Кіріспе

Италиялық велосипедші Франческо Мозер (Francesco Moser, 19 маусым 1951 жылы туған), «Lo sceriffo» («Шериф») деген лақап атымен танымал, итальяндық бұрынғы кәсіби жол велосипедшісі. Ол «Джиро д’Италия» жарысында алты рет жүлделі орынға ие болды, соның ішінде 1984 жылғы басылымда жеңіске жетті. Мозер 1970-жылдардың ортасынан 1980-жылдардың басына дейін үстемдік құрды. 1973 жылы кәсіби спортқа қадам басқан ол өте әдемі педальдау стилін көрсетті. Бірақ оның мықты дене бітімі оның тауға жақын еместігін көрсетті. 1975 жылы «Тур де Франс» жарысына қатысып, екі кезеңде жеңіске жетті, алты күн сары жейдемен жүрді және жалпы есепте 7-орынды иеленді. Ол сондай-ақ 1977 жылы жол жарыстарының әлем чемпионатында жеңімпаз атанды, ал 1976 және 1978 жылдары күміс жүлделерді жеңіп алды. Ол бес маңызды жарыстың (монумент) үшеуінде алты рет жеңіске жетті: үш рет қатарынан «Париж-Рубай», екі рет «Джиро ди Ломбардия» және бір рет «Милан-Сан-Ремо». Оның 273 жол жеңісі Эдди Меркстің (525) және Рик Ван Лоойдың (379) көрсеткіштерінен төмен, бірақ Рик Ван Стенбергеннен (270) және Роджер Де Вламинктен (255) жоғары. Ол трек велоспортында да табысқа жетті, мансабының барысында әр қыста шамамен алты күндік жарыстарға қатысты. Ол 35 рет жарысқа қатысып, оның 14-і Рене Пиньенмен бірге, 15-інде жеңіске жетті. Франческоның сіңілі баласы Морено Мозер (25 желтоқсан 1990 жылы туған) – итальяндық кәсіби велосипедші, ал оның ұлы Игнацио Мозер 22 жасында зейнеткерлікке шыққанға дейін жасөсперімдер және әуесқойлар деңгейінде жетістіктерге жетті.

Классикалық жарыстар

1974 жылы Роджер Де Вламинк, ал 1976 жылы бельгиялық Марк Демейерден кейін екінші орын алған Мозер, ақырында өзінің сүйікті жарысы – Париж-Рубайды үш рет қатарынан жеңіп алды. Мозер Париж-Рубайда жеті рет жүлделі үштікке кірді; одан көп, тоғыз рет Де Вламинк ғана кірген. 1978 жылы ол Нидерландылық Де Вламинк пен Ян Раасты жеңді; 1979 жылы ол Нидерландылық Де Вламинк пен Хенни Куйперді жеңді; ал 1980 жылы Франциялық Гилберт Дюклос Лассалл мен неміс Дитрих Турауды жеңді. Мозер 1981 жылы Бернард Хино мен Роджер Де Вламинктен кейін үшінші орын алды, сондай-ақ 1983 жылы Хенни Куйпер мен Гилберт Дюклос Лассаллдан кейін үшінші орын алды. 1987 жылы, велосипедшілік карьерасының соңғы маусымында ол Париж-Рубайға қатысты. Басқа жеңістерінің ішінде 1975 және 1978 жылдарғы Ломбардия туры және 1984 жылғы Милан-Сан-Ремо бар.

Басқа классиктер

Мозер 1974 жылы Париж-Тур жарысын, 1977 жылы Цюрих Метцгетесін, 1979 жылы Гент-Вевельгем жарысын және 1977 жылы Флеш Валонь жарысын жеңіп алды.

Үлкен турлар

Мозер үш апталық гранд-турларда бірқатар жетістіктерге қол жеткізді. Ол 1975 жылы «Тур де Франс» жарысына қатысып, екі кезеңде жеңіске жетті, жеті күн жетекшілік етті және жас велошабандылардың арасындағы бәсекеде жеңімпаз атанды, бірақ таулар оған қолайлы болмағандықтан, ол ешқашан қайтадан «Тур» жарысына қатыспады. Дегенмен, ол 1984 жылы Италияның «Джиро д’Италия» жарысын Францияның Лоран Финьон мен Италияның Морено Аргентиннен бұрын жеңіп алды. Көбінесе тегіс трасса болғандықтан, Мозер уақыттық жарыстарда және толық дискілі дөңгелектері бар аэродинамикалық велосипедін тиімді пайдаланды – ол осы велосипедте жаңа ғана сағаттық рекордты жаңартқан болатын (жарыс барысында ешбір велошабандының қолжеткімесінде болмаған технология). Осының арқасында ол тауларда алған басымдықтарын жоғалтқан қарсыластарынан озып кетті. Алайда, жарыс нәтижесіне қатысты түрлі айыптаулар туды: тау кезеңдерінің қысқартылуы немесе бағытының өзгертілуі, айыппұлдардың дұрыс емес тағайындалуы және төменнен ұшқан тікұшақтардың кейбір велошабандылардың артында, ал кейбіреулерінің алдында болуы. Соңынан ол 1976, 1977, 1978 және 1982 жылдары «Джиро д’Италия» жарысында ұпайлар классификациясында жеңіске жетті.

Басқа жетістіктер

1972 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында ол жеке жол жарысы және командалық уақыт сынағында бақ сынасты. Мозер 1977 жылы Венесуэланың Сан-Кристобаль қаласында өткен жол жарысының әлем чемпионатында Турау және Франко Битоссиден озасып жеңіске жетті. Мозер 1976 жылы Бельгиялық Фредди Маертенстен кейін күміс жүлдегер атанды, ал 1978 жылы Нидерландылық Герри Кнетеманнан кейін екінші орын алды. 1984 жылдың 19 қаңтарында Мехико қаласында Мозер Эдди Меркстің 1972 жылғы сағаттық рекордын жаңартты. Ол кезде оның жаттықтырушысы болып, қазір өмір бойына жарысқа қатысудан шеттетілген Микеле Феррари болды. Ол 50,808 километрге дейін, 1972 жылы Меркстің қолданған дәстүрлі велосипедінен артық аэродинамикалық велосипедте, толық дискілі дөңгелектерімен жүрді. Осының нәтижесінде 1997 жылы Халықаралық велосипед спорты одағы (UCI) технологиялық артықшылықтары бар велосипедтерде сағаттық рекордтарды орнатуға тыйым салды. Жаңа ережелерге сәйкес, Меркстің рекорды 2000 жылға дейін бұзылмады. Мозер өзінің велосипедін ЮНИСЕФке сату арқылы қайырымдылық жасады. Ол 1993 жылдан 1998 жылға дейін Трентино-Альто-Адидже аймақтық кеңесінің мүшесі болды.

Жарыстар

Мозердің ең басты қарсыласы Джузеппе Саронни болды.

Зейнетақыға шыққаннан кейін

Мозер велосипед компаниясын, Moser Cicli, Трентодағы шеберханада жарыс велосипедтерін құрастырды. Жылдық өндірісі 2000-3000 шасси. Ол командалардың TT/I және TT/II лигасының (қазіргі UCI WorldTeams және UCI Professional Continental Teams) кәсіби велошабандыларының одағы CPA (Cyclistes Professionels Associés) төрағасы болды. Ол 1999 жылдан 2007 жылға дейін осы лауазымды атқарды. Мозер жүзім шаруашылығымен де айналысып, жүзімнің түрлі сорттарын өсірді. Әкесінің шарап зауытын балалары Франческа, Карло және Игнациомен бірге отбасылық иелік Maso Villa Warth-та, Трентоның солтүстігіндегі төбелерде жалғастырды. Ол сондай-ақ аң ауға құмар және Sky Italia арнасының Caccia TV телеканалында "A Caccia con Moser" ("Мозермен аң ауы") телешоуының жүргізушісі болды.