Кіріспе

Үнді діни қайраткері

Мория, сондай-ақ Маурия деп те жазылады, қазіргі теософиялық сенімдердегі "Ежелгі ғибраттың ұстаздарының" бірі. Теософияның жақтастары оның Теософиялық қоғамның құрылуына түрткіс берген Махатмалардың бірі екеніне және Үндістанда тұратын екі ағылшын теософы А. П. Синнетт пен А. О. Хьюммен хат алмасып жүргеніне сенеді. Бұл хат алмасу 1923 жылы А. Тревор Баркердің "А. П. Синнеттке Махатма хаттары" кітабында жарияланды.

Тарих

Х. П. Блаватская бастапқыда өзінің гуруы деп санаған рухани ұстаздың бар екендігін айтты, оны Мория деп те атады. Блаватскаяның сөзіне қарағанда, Мория мен тағы бір ұстаз, Кот Хуми, Теософиялық қоғамды құруда оның басты көмекшілері болды. Блаватская сондай-ақ, Мория және Кот Хуми ұстаздары кейбір адамдарға Ұлы Ақ Бауырластық немесе Ақ Ложа деп белгілі, жоғары дамыған адамдар тобына жатқандығын жазды (бірақ олар өзін осылай сипаттамады). Ұстаз Морияның тұлғасын түрлі теософиялық авторлар егжей-тегжейлі сипаттаған. Ол – "жерде өмір сүріп, уақыт пен кеңістікке күлкімен қарайтын дамыған сезімдерге ие адам" болған. Алайда, автор П. Дженкинс Блаватскаяның ұстаздарының, соның ішінде Морияның бар болғанына дәлелдің аз екенін айтады. Автор К. Пол Джонсон Блаватская Мориямен кездесуінің әртүрлі нұсқаларын келтіргенін және ол Блаватскаяның осы әңгімені итальяндық саяси белсендімен болған кездесуіне негіздеп, ойдан шығарғанын ұсынады. Блаватскаяның қайтысынан кейін теософтар және басқалар Мориямен кездескендерін немесе одан хабар алғандарын мәлімдеді. Теософиялық қоғамның Америка бөлімшесінің жетекшісі Уильям Куан Джадж жеке өмірінде Мориядан және басқа Адепттерден хат алғанын айтты. Еуропалық бөлімнің басшысы және Джаджбен бірге Эзотерикалық бөлімнің тең төрағасы Энни Бесант бұл хаттардың рас екенін жария түрде қолдады; бірақ кейін ол Джаджты оларды жалғандап жасағаны үшін айыптады, оған деген күдігін Махатманың, болжам бойынша Ұстаз Морияның, онымен байланысты болғандығы растағанын мәлімдеді. Осы дау 1895 жылы қоғамдың тарауына әкелді, бірақ үнемі бөлшектеніп бара жатқан қозғалыстың басшылары осы мәселеге байланысты Ұстаздардан хабарласулар мен сапарлар алғандары туралы мәлімдемелер жасауын жалғастырды. Теософиялық жазбаларда Морияның, Бауырластықтағы оның рөлінің және оның бұрынғы өмірінің толыққанды суреттері келтірілген.

Скептикалық көзқарас

К. Пол Джонсон өзінің "Мастерлер ашылды: мадам Блаватская және Ұлы ақ ложаның аңызы" атты кітабында мадам Блаватская жеке кездестім деп мәлімдеген Мастерлер оның өмірінде кездескен белгілі бір адамдардың идеализацияланған образы екенін айтады.