Кіріспе

Кранхилл – Шотландияның Глазго қаласының солтүстік-шығысындағы қала ішіндегі аудан және тұрғын үйлер жиыны. Кранхилл 1950-ші жылдардың басында мемлекеттік қаржыға арқа сүйеп дамыды, ал бастапқыда төрт қабатты үйлерден тұратын, шөп алаңды қоршап тұрған, кейін Кранхилл паркіне айналған жер еді. Кешірек салынған үш мұнара (жергіліктіде «биік үйлер» деп атайды), олардың төңірегінде қатарластырылған терассалы мазонеттер салынды. Соңғы жылдары бірнеше жеке және жартылай жеке үйлер бой көтерді. Ауданда сонымен қатар дүкендер, екі бастауыш мектеп, балабақшалар, қоғамдық орталық және Кранхилл су мұнарасы бар. Заңсыз есірткі саудасымен және жастардың қоғамға қарсы мінез-құлқымен танымал болғандықтан, Кранхиллді бұқаралық ақпарат құралдарында «Смак Сити» деп атаған. Аудан 1990-шы жылдардың соңынан бастап қайта жаңартылды, алайда 2009 жылы жұмыссыздық деңгейі 50% құрады.

Тарих

Кранхилл 1950-ші жылдардың басында қаланың шығыс шетінде соғыстан кейінгі тұрғын үй тапшылығын азайту мақсатымен, басқа да осындай мемлекеттік қаржыландырылатын тұрғын үй аудандары сияқты салынған. Кастлмилк, Драмчапел, Истерхаус және Полок сияқты әлдеқайда ірі тұрғын үй жобаларынан өзгеше, Кранхилл салыстырмалы түрде шағын болғанымен, көптеген пәтерлер, мазонеттер және биік үйлердің санына байланысты тығыздығын сақтап тұрды; мазонеттер 1990-шы жылдардың соңында бұзылып жатыс.

Орналасуы және айналасындағы аумақтар

Кранхилл қаланың солтүстік-шығысында орналасқан, батысында Хай Карнтайн (Рукази жолымен бөлінеді), оңтүстігінде Спрингбойг және Карнтайн (А8 Эдинбург жолымен бөлінеді), шығысында Куинсли (Степпс жолымен бөлінеді) және солтүстігінде Рукази (Монкланд каналымен, қазір M8 тас жолымен бөлінеді). Көшелердің көпшілігі шотланд маяктарының атымен аталып, Кроулин Жарты айы, Ганток Жарты айы, Ламлаш Жарты айы, Монах жолы, Скерривор жолы, Стартпойнт көшесі, Строун жолы және Товард жолы кіреді. Лонгстоун және Лэнгнесс жолдары, сондай-ақ Fastnet географиялық ерекшеліктер болып табылады (Лонгстоун Англия жағалауындағы Фарн аралдарында, Лэнгнесс маяғы Мэн аралында, ал Fastnet Rock Ирландияның оңтүстік жағалауында орналасқан). Аталған ауданның шығыстан батысқа дейін созылатын басты көшесі – Беллрок көшесі.

Тұрғын үй

Тұрғын үй қоры негізінен төрт қабатты үйлерден тұрды, олар ортақ "кіреберістерге" бөлінген, әрқайсысында сегіз пәтер болды. Әр көшедегі соңғы кіреберіс "Т" кіреберісі деп аталды, онда 4 пәтер орналасқан. Екі іргелес "Т" кіреберісі арасындағы кеңістік "қабырға ұшы" деп белгіленді, ол екі ғимарат арасындағы қарапайым кеңістік болатын және әдетте ғимараттардың арт жағындағы ортақ аумаққа шығатын, сондай-ақ қоқыс контейнерлерін сақтауға арналған орын болды. Басқа типтерге жергілікті тұрғындар "биік үйлер" немесе "мұнаралар" деп атаған үш мұнаралы үйлер, бірнеше террасалы мезонеттер және әртүрлі псевдо құмтас (бетон блоктарынан) жасалған төрт пәтерлік үйлер кірді. Көптеген пәтерлер сол кездегі стандартты отбасылық тұрғын үйлер болды, оларда ас үй, ванна/дәретхана, екі немесе үш жатын бөлме және қонақ бөлме болды. Көбісінде көшеге қарап тұрған балкондары немесе верандалары болды және барлығы ескі Глазгодағы тұрмыстық жағдайдан әлдеқайда жақсы болды. Көптеген отбасылар үшін бұл жасыл далаларға және жақын маңдағы фермаларға алғашқы мүмкіндік болды, ал ойын алаңдары бұрын балалардың қиын жағдайда өмір сүрген, егеуқырлармен толы артқы аулалармен салыстырғанда жұмаққа айналды. Дегенмен, танымал ойын алаңы "Сугаролли таулары" болды – бұл каналдың жанында, қазір биік үйлер тұрған жерге (және Джим Даймонд әндерінің мәтінінде айтылғандай) химиялық қалдықтардан құрылған үлкен төбелер еді. Олар неден жасалғанын ешкім білмеді, бірақ жаңбырдан соң пайда болатын шұңқырлар жасыл түсті. Тіпті каналдың өзі де тартымды болды, себебі ең жақын "демалыс" орны Александра паркі немесе Хогганфилд көлі болды.

Ыңғайлылықтар

Қаланың орнықтыруы мен қауымның өсуімен бірге, тұрғындарға қолайлы жағдайлар жасалды. Автобус бағыттары осы жоба аясында кеңейтілді, бұл адамдарға жұмысқа немесе демалысқа, қала орталығына немесе Шеттлстон мен Деннистонның жақын жердегі сауда орталықтарына баруды жеңілдетті. Басқа да қажеттіліктер үш жергілікті сауда галереясын құру арқылы қамтамасыз етілді. Дүкендерден өзге, жергілікті тұрғындарға азық-түлік, көмір және парафин майы, тәттілер мен сусындар, мұздай сусындар, тіпті балық және картоп қуырылған (чипс) сататын көшпелі саудагерлер қызмет көрсетті. Кешкі уақытта "Далзейл" нан пісірушісінің "ролл!" деп айқайлаған дауысын естіуге болар еді (тостаған нан). Кондитерлік алмалар мен "уилькс" (ішінде первинклер) алуға болар еді, ал мата сатушылар "ешқандай ескі маталар!" немесе "Делфт (ыдыс-аяқ) матаға!" деп атпен немесе қол арбаларынан айқайлап сататын. Бүгінде тек "мұздай сусындар" қызметі ғана сақталған. Алғашқы бастауыш мектептер шағын металл құрылыстар болды, бірақ өркендеген кезеңінде Кранхиллде бес бастауыш мектеп болды: Ламлаш, Сент-Джайлс РК (оның металл бөлігі бастапқыда Кранхилл орта мектебінің филиалы ретінде пайдаланылды), Сент-Элизабет Сетон РК (бұрынғы Сент-Моданс РК филиалы), үлкен кірпіштен салынған Милнкрофт (Товард-Рд филиалымен бірге) және Сент-Моданс РК. Милнкрофт 2006 жылы, ал Сент-Моданс РК 2007 жылдың наурыз айында бұзылды. Бастапқы бес бастауыш мектептің бәрі қазір жабылып, бұзылған. Беллрок және Ламлаш балабақшалары да жабылды. 2005-2006 жылдары екі жаңа бастауыш мектеп салынды: Кранхилл бастауыш және Сент-Мария Горетти РК бастауыш мектебі, алғашқысы бұзылған Милнкрофттың орнында салынды. Ламлаш балабақшасы қазір Сент-Мария Горетти бастауыш мектебінің ішінде, ал Беллрок балабақшасы Кранхилл бастауыш мектебінің ішінде орналасқан. Балалар өскен сайын жергілікті орта мектептер қажет болды, алғашқысы – Лайтберн орта мектебі, Эдинбург жолының ар жағында, Торфин Кресцентінде, Гринфилдте орналасқан. Стартпойнт көшесінде Кранхилл орта мектебі салынғаннан кейін Торфин Кресцент ғимараты Рим-католик халқының қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін Сент-Грегори РК орта мектебіне айналды. Біраз уақыттан кейін, Кранхиллдегі Кроулин Крес көшесінде жаңа Сент-Грегори шіркеуі салынды, ал Торфин Кресцент қайтадан Сент-Эндрюс РК орта мектебі деп аталды. Кранхилл орта мектебінде шамамен 1300 оқушы оқыды, бірақ Кранхиллдегі екі орта мектеп те 1990 жылдардың басында бұзылып, олардың орнына жеке тұрғын үйлер салынды. Екі шіркеу салынды: Кранхилл (Шотландия шіркеуі) шіркеуі және Сент-Мария Горетти РК шіркеуі. Екі скаут отряды болды: 68-ші Глазго және 158-ші Глазго, 150-ші ер балалар бригадасы отряды және 63-ші қыздар бригадасы ротасы. Жалға алушылар қауымдастығының залы әлеуметтік шараларға ертеден-ақ орталық болды және 1980 жылдары Қоғамдық орталық ашылды. Кранхилл саябағы жобаның орталығына салынды және қауымдастықтың жүрегіне (және өкпелеріне) айналды. Онда 18 шұңқырлы питч-энд-пут алаңы (еңісті жерімен танымал), теннис корты және боулинг алаңы бар. Жыл сайын карнавал өткізіліп, жәрмеңкелер мен тамақ сату орындары ашылатын. Жергілікті балалардың ең сүйіктісі – жергілікті нан пісірушілер тарапынан тегін таратылатын шағын нан болды. Алайда, қауіпсіздік ережелерін елемеу салдарынан 1980 жылдардың ортасында карнавал тоқтатылды, бұл бірнеше ауыр оқиғаларға әкелді, соның ішінде 3 жастағы баланың басы ауыр жарақат алды. Cranhill Credit Union 1970 жылдардың соңында Джон Керр, Эллен Керр, Хелен Кейн MBE және қауымның басқа да белсенді мүшелері құрды. Бұл 1970 жылы Берт Муллен құрған Шотландияның алғашқы несиелік одағы, Батыс несиелік одағының (қазіргі Драмчапел несиелік одағы) үлгісімен жасалды. Кранхилл өнер жобасы, мүмкін, жергілікті тұрғындарға қарағанда сырттан келгендерге көбірек таныс, бірақ ең танымал жергілікті нысан – Степпс жолы мен Беллрок көшесінің бұрышында орналасқан Кранхилл су мұнарасы. Жоғары көлемді, жоғары қысымды сақтау үшін салынған бірнеше үлкен жоғарылатылған резервуарлардың бірі, Кранхилл су мұнарасы, Гартамлоктағы және басқа жерлердегі цилиндрлі көршілерінен өзгеше, шаршы бетонды резервуарға ие. Түнде ғимараттың түбінен ақ жарық сәулелерімен жасыл түсті жарық шашыратылды. Мұнараның басына Анди Скотттың бірнеше сымнан жасалған сирена мүсіндері орналастырылған.

Атақты тұрғындар

Қазіргі және бұрынғы көрнекті тұрғындарының арасында "Сақиналардың иесі" фильміндегі актер Билли Бойд, "Ньюкасл", "Абердин" және Шотландия футболшылары Джим мен Джо Смит, "Сент-Джонстон" клубының Кенни Эйрд және комедиялық актер Жерард Келли бар. Ангус Янг пен Малколм Янг Австралияға көшер алдында Кранхиллде тұрды, содан кейін AC/DC тобын құрды. Ангус пен Малкольмның ағасы Джордж Янг 60-шы жылдардағы "Easybeats" тобымен де танымал болды. Футбол сарапшысы және бұрынғы Шотландия футболшысы Пат Невин, кейін "Сент-Эндрю" орта мектебіне айналған "Сент-Грегори" орта мектебінде оқыды. Саясатшы Адам Инграм Скерривор көшесінде, ал "Глазго Бой" суретшісі Адриан Висньевский де Кранхиллде тұрды. 60-шы жылдардағы "The Marmalade" тобының мүшесі Джуниор Кэмпбелл, сонымен қатар "Томас және оның достары" мультфильміне музыка жазған, жақын жердегі Спрингбойгте тұрды, бірақ мектепке барып оқығанда "газет тасымалдау" жұмысын Гласгоудың "Evening Times/Citizen" газеттері түсетін жерден, атақты Кранхилл су мұнарасына дейін істеді. Арчи Кирквуд (Сэр Арчибальд Джонстон Кирквуд, Киркхоу бароны Кирквуд) ұзақ жылдар бойы Либерал-демократтар партиясынан парламент депутаты болды, содан кейін рыцарь атанып, Лордтар палатасына көтерілді. Ол "The Aztecs" поп-тобында, сол уақытта және сол жерде "The Gaylords" (алғашқы "Marmalade") тобымен бірге Спрингбойг маңындағы екі жерде ойнады; екі топ та бір-бірін көрші үйден естіп, демалыс күндері YMCA мен "Shack" клубтарында кезекпен өнер көрсететін. Кирквуд Кроулин Крессентте тұрды.

Бүгінгі Кранхилл

Бастапқы тұрғын үй қорының көп бөлігі "алдыңғы және артқы есіктер" үйлеріне орын беру үшін бұзылды, ал жеке тұрғын үй кешені мен супермаркет бұрынғы Кранхилл орта мектебінің орнында орналасқан. Дегенмен, бастапқы пәтерлер Ламлаш Крес көшесіндегі дүкендермен бірге Парктің төңірегіндегі кейбір көшелерде сақталған. Ньюхейвен жолында екі жаңа мектеп және екі жаңа балабақша салынды. Жергілікті Парк қазір су егесінің (водяной полевки) қорғалатын ортасына айналды, және Шотландияның құрлық бөлігінде осы егестердің табылған жалғыз орны болып табылады. Аудандық орталық "The Beacon" деп аталатын балалар орталығымен алмастырылды, ол Кранхилл паркінің ішінде орналасқан. "Артқы далалар" қазір жеке тұрғын үйлер салу үшін құрылыс алаңына айналды. Сонымен қатар, Кранхилл ауданының мәселелерін шешуге тырысатын бірнеше белсенді тұрғыннан тұратын Аудандық Кеңес жұмыс істейді, және ол барлық қызығушылық танытқан тұрғындарға ашық, ай сайынғы жиналыстар өткізеді, олар әдетте айдың төртінші сәрсенбісінде сағат 19:00-де Аудандық орталықта өтеді. 2016 жылы Глазго қалалық кеңесі келесі 20 жылға арналған Үлкен Пасхахаус аймағын (Кранхиллді қоса) дамытудың бас жоспарын жасады.