Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кранхилл – Шотландияның Глазго қаласының солтүстік-шығысындағы қала ішіндегі аудан және тұрғын үйлер жиыны. Кранхилл 1950-ші жылдардың басында мемлекеттік қаржыға арқа сүйеп дамыды, ал бастапқыда төрт қабатты үйлерден тұратын, шөп алаңды қоршап тұрған, кейін Кранхилл паркіне айналған жер еді. Кешірек салынған үш мұнара (жергіліктіде «биік үйлер» деп атайды), олардың төңірегінде қатарластырылған терассалы мазонеттер салынды. Соңғы жылдары бірнеше жеке және жартылай жеке үйлер бой көтерді. Ауданда сонымен қатар дүкендер, екі бастауыш мектеп, балабақшалар, қоғамдық орталық және Кранхилл су мұнарасы бар. Заңсыз есірткі саудасымен және жастардың қоғамға қарсы мінез-құлқымен танымал болғандықтан, Кранхиллді бұқаралық ақпарат құралдарында «Смак Сити» деп атаған. Аудан 1990-шы жылдардың соңынан бастап қайта жаңартылды, алайда 2009 жылы жұмыссыздық деңгейі 50% құрады.
Cranhill is an inner city district and housing scheme in the north east of Glasgow, Scotland. Cranhill was developed from public funding in the early 1950s and was originally, chiefly composed of four storey tenement blocks surrounding a patch of grassland, which became Cranhill Park. Later development saw the building of three tower blocks (locally, high flats), surrounded by rows of terraced maisonettes. In more recent years, a number of semi detached and detached homes have been built. The area also hosts some shops, two primary schools and nurseries, a community centre and the Cranhill water tower. Infamous for its illegal drug trade and anti social youth culture, Cranhill was often dubbed "Smack City" in the media. The community was redeveloped from the late 1990s, although unemployment stood at 50% as of 2009.
Тарих
Кранхилл 1950-ші жылдардың басында қаланың шығыс шетінде соғыстан кейінгі тұрғын үй тапшылығын азайту мақсатымен, басқа да осындай мемлекеттік қаржыландырылатын тұрғын үй аудандары сияқты салынған. Кастлмилк, Драмчапел, Истерхаус және Полок сияқты әлдеқайда ірі тұрғын үй жобаларынан өзгеше, Кранхилл салыстырмалы түрде шағын болғанымен, көптеген пәтерлер, мазонеттер және биік үйлердің санына байланысты тығыздығын сақтап тұрды; мазонеттер 1990-шы жылдардың соңында бұзылып жатыс.
Cranhill was built in the early 1950s on the eastern outskirts of the city to alleviate the post war housing shortage, like other similar publicly funded housing estates. Unlike the much larger housing schemes of Castlemilk, Drumchapel, Easterhouse and Pollok, Cranhill was relatively compact, yet still dense, due to the large number of tenements, maisonettes and tower blocks; the maisonettes were demolished in the late 1990s.
Орналасуы және айналасындағы аумақтар
Кранхилл қаланың солтүстік-шығысында орналасқан, батысында Хай Карнтайн (Рукази жолымен бөлінеді), оңтүстігінде Спрингбойг және Карнтайн (А8 Эдинбург жолымен бөлінеді), шығысында Куинсли (Степпс жолымен бөлінеді) және солтүстігінде Рукази (Монкланд каналымен, қазір M8 тас жолымен бөлінеді). Көшелердің көпшілігі шотланд маяктарының атымен аталып, Кроулин Жарты айы, Ганток Жарты айы, Ламлаш Жарты айы, Монах жолы, Скерривор жолы, Стартпойнт көшесі, Строун жолы және Товард жолы кіреді. Лонгстоун және Лэнгнесс жолдары, сондай-ақ Fastnet географиялық ерекшеліктер болып табылады (Лонгстоун Англия жағалауындағы Фарн аралдарында, Лэнгнесс маяғы Мэн аралында, ал Fastnet Rock Ирландияның оңтүстік жағалауында орналасқан). Аталған ауданның шығыстан батысқа дейін созылатын басты көшесі – Беллрок көшесі.
Cranhill is located in the north east of the city with High Carntyne to the west (separated by Ruchazie Road), Springboig and Carntyne to the south (separated by the A8 Edinburgh Road), Queenslie to the east (separated by Stepps Road) and Ruchazie to the north (separated by the Monkland Canal, now the M8 motorway). Most of the streets are named after Scottish lighthouses and include Crowlin Crescent, Gantock Crescent, Lamlash Crescent, Monach Road, Skerryvore Road, Startpoint Street, Strone Road and Toward Road. Longstone and Langness Roads and Fastnet are geographical exceptions (Longstone being located in the Farne Islands off the coast of England, Langness Lighthouse on the Isle of Man and Fastnet Rock off the southern coast of Ireland). The main street, running east–west through the entire estate, is Bellrock Street.
Тұрғын үй
Тұрғын үй қоры негізінен төрт қабатты үйлерден тұрды, олар ортақ "кіреберістерге" бөлінген, әрқайсысында сегіз пәтер болды. Әр көшедегі соңғы кіреберіс "Т" кіреберісі деп аталды, онда 4 пәтер орналасқан. Екі іргелес "Т" кіреберісі арасындағы кеңістік "қабырға ұшы" деп белгіленді, ол екі ғимарат арасындағы қарапайым кеңістік болатын және әдетте ғимараттардың арт жағындағы ортақ аумаққа шығатын, сондай-ақ қоқыс контейнерлерін сақтауға арналған орын болды. Басқа типтерге жергілікті тұрғындар "биік үйлер" немесе "мұнаралар" деп атаған үш мұнаралы үйлер, бірнеше террасалы мезонеттер және әртүрлі псевдо құмтас (бетон блоктарынан) жасалған төрт пәтерлік үйлер кірді. Көптеген пәтерлер сол кездегі стандартты отбасылық тұрғын үйлер болды, оларда ас үй, ванна/дәретхана, екі немесе үш жатын бөлме және қонақ бөлме болды. Көбісінде көшеге қарап тұрған балкондары немесе верандалары болды және барлығы ескі Глазгодағы тұрмыстық жағдайдан әлдеқайда жақсы болды. Көптеген отбасылар үшін бұл жасыл далаларға және жақын маңдағы фермаларға алғашқы мүмкіндік болды, ал ойын алаңдары бұрын балалардың қиын жағдайда өмір сүрген, егеуқырлармен толы артқы аулалармен салыстырғанда жұмаққа айналды. Дегенмен, танымал ойын алаңы "Сугаролли таулары" болды – бұл каналдың жанында, қазір биік үйлер тұрған жерге (және Джим Даймонд әндерінің мәтінінде айтылғандай) химиялық қалдықтардан құрылған үлкен төбелер еді. Олар неден жасалғанын ешкім білмеді, бірақ жаңбырдан соң пайда болатын шұңқырлар жасыл түсті. Тіпті каналдың өзі де тартымды болды, себебі ең жақын "демалыс" орны Александра паркі немесе Хогганфилд көлі болды.
The housing stock consisted mostly of four storey tenement blocks divided into common 'closes', each with eight flats with the end close in each street called a "T" close with 4 flats. The gap between two adjacent "T closes" was known as a 'gable end', which in essence was simply a gap between two buildings and normally led to a communal area to the back of the buildings and was the common location for storing rubbish bins. Other types included three tower blocks, locally known as 'the multis' or the 'high flats', a number of terraced maisonettes and a variety of pseudo sandstone (concrete blocks) four in a block cottage flats. Most of the flats were typical family accommodation of the time, containing a kitchen, bathroom/toilet, two or three bedrooms and a living room. Many of them had balconies or verandas overlooking the street and all were a vast improvement on living conditions in the old Glasgow slum tenements. For many of the families who moved in, this was their first access to green fields and nearby farms, and the playing areas were paradise compared to the rat infested back courts which the children had formerly suffered. Nevertheless, a favourite play area was the 'Sugarolly Mountains', substantial hills made from chemical tailings dumped by the side of the canal on the site now occupied by the high flats (and featured in the lyrics of Jim Diamond). No one knew what they were made of, but the rainwater puddles were green. Even the canal itself was an attraction, given that the next nearest 'recreational' water was either at Alexandra Park or Hogganfield Loch.
Ыңғайлылықтар
Қаланың орнықтыруы мен қауымның өсуімен бірге, тұрғындарға қолайлы жағдайлар жасалды. Автобус бағыттары осы жоба аясында кеңейтілді, бұл адамдарға жұмысқа немесе демалысқа, қала орталығына немесе Шеттлстон мен Деннистонның жақын жердегі сауда орталықтарына баруды жеңілдетті. Басқа да қажеттіліктер үш жергілікті сауда галереясын құру арқылы қамтамасыз етілді. Дүкендерден өзге, жергілікті тұрғындарға азық-түлік, көмір және парафин майы, тәттілер мен сусындар, мұздай сусындар, тіпті балық және картоп қуырылған (чипс) сататын көшпелі саудагерлер қызмет көрсетті. Кешкі уақытта "Далзейл" нан пісірушісінің "ролл!" деп айқайлаған дауысын естіуге болар еді (тостаған нан). Кондитерлік алмалар мен "уилькс" (ішінде первинклер) алуға болар еді, ал мата сатушылар "ешқандай ескі маталар!" немесе "Делфт (ыдыс-аяқ) матаға!" деп атпен немесе қол арбаларынан айқайлап сататын. Бүгінде тек "мұздай сусындар" қызметі ғана сақталған. Алғашқы бастауыш мектептер шағын металл құрылыстар болды, бірақ өркендеген кезеңінде Кранхиллде бес бастауыш мектеп болды: Ламлаш, Сент-Джайлс РК (оның металл бөлігі бастапқыда Кранхилл орта мектебінің филиалы ретінде пайдаланылды), Сент-Элизабет Сетон РК (бұрынғы Сент-Моданс РК филиалы), үлкен кірпіштен салынған Милнкрофт (Товард-Рд филиалымен бірге) және Сент-Моданс РК. Милнкрофт 2006 жылы, ал Сент-Моданс РК 2007 жылдың наурыз айында бұзылды. Бастапқы бес бастауыш мектептің бәрі қазір жабылып, бұзылған. Беллрок және Ламлаш балабақшалары да жабылды. 2005-2006 жылдары екі жаңа бастауыш мектеп салынды: Кранхилл бастауыш және Сент-Мария Горетти РК бастауыш мектебі, алғашқысы бұзылған Милнкрофттың орнында салынды. Ламлаш балабақшасы қазір Сент-Мария Горетти бастауыш мектебінің ішінде, ал Беллрок балабақшасы Кранхилл бастауыш мектебінің ішінде орналасқан. Балалар өскен сайын жергілікті орта мектептер қажет болды, алғашқысы – Лайтберн орта мектебі, Эдинбург жолының ар жағында, Торфин Кресцентінде, Гринфилдте орналасқан. Стартпойнт көшесінде Кранхилл орта мектебі салынғаннан кейін Торфин Кресцент ғимараты Рим-католик халқының қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін Сент-Грегори РК орта мектебіне айналды. Біраз уақыттан кейін, Кранхиллдегі Кроулин Крес көшесінде жаңа Сент-Грегори шіркеуі салынды, ал Торфин Кресцент қайтадан Сент-Эндрюс РК орта мектебі деп аталды. Кранхилл орта мектебінде шамамен 1300 оқушы оқыды, бірақ Кранхиллдегі екі орта мектеп те 1990 жылдардың басында бұзылып, олардың орнына жеке тұрғын үйлер салынды. Екі шіркеу салынды: Кранхилл (Шотландия шіркеуі) шіркеуі және Сент-Мария Горетти РК шіркеуі. Екі скаут отряды болды: 68-ші Глазго және 158-ші Глазго, 150-ші ер балалар бригадасы отряды және 63-ші қыздар бригадасы ротасы. Жалға алушылар қауымдастығының залы әлеуметтік шараларға ертеден-ақ орталық болды және 1980 жылдары Қоғамдық орталық ашылды. Кранхилл саябағы жобаның орталығына салынды және қауымдастықтың жүрегіне (және өкпелеріне) айналды. Онда 18 шұңқырлы питч-энд-пут алаңы (еңісті жерімен танымал), теннис корты және боулинг алаңы бар. Жыл сайын карнавал өткізіліп, жәрмеңкелер мен тамақ сату орындары ашылатын. Жергілікті балалардың ең сүйіктісі – жергілікті нан пісірушілер тарапынан тегін таратылатын шағын нан болды. Алайда, қауіпсіздік ережелерін елемеу салдарынан 1980 жылдардың ортасында карнавал тоқтатылды, бұл бірнеше ауыр оқиғаларға әкелді, соның ішінде 3 жастағы баланың басы ауыр жарақат алды. Cranhill Credit Union 1970 жылдардың соңында Джон Керр, Эллен Керр, Хелен Кейн MBE және қауымның басқа да белсенді мүшелері құрды. Бұл 1970 жылы Берт Муллен құрған Шотландияның алғашқы несиелік одағы, Батыс несиелік одағының (қазіргі Драмчапел несиелік одағы) үлгісімен жасалды. Кранхилл өнер жобасы, мүмкін, жергілікті тұрғындарға қарағанда сырттан келгендерге көбірек таныс, бірақ ең танымал жергілікті нысан – Степпс жолы мен Беллрок көшесінің бұрышында орналасқан Кранхилл су мұнарасы. Жоғары көлемді, жоғары қысымды сақтау үшін салынған бірнеше үлкен жоғарылатылған резервуарлардың бірі, Кранхилл су мұнарасы, Гартамлоктағы және басқа жерлердегі цилиндрлі көршілерінен өзгеше, шаршы бетонды резервуарға ие. Түнде ғимараттың түбінен ақ жарық сәулелерімен жасыл түсті жарық шашыратылды. Мұнараның басына Анди Скотттың бірнеше сымнан жасалған сирена мүсіндері орналастырылған.
As the city became established and the community grew, amenities were put in place. Bus routes were extended through the scheme to make it easier for people to travel for work or pleasure, to the City Centre or the nearby shopping areas of Shettleston and Dennistoun. Other basic needs were served with the establishment of three local shopping parades. As well as the shops, local people were served by mobile street traders with vans and lorries selling foodstuffs, coal and paraffin oil, sweets and soft drinks, ice cream and even fish and chips. In the evenings one could hear the cry of Dalzeil's Bakeries van man shouting "roells!" (bread rolls). Candy apples and 'whelks' (actually periwinkles) could be obtained while rag merchants would shout 'any old rags' or 'Delft (crockery) for rags' from horsedrawn or hand carts. Today, the only surviving mobile service is the 'ice cream van'. The first primary schools to be erected were small metal constructions but, at its peak, Cranhill had five primary schools: Lamlash, St Giles RC (the tin part of which was originally used as an annexe of Cranhill Sec), St Elizabeth Seton RC (originally St Modans RC Annex), the larger brick built Milncroft (including the Toward Rd annex) and St Modans RC. Milncroft was demolished in 2006 and St Modans RC in March 2007. All five original primary schools are now closed and demolished. The two original nursery schools, Bellrock Nursery and Lamlash Nursery, are now also closed. Two new primary schools, Cranhill Primary and St Maria Goretti's RC Primary, were built in 2005/2006, the former on the site of the demolished Milncroft. Lamlash nursery school is now located within St Maria Goretti's Primary school and Bellrock nursery school is located within Cranhill Primary School. As the children grew older, local secondary schools were needed, the first being Lightburn Secondary across the Edinburgh Rd in Torphin Crescent, Greenfield. With the construction of Cranhill Secondary in Startpoint St, the Torphin Crescent building became St Gregory's RC Secondary to meet the needs of the Roman Catholic population. Some time later, a new St Gregory's was built on waste land at Crowlin Cres in Cranhill and the Torphin Crescent was renamed again, as St Andrews RC Secondary. At its peak, Cranhill Secondary had a roll of some 1300, but both secondaries in Cranhill were razed in the early 1990s and replaced by private housing estates. Two churches were built: Cranhill (Church of Scotland) Parish Church and St Maria Goretti's RC Church. There were two Boy Scout troops, the 68th Glasgow and the 158th Glasgow, a Boys' Brigade troop, the 150th, and a Girls' Brigade company, the 63rd. The Tenants' Association hall provided an early focus for social events and a Community Centre was opened around 1980. Cranhill Park was built in the centre of the scheme and became the heart (and lungs) of the community. It featured an 18 hole pitch and putt course (famous for its sloping terrain), tennis courts and a bowling green. An annual carnival was held, with a visiting fairground and food outlets. A favourite amongst local children was free miniature loaves of bread distributed by a local bakery. The carnival, however, was stopped in the mid 1980s due to ignored safety regulations which led to some serious accidents, including a near fatal head injury of a 3 year old child. The Cranhill Credit Union was set up by John Kerr, Ellen Kerr, Helen Kane MBE and other committed members of the community in the late 1970s. This was modelled on Scotland's first credit union, the Western Credit Union (now Drumchapel Credit Union) established by Bert Mullen in 1970. The Cranhill Arts Project, possibly better known to more non residents than to locals, goes from strength to strength, but the most famous local landmark is the Cranhill Water Tower, at the corner of Stepps Rd and Bellrock St. One of several huge elevated storage tanks built to provide high volume, high pressure storage, Cranhill Water Tower is unique in having a square concrete tank, in contrast to its cylindrical neighbours in Garthamlock and elsewhere. At night, the structure was illuminated a vibrant green with white spotlights shining from the base of the tank down to the ground. Several wire sculptures of sirens by Andy Scott have been placed around the base of the tower.
Атақты тұрғындар
Қазіргі және бұрынғы көрнекті тұрғындарының арасында "Сақиналардың иесі" фильміндегі актер Билли Бойд, "Ньюкасл", "Абердин" және Шотландия футболшылары Джим мен Джо Смит, "Сент-Джонстон" клубының Кенни Эйрд және комедиялық актер Жерард Келли бар. Ангус Янг пен Малколм Янг Австралияға көшер алдында Кранхиллде тұрды, содан кейін AC/DC тобын құрды. Ангус пен Малкольмның ағасы Джордж Янг 60-шы жылдардағы "Easybeats" тобымен де танымал болды. Футбол сарапшысы және бұрынғы Шотландия футболшысы Пат Невин, кейін "Сент-Эндрю" орта мектебіне айналған "Сент-Грегори" орта мектебінде оқыды. Саясатшы Адам Инграм Скерривор көшесінде, ал "Глазго Бой" суретшісі Адриан Висньевский де Кранхиллде тұрды. 60-шы жылдардағы "The Marmalade" тобының мүшесі Джуниор Кэмпбелл, сонымен қатар "Томас және оның достары" мультфильміне музыка жазған, жақын жердегі Спрингбойгте тұрды, бірақ мектепке барып оқығанда "газет тасымалдау" жұмысын Гласгоудың "Evening Times/Citizen" газеттері түсетін жерден, атақты Кранхилл су мұнарасына дейін істеді. Арчи Кирквуд (Сэр Арчибальд Джонстон Кирквуд, Киркхоу бароны Кирквуд) ұзақ жылдар бойы Либерал-демократтар партиясынан парламент депутаты болды, содан кейін рыцарь атанып, Лордтар палатасына көтерілді. Ол "The Aztecs" поп-тобында, сол уақытта және сол жерде "The Gaylords" (алғашқы "Marmalade") тобымен бірге Спрингбойг маңындағы екі жерде ойнады; екі топ та бір-бірін көрші үйден естіп, демалыс күндері YMCA мен "Shack" клубтарында кезекпен өнер көрсететін. Кирквуд Кроулин Крессентте тұрды.
Notable current and former residents include actor Billy Boyd of The Lord of the Rings, footballers Jim and Joe Smith of Newcastle, Aberdeen and Scotland, Kenny Aird of St Johnstone and comedy actor Gerard Kelly. Brothers Angus Young and Malcolm Young lived in Cranhill before they moved to Australia, where they formed AC/DC. George Young, Angus and Malcolm's older brother, also found fame with the 60s group Easybeats. Pat Nevin, soccer pundit and former Scotland player, attended Saint Gregory's Secondary School which later became Saint Andrew's Secondary school. Politician Adam Ingram lived in Skerryvore Road at the bottom of the lane and Glasgow Boy artist Adrian Wiszniewski was also a Cranhill resident. Junior Campbell from the sixties band The Marmalade and who also wrote the music for Thomas the Tank Engine lived in nearby Springboig, but ran his schoolboy "paper round" from the Glasgow Evening Times/Citizen van drop at the infamous Cranhill Water Tower. Archy Kirkwood (Sir Archibald Johnstone Kirkwood, Baron Kirkwood of Kirkhope) long standing Liberal Democrat MP, then knighted, then elevated to the House of Lords lived and was educated in Cranhill. He played in a pop group (The Aztecs) in the same locations and at the same time as The Gaylords (early Marmalade) at two nearby Springboig venues; both groups could hear each other playing next door, alternating Saturdays at the YMCA and the "Shack". Kirkwood lived in Crowlin Crescent.
Бүгінгі Кранхилл
Бастапқы тұрғын үй қорының көп бөлігі "алдыңғы және артқы есіктер" үйлеріне орын беру үшін бұзылды, ал жеке тұрғын үй кешені мен супермаркет бұрынғы Кранхилл орта мектебінің орнында орналасқан. Дегенмен, бастапқы пәтерлер Ламлаш Крес көшесіндегі дүкендермен бірге Парктің төңірегіндегі кейбір көшелерде сақталған. Ньюхейвен жолында екі жаңа мектеп және екі жаңа балабақша салынды. Жергілікті Парк қазір су егесінің (водяной полевки) қорғалатын ортасына айналды, және Шотландияның құрлық бөлігінде осы егестердің табылған жалғыз орны болып табылады. Аудандық орталық "The Beacon" деп аталатын балалар орталығымен алмастырылды, ол Кранхилл паркінің ішінде орналасқан. "Артқы далалар" қазір жеке тұрғын үйлер салу үшін құрылыс алаңына айналды. Сонымен қатар, Кранхилл ауданының мәселелерін шешуге тырысатын бірнеше белсенді тұрғыннан тұратын Аудандық Кеңес жұмыс істейді, және ол барлық қызығушылық танытқан тұрғындарға ашық, ай сайынғы жиналыстар өткізеді, олар әдетте айдың төртінші сәрсенбісінде сағат 19:00-де Аудандық орталықта өтеді. 2016 жылы Глазго қалалық кеңесі келесі 20 жылға арналған Үлкен Пасхахаус аймағын (Кранхиллді қоса) дамытудың бас жоспарын жасады.
Most of the original housing stock has been demolished to make way for 'back and front door' houses and a private housing scheme and supermarket now occupy the site of the former Cranhill Secondary School. However, the original flats are retained in some of the streets around the Park, as are the shops at Lamlash Cres. Two new schools and two new nurseries have been built on Newhaven Road. The local Park is now a protected habit for water voles, and is the only known location for these voles in mainland Scotland. The Community Centre has been replaced by a children's centre called 'The Beacon' which is within Cranhill Park. The 'backfields' is now a construction site for semi detached homes. There is also an active Community Council consisting of several committed residents who aim to deal with issues affecting the Cranhill neighbourhood, and it holds regular monthly meetings open to all interested residents with these normally taking place every fourth Wednesday of the month at 7pm in the Community Centre. In 2016, Glasgow City Council outlined masterplans for the development of the Greater Easterhouse area (including Cranhill) over the next 20 years.