Кіріспе
Firefox Down – 1983 жылғы автор Крейг Томас жазған роман. Бұл оның "Firefox" романының жалғасы. Крейг Томас романның бірінші басылымын "Firefox" романының киноадаптациясында Митчелл Гант рөлін ойнаған актер, режиссер және продюсер Клинт Иствудқа арнап, "Клинт Иствудқа – Firefox ұшқышы" деп жазды.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Бірінші роман сияқты, кітап Митчелл Ганттың МиГ-31 Файрфокс совет ұшағының ойдан шығарылған прототипін ұрлауға жасаған әрекеттеріне бағытталған. "Firefox" романының шешімінде Гант екінші МиГ-31 ұшағымен қақтығысады; екінші роман бірнеше сәттен кейін басталады, Ганттың ұшағы әуе шайқасында зақымданғанын және жанармайды жылдам жоғалтып жатқанын біледі. Екі совет МиГ-25 ұшағымен қысқаша қақтығысқаннан кейін Гант "Firefox" ұшағын бейтарап Финляндиядағы мұзды көлге қондырады, содан кейін ұшақтың салмағы мұзды бұзып, суға батып кетеді. Көлден қашқаннан кейін Гант КГБ-ға түсіп, Кеңес Одағына қайтарылады, ал НАТО жұмыс тобы советтер оның орнын анықтамас бұрын "Firefox" ұшағын көлден қайтаруға тырысады. Мәскеуде Гантты КГБ полковнигі Дмитрий Приябин (ол "Firefox" романында екінші рөлде болған) және "Firefox" ұшағын қалпына келтіруге жауапты офицер, Кеңес Әуе күштерінің генералы Владимиров сұраққа алады. Гант сұраққа қарсылық көрсетеді және ақырында КГБ ғимаратынан қашып шығады. Осы уақытта Приябин өзінің сүйіктісі Аннаның америкалықтарға "Бургойн" кодосымен ақпарат беріп жүргенін біледі, бірақ бұл құпия сақтайды. Гант қашқаннан кейін Аннаға британдықтар, өлім жазасымен қорқытып, Гантты табуға және оған Кеңес Одағынан қашуға көмектесуге бұйрық береді. Еврей диссиденттерінің желісіндегі бір мүше Гантты тауып, Аннаға тапсырады, ол оларды пойызбен Ленинградқа апарады, онда британдық агент Харрис Гантты Финляндия шекарасына дейін жеткізеді. Приябин Аннаның Гантқа көмектесіп жатқанын біліп, оларды жалғыз қуып жетеді. Приябин оларды ұстап алып, Гантты өлтіруге тырысады, ол егер ол өлтірілсе немесе қайта ұсталса, Аннаны да оның басшылары өлтіретінін айтады. Гант компанияға Аннаны ақпарат беруші ретінде босатуды ұсынады, шарты бойынша Анна оны шекарадан шығарып жіберуі керек, оған Приябин көнбестен келіседі. Шекараға жақын жерде Приябин қайтып келіп, Харристі өлтіреді. Гант Харристі іздеп жүргенде, Приябин Аннаның наразылығына қарамастан, Аннаны Мәскеуге өзімен бірге қайтаруға мәжбүрлеуге тырысады. Гант Харристің денесін тауып, Приябинды жол жиегінде тастап, есінен айырады. Гант пен Анна шекарадан өтеді. Енді Гантты өлтіруге аңсыған Приябин келіп, шекарашыларға Ганттың машинасына оқ атуға бұйрық береді, бірақ оның орнына Аннаны өлтіреді, ал Гант шекарадан қашып құтылады. Осы кезде советтер "Firefox" ұшағының орналасқан жерін анықтаған. Владимиров оны зақымсыз алуға тырысады, бірақ бірінші хатшы оның бұйрығын бұзып, оны жоюға бұйрық береді. Гант ауа райының нашарлауына байланысты "Firefox" ұшағын қалпына келтіру миссиясы сәтсіз аяқталғанын біледі, сондықтан олар кеңестер келгенге дейін қолдарынан келгеннің бәрін бөлшектеуге кіріседі. Гант өзіне көмектескендердің бекер өлгенін қаламай, "Firefox" ұшағын көлден ұшыруға бел буады. Ұшақ ұшуға дайын, бірақ радарға қарсы құрылғы жұмыс істемейтіндігі анықталады. Дегенмен, Гант сәтті ұшып кетті, Ми-24 тікұшақтарынан қашып құтылды, содан кейін МиГ-тер Норвегияға ұшты. Ұшақтың жүйелері нашарлай бастағаннан кейін, Гант Бардуфосске қонуға тырысады, бірақ ол ауа райына байланысты жабық, сондықтан Гант өзінің бастапқы бағытына қарай RAF Скэмптонға барады, МиГ-терден асып түсу үшін "Firefox" ұшағының жылдамдығын пайдаланады. Гант қайтадан оттегімен қамтамасыз етудің бұзылуынан қаза табады, сондықтан ол апаттық қамтамасыз етуді іске қосуға сәл ғана қабілетті. МиГ-тер Ростоктан оны ұстауға жіберілгеніне қарамастан, RAF бірінші болып Гантқа жетеді және оны қауіпсіз жерге алып кетеді. Алдыңғы фильмнен айырмашылығы, "Firefox Down" көркем фильмге айналған жоқ. Алайда кітаптың мұқабасында фильмдегі МиГ-31 бейнеленген, романның мәтіні оны фильмдегідей қара түсті етіп, түпнұсқадағы күміс емес, қара түсті етіп суреттейді.
Жалғастығы
Firefox Down Firefox-тың тікелей жалғасы ғана емес, сонымен қатар Крейг Томас романдарындағы кең ауқымды көркем әлемнің бір бөлігі болып табылады. Митчелл Гант "Қысқы шоқ" (1987) және "Ерекше соғыс" (1997) романдарында да кейіпкер ретінде көрінеді. Firefox-тан полковник Контарский, Василий, генерал Владимиров, Кеңес Одағы Коммунистік партиясының (КОКП) бірінші хатшысы және Кеннет Обри тұлғалары қайта оралады. Юрий Андропов, Firefox-та (алғаш 1977 жылы жарық көрген) КГБ төрағасы болған, осы лауазымын сақтап қалады, тіпті шығар кезде ол КОКП Бас хатшысы болғанмен, автордың алғы сөзінде бұл түсіндіріледі. Дмитрий Приябин кейінгі кітаптарда да пайда болады, бірақ көбінесе айту арқылы. Гант сияқты, Приябин де Winter Hawk романында антагонист/протагонист ретінде маңызды рөл атқарады, бұл Firefox Down оқиғаларына байланысты Гантқа қарсы жеке кек қайтаруға негізделген. Алан Уотерфорд "Қарлы бүркіт" романында да кездеседі, ал ЦРУ директорының орынбасары Чарльз Бакхолз тағы бірнеше романда пайда болады.