Кіріспе

Брокер немесе агентсіз жылжымайтын мүлікті сату

Иесі өзі сататын (FSBO) – бұл брокердің немесе агенттің қызметін пайдаланбастан жылжымайтын мүлікті сату процесі. Үй иелері маркетингтік қызметтерді, онлайн-тізімдеу компанияларын қолдана немесе өз мүліктерін өзі таныстыра алады. Әдетте, олар сату кезінде заңгердің немесе адвокаттың көмегімен өзін-өзі қорғайды. Көптеген аймақтардағыдай, сатушыларға және олардың ашуға тиіс ақпаратқа қатысты толық заң талаптары бар.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-та FSBO танымалдылығы артып бара жатқан сияқты, жылжымайтын мүлік веб-сайты Zillow 2012 және 2014 жылдар аралығында жарияланымдардың екі есеге өскенін хабарлады (4% дейін). ForSaleByOwner.com 2013 жылы 24% өсті, ал StreetEasy Нью-Йорк қаласының FSBO жарияланымдары сол кезеңде шамамен 30% артқанын хабарлады. АҚШ жылжымайтын мүлік нарығындағы операциялардың рекордтық көрсеткіші – 20% (1981 жылдан бастап есептеу жүргізілгеннен бері) 1987 жылы тіркелді. Ұлттық риэлторлар қауымдастығының (NAR) 2016 жылғы үй сатып алушылар мен сатушылар тенденциялары туралы есебінде, «2016 жылғы үй сатып алушылар мен сатушылардың буындық тенденциялары» баяндамасына сәйкес, 2014 жылдың шілдесінен 2015 жылдың маусымына дейінгі кезеңде сарапталған жылжымайтын мүлік операцияларының 8% FSBO арқылы жүзеге асты. NAR-дың 2015 жылғы есебінде АҚШ-тағы FSBO сатушыларының орташа жасы 54 жас екені анықталды. FSBO сатуларының 77% орташа табысы 104 100 доллар болатын үйленген жұбайлар арқылы жасалды. FSBO арқылы сатылатын үйлер әдетте агенттердің көмегімен сатылатын үйлерге қарағанда жылдамырақ сатылады; олардың 67% екі аптадан кем уақыт ішінде сатылып бітті. Сатып алушыны жеке таныған сатушылардың 71% үйін сату процесіне қанағаттанды. NAR есебін сынға алғандар бұл статистикалар жаңылыстырушы болуы мүмкін деп санайды және FSBO-ның нақты нарықтық үлесі NAR есебінде көрсетілгеннен жоғары болуы мүмкін екенін айтады. Бұл талаптың бір себебі – MLS-те біржолғы төлеммен жариялау қазіргі кезде транзакциялардың 10% құрайды. Олар MLS-те біржолғы төлеммен жариялаған сатушыларды, іс жүзінде FSBO сатушылары деп есептейді. FSBO арқылы сатуға арналған сайттарға Zillow, ForSaleByOwner.com, Facebook Marketplace және OfferMarket кіреді.

Канада

Канадалық жылжымайтын мүлік қауымдастығы мен CTV Consumer Reports жеке есептерінде Канададағы үйлердің 20%-дан 25%-ға дейін жыл сайын (2004 жылғы жағдай бойынша) делдалдар арқылы сатылмайтыны мәлімделген. MSN Money 2009 жылы үйлердің 30%-ы жылжымайтын мүлік агентісіз сатылады деген пікірді келтірді. Сол жылы Квебек провинциясында сатылған үйлердің жартысынан астамы агентсіз сатылды.

Ұлыбритания

Ұлыбританияда орташа комиссиялық мөлшерлеме Канада мен АҚШ-қа қарағанда едәуір төмен, сондықтан FSBO сирек кездеседі. Заң бойынша, жылжымайтын мүліктің барлық сатылымдарын тәуелсіз адвокат бақылап, жүзеге асыруы тиіс. Ол сатып алушының ақшасын сатып алу аяқталғанға дейін сақтайды және делдал ретінде әрекет етеді.