Кіріспе

Өрмекші түрі Түрлер қорабы. сурет = Opisthorchis viverrini 3. png. сурет тік = 0.7 сурет alt = Ересекті "Opisthorchis viverrini" (жоғарыдан) ауыз сорғышы, саңырауқұлақ, тұмсық, іш сорғышы, вителлярия, жатыр, жұмыртқа безі, Мехлис безі, ұрық, секрециялық көк қуысы. сурет түсірмесі = Ересектегі Opisthorchis viverrini (жоғарыдан) ауыздық сорғыш, жұтқыншақ, тұмсық, іш сорушы, вителлярия, жатыр, жұмыртқа безі, Мехлис безі, ұрықтар, секреторлық көк қуысы. О. viverrini өмір сүру циклын үш түрлі жануарда аяқтайды. Бұл жануарлар өсіп-өнуіне байланысты, олардың тіршілік ету кезеңі екі түрлі жануарда өтеді. Битиния түріндегі шаяндар - алғашқы аралық қожайын, Cyprinidae тұқымдасына жататын балықтар - екінші аралық қожайын, ал түпкілікті қожайын - адамдар және иттер, мысықтар, тышқандар және шошқалар сияқты басқа сүтқоректілер. Оны алғаш рет 1886 жылы М. Дж. Пуариер үнді балықшы мысығында (Prionailurus viverrus) анықтаған. Адамда алғашқы ауруды 1915 жылы Роберт Томсон Лейпер анықтады. О. viverrini (Clonorchis sinensis және Opisthorchis felineus) - Opisthorchiidae тұқымдасының медициналық тұрғыдан маңызды үш түрінің бірі. Шын мәнінде О. viverrini және C. sinensis адамдарда қатерлі ісікке себепші болуы мүмкін және оларды Халықаралық қатерлі ісік жөніндегі зерттеу агенттігі 2009 жылы 1-топтағы биологиялық канцероген ретінде жіктеді. О. viverrini Таиландта, Лаоста, Вьетнамда және Камбоджада кездеседі.

Ашылу

О. виверриниді алғаш рет 1886 жылы француз паразитологы Жюль Пуарие сипаттады. Ол паразитті бастапқыда Оңтүстік-Шығыс Азиядан шыққан, Париждегі Ұлттық табиғи тарих мұражайына қарасты зоологиялық бақтарда қайтыс болған үнді балықшы мысығында (Prionailurus viverrus) тапты. Ол оны Distomum viverrini деп атады. Америкалық паразитологтар Чарльз Уорделл Стайлз мен Альберт Хассалл оны қайта сипаттап, 1891 жылы Opisthorchis (француз зоологы Рафаэль Бланшар жасаған) туысына жатқызды. Адамның алғашқы үлгісін британдық паразитолог Роберт Томсон Лейпер 1915 жылы сипаттады, бірақ нақты паразитті білмей. (Ол жай ғана "Адамда сирек кездесетін паразиттердің пайда болуына қатысты ескертулер" деп хабарлады.) Липер бұл үлгілерді Ирландиялық дәрігер Артур Фрэнсис Джордж Керрден алды, ол оларды Чиангмайдағы түрмеде екі тұтқынның өлтірілгеннен кейін тексеруден өткізді. Келесі жылы Керр 230 ер адамнан 39-ы (17 пайызы) инфекция жұқтырғанын анықтады. Керр бастапқыда паразитті бұрыннан белгілі адам паразиті O. felineus деп қате атады, өйткені олар өте ұқсас. C. Prommas сонымен қатар 1927 жылы Тайландтың солтүстік-шығысындағы Рой Этте тұратын 17 жастағы тай еркекінің аутопсиясынан O. felineus туралы хабарлаған. 1955 жылы АҚШ-тың денсаулық сақтау қызметінің қызметкері Эльвио Х. Садун Таиландтағы описторхиаз жағдайларын талдап, барлық инфекция О. виверриниге байланысты деген қорытындыға келді. 1965 жылы жүйелі салыстыру O. felineus-тен айырмашылықтарды растады. Ол семенді көпіршікке қосылады, ол эякуляциялық каналға дейін жүретін орамды түтік, ол өз кезегінде вентральді сорғыштың алдындағы жыныс қуысы деп аталатын кішкентай саңылау арқылы ашылады. Екі жұмыртқалық бездер жұмыртқалардың алдында орналасқан және бірнеше жасушалар құрайды. Жатыр эякуляциялық канал бойымен жүреді және жыныс мүшелерінің тесіктерінде ашылады. Екі ұрықшаның арасында "С" пішінді түтікшесі бар, оны секреторлық көк қуыс деп атайды. Қалған дене кеңістіктерін көбінесе вителлярия (көбінесе вителлинді бездер деп аталады) деп аталатын өте тармақталған бездік мүшелер алады. Алдыңғы ұшынан айырмашылығы, артқы ұшы дөңгелектенген. О. viverrini жұмыртқасының көлемі 30 × 12 мкм, олар C. sinensis-ке қарағанда сәл тар және жиі жұмыртқа тәрізді. Шөміштерді су айдындарында, жұқтырған сүтқоректілердің нәжісі жиналған жерлерде, Miracidia деп аталатын еркін жүзіп жүретін личинкалар жұқтырады. Ішінде миракдиялар спозоцистерге айналады, онда қыз клеткалар сияқты споралар болады. Қызыл жасушалар көбейіп, көптеген лаврлар пайда болады. Әр серкарияның басы үлкен, құйрығы ұзын. Сирекректілер шаяндардан қашып, суға қайтадан еркін жүзіп бара жатқан личинкалар түрінде кіреді. Олардың құйрықтары жүзу үшін пропеллер ретінде қызмет етеді және олар балық иесін белсенді түрде іздейді. 1965 жылы О. viverrini түрінің 9 балық қожайыны белгілі болды. 2002 жылға дейін Cyprinidae тұқымдасының жеті туысына жататын 15 балық түрі екінші аралық иесі ретінде қызмет еткені белгілі болды.

Түпкілікті қоныс

[[Файл:Кой пла. jpg jpgggcumbumbgcb.Icyayi cyateguwe na koi pla ikozwe mu mafi y'ifu, ikazanwa n'umuceri n'imboga. Бұл тағам Таиландтың солтүстік-шығысындағы көптеген ауыл тұрғындарының негізгі тағамдары болып табылады және О. viverrini инфекциясының жалпы көзі болып табылады. Балықта құрғақ маусым алдындағы қыркүйек пен ақпан аралығында метацеркария көбірек болады. Алайда, Таиландтың оңтүстігінде О. viverrini-ге байланысты описторхиаз туралы дерек жоқ. Лаоста 2007-2011 жылдар аралығында жүргізілген ұлттық зерттеу (Лаоста азық-түлікпен берілетін трематод инфекцияларын бақылау бойынша Корея-Лаос ынтымақтастық жобасы аясында) бұл инфекцияның 55,6% -ын құрайтын ең кең таралған гельминттер инфекциясы екенін көрсетеді. Вьетнамда бұл ауру кең таралған емес, бірақ оны дәл зерттеу қиын, өйткені ол көбінесе Haplorchis pumilio, H. taichui және C. sinensis сияқты басқа да жұқпалы аурулармен бірге жұғады. Бұл өсімдіктер солтүстік провинцияларда көп кездеседі. Камбоджада бұл ауру ең аз таралған. 2006-2011 жылдар аралығында жүргізілген ұлттық зерттеулер көрсеткендей, бұл - тұтас инфекцияның 5,7% -ын құрайтын, 9,6% -ын құрайтын кәккесірткеден кейінгі екінші ең кең таралған гельминт.

Адам денсаулығына әсері

Жалпы алғанда, О. viverrini- нің әсерінен пайда болған описторхиаз клиникалық белгілері жоқ зиянсыз. Жеңіл симптомдар: диспепсия, іштің ауыруы, іш қату немесе диарея болуы мүмкін. Алайда ауыр инфекция кезінде бауырдың ұлғаюы (гепатомегалия) және дұрыс тамақтанудың болмауы байқалады. Сирек жағдайларда холангит, холецистит және холангиокарцинома да пайда болуы мүмкін. Адамда O. viverrini негізінен өт жолдарымен, сирек кезде сір көкшесі мен без без безінің жолдарын мекендейді. Қатты инфекция бауыр, өт қуысы және өт жолдарымен байланысты проблемаларды тудыруы мүмкін. Өте ауыр жұқтырған науқастардың өт жолдары әдетте кеңейіп, фиброзға ұшырайды. Сары жолдарға патологиялық әсер етуі: қабыну, эпителийдің қабығынан арылуы, тостаған жасушаларының метаплазиясы, эпителийлік және аденоматты гиперплазия, перидуктальді фиброз. Холангиокарциноманың дамуына паразиттердің жеке секрециясы мен иномарктің иммундық реакцияларымен бірге ұжымдық әсерлер әсер етеді. Инфекция бірден өмірге қауіп төндірмейтін; қатерлі ісік 30-40 жылдан кейін пайда болады, бірақ өлім диагноз қойылғаннан кейін 3-6 ай ішінде өте тез болады. Инфекцияға қарсы бекітілген дәрі-дәрмек жоқ, бірақ швейцариялық зерттеушілер трибендимидинді сынап, 70% емделу деңгейіне қол жеткізді. Операция және қолдаушы емдеу күрделі және эндемиялық аймақтарда әдетте қол жетімді емес. Инфекцияға жалпы трематоцидтік празиквантел қолданылады, бірақ техникалық жағынан ұсынылмайды. Празиквантелмен қатар, альбендазол, артесунат және милтефозин сияқты басқа да кең таралған антигельминтиктер cercariae-ға әсер етеді, бірақ метацеркариаға әсер етпейді. Оның қатерлі ісікке себепші болуы оның инфекциясы көбінесе Helicobacter түрлерінің (оның ішінде H. pylori, негізінен жарамен байланысты, бірақ асқазан қатерлі ісігін де тудыруы мүмкін) инфекцияларымен байланысты екендігімен нашарлайды.

Генетика

О. виверриниде 12 (алты жұп) хромосома бар, яғни 2n = 12.