Огюст Марсель Бартелеми: Француз сатирик ақыны және оның шығармалары

Кіріспе

Огюст Марсель Бартельми (1796 жылдың 23 тамызы – 1867 жыл) – француз сатирикалық ақыны. Оның есімін досы және отандасы Жозеф Мериден (1798–1866) бөліп қарау қиын, өйткені олардың арасындағы тығыз ынтымақтастық соншалықты күшті болғандықтан, бірлескен еңбектерінде олардың жеке басыларын ажыратуға болмайды.

Өмір

Жергілікті аймақта ақын ретінде белгілі бір даңққа ие болған Бартеломей Парижге кетіп, онда өзінің алғашқы туындыларының бірі – «Шарль X-тің қасиетті тағы» (1825) арқылы сарайдың жоғары қызметкерлерінің құрметіне бөенді. Бірақ көп ұзамай оның күштері оппозициялық партияға жұмсалды. 1825 жылы өткір саяси сатира, «Сидиандықтар», одан кейін «Риволи бекінісінің алынуы» (1827), «Корбиерейд» (1827), «Пейроннейд» – Бартеломей мен Меридің бірлескен еңбектері жарық көрді. Сәттілік бірден сезілді; сол жылы «Виллиэйдтің» он бес басылымына сұраныс болды. Авторлар саяси туындыларды қарқынды түрде жариялады, олардың ең танымалдары – «Француз академиясының қырқы» (1826) және «Наполеон Египетте» (1828), олар бір жылдың ішінде онға жуық рет басылып шықты. 1829 жылы Бартеломей Наполеонның ұлы Рейхштадт герцогына арналған «Адам баласы» атты өлеңін жариялағаны үшін тұтқындалып, 1000 франк айыппұл төледі. 1830 жылғы шілде революциясы оны босатып, Меримен бірге халықтың жеңісін «Көтеріліс» атты еңбегінде жарқын бейнеледі. 1831 жылдың наурызынан 1832 жылдың сәуіріне дейін олар Луи Филипптің үкіметі мен министрлерін сынап, апта сайын шығатын «Немезис» атты сатиралық өлеңдер жинағын жариялады. Бартеломейге берілетін шағын зейнетақы тоқтатылды. Жарияланым тоқтаған кезде Бартеломейге оның үнсіздігі үшін ақы төленген деген күдік туды, бірақ сатиралар жинағы 1830 жылдары бірнеше рет қайта басылды. 1832 жылы ол анонимді өлең жариялады, ол Орлеанист партиясының либералдық фракциясына ұнамайтын үкіметтің кейбір шараларын қолдады. Бұл бетбұрыс оның беделін жойды және оның кейінгі жазбалары көзден жасырын қалды. Келесі бірнеше жыл бойы ол үкіметтен жан-жақты зейнетақы алып, сатирикалық жазудан бас тартты. Ол 1844 жылы бұрынғы стиліне оралып, 1845 жылы «Жаңа Немезис» атты 24 сатирадан тұратын жинақ жарық көрді, бірақ бұрынғыдай сәтті болмады. Сол кезде ол эпизодтық өлеңдермен ғана айналысты. Бартеломей 1867 жылдың 23 тамызында Марсельде қайтыс болды.

After having established some local reputation as a poet, Barthélemy went to Paris, where by one of his first efforts, Le Sacre de Charles X (1825) he gained the favor of the court. His energies, however, were soon enlisted in the service of the opposition party. In 1825 appeared a clever political satire, Les Sidiennes, followed by La Villéliade ou la prise du château de Rivoli (1827), La Corbiéréide (1827), La Peyronnéide, the joint productions of Barthélemy and Méry. The success was immediate and pronounced; fifteen editions of the Villéliade were called for during the year. A rapid succession of political squibs and satires was now poured forth by the authors, among the most remarkable being Biographie des quarante de l’Académie française (1826) and Napoléon en Égypte (1828), which passed through nearly a dozen editions in a year. In 1829 Barthélemy was imprisoned and fined 1000 francs for the publication of their Fils de l’homme, a poem on the Duke of Reichstadt, Napoleon's son. The July Revolution of 1830 liberated him; and in company with Méry, he celebrated the triumph of the people in one of their most brilliant efforts, L’Insurrection. From March 1831 to April 1832 they produced a series of verse satires issued weekly, the Némésis, attacking the government and ministers of Louis Philippe. The small pension of which Barthélemy was the recipient was stopped. When the publication ceased there was a strong suspicion that Barthélemy had been paid for his silence, although a collection of the satires went through several editions in the 1830s. In 1832 he published an anonymous poem, supporting some acts of the government which were peculiarly obnoxious to the liberal faction of the Orléanist party. This change of front destroyed his influence and his later writings passed unnoticed. For the next few years he enjoyed a handsome pension from the government and refrained from all satirical writing. He again resumed his old style in 1844. and a collection of 24 satires entitled "Nouvelle Némésis" was published in 1845, but, apparently, without the former success. From that date he contented himself with occasional poems. Barthélemy died on 23 August 1867 in Marseilles.