Кіріспе

Бруно Саксон (лат. Bruno Saxonicus), сондай-ақ Мерсбургтің Бруносы (неміс. Brun von Merseburg) немесе Магдебургтің Бруносы деп те аталады. ХІ ғасырдағы неміс хроникашысы және Historia de Bello Saxonico ("Саксон соғысының тарихы") авторы.

Өмір

Оның өмірі туралы аз мәлімет бар. Бруно, бәлкім, ақсүйектер отбасынан шыққан. Ол Генрих IV-ге қарсы шыққан және императорға қарсы шыққан саксондық көтерілістің жетекшілерінің бірі болған Магдебургтік архиепископ Вернердің үйіне жататын саксондық монах болды. 1078 жылы архиепископтың шаруалар қолынан қаза тапқаннан кейін Бруно Мерзебургтің билеушісі Ворнер Волкенбургке қосылды. 1082 жылы ол "De Bello Saxonico" атты еңбегін арнады. Оның аты айтып тұрғандай, бұл сакстардың император Генрих IV-ке қарсы күресінің жазбасы. Автор Генрихтің жастық шағы мен Гамбург Бремен архиепискобы Адалберттің оған жасаған зұлым ықпалы туралы баяндаумен бастайды. Содан кейін ол императордың сакстармен қарым-қатынасын қадағалап, саксондық көтерілістердің себептері мен оқиғаларын ұзақ баяндап, 1081 жылы Люксембургтің Германның патша болып сайлануымен аяқталады.

Белло Саксонико тарихы

Бруно саксондардың бүлінуін және алғашқы анти-патша Рудольфтің сайлануын ақтауға тырысты және өзінің қысымшы үкіметі арқылы Генрих патшаның өзі үшін де, оның әулеті үшін де билік ету құқығынан қалай айырылғанын көрсетуге тырысты. Бруно Генрихтің папа Григорий VII-мен айтысына да көп көңіл бөлді, оның он хатын өзінің тарихында қайта шығарды. Бірақ папаны патшаға қарсы қолдаған кезде ол өзінің сөздерімен де, өзі көшірген хаттары арқылы да неміс көтерілісшілерінің 1076 жылдың желтоқсанында Каноссада Генрихтің Грегоридің ақтайтынынан қатты көңілі қалды және 1077 жылдың наурыз айында Форххаймда төзімді көтерілісшілер бәсекелес патшаны сайлағаннан кейін оның бейтараптығын сақтауға тырысқаны анық болды. Бруно бұл сайлаудың папалық легатпен толық танысып, оның қатысуымен жүргізілгенін және канондық заңда белгіленген адалдық стандарттарына сәйкес келгенін баса айтты. Сондықтан оның дұрыстығына күмән жоқ. Бруно Грегори VII әрекеттеріне саксондардың қанағаттанбауын сипаттады. Неміс көтерілісшілері Григорий VII-ді анти-патша Рудольфті қолдамағаны үшін айыптап отырды. Олар сілтеме жасаған, Бруно толықтай қайта шығарған хаттар Григорийдің 1077 жылдың жазында өзінің легаттарына, дін қызметкерлері мен Германия халқына жіберген хаттары болды.

Сын

Бруноның еңбегінің тарихи құндылығына қатысты пікірлер әртүрлі болды. Ол Генрих пен Папа Григорий VII арасындағы дау-дамай кезінде жазылған, ал авторды білместік немесе қаскөйлік арқылы Генрихтің азаматтарының құрметіне шек келтіруге тырысқан партизандар қатарына жатқызған. Бруно, шынымен де, папаның ісіне қолдау көрсетті, оның саксондық жанашырлығы кейде өз жазбаларында көрініс табады, бірақ оның шыншылдығы мен шындықты айту ниеті туралы еш күмән жоқ. Ол өзінің ақпарат көздерін барынша пайдаланды және кез-келген сәттерде қалдырылғандарына қарамастан, қызығушылық танытқан замандасының көзқарасы бойынша уақыттың нақты суретін берді. Саксон епископтарының хаттары мен басқа да түпнұсқа құжаттар оның тарихында қосылған, бұл жұмыстың қосымша құндылығын береді.

Басылымдар

Мерсебургтік Бруно, "Саксон соғысы", транс. Бернард С. Бакрах пен Дэвид С. Баркрах. Американың католиктік университеті баспасы, 2022.