Тарих

Орталық одағы - 1960 жылдары Грекиядағы саяси партия. 1963 жылдан 1965 жылға дейін қызмет атқарды және 1965 жылдан 1967 жылға дейін билікте болды. Партияның құрамына оңшыл және солшыл топтар да кірді.

Құрылуы мен мақсаттары

Орталық одақ 1961 жылдың қыркүйегінде, сол жылы сайлауға алты апта қалғанда құрылды. Орталықтың күштері Георгиос Папандреуді қоршаған Либералды партиядан бөлінген Либералды демократиялық партиядан (Филелефтерон Димократикон Комма), Софоклис Венизелостың Либералды партиясынан (Комма Филелефтерон) және Жаңа саяси күштерден (Нэа Политики Кинисис) тұрды. Бұл партиялар 1958 жылғы заңнамалық сайлаудан кейін пайда болды, нәтижесінде Венизелос пен Папандреудің бірлескен басшылығымен Либералды партия үшінші орынға шықты, оны социалистік Біріккен Демократиялық Солшы (Энияа Димократики Аристера) басып алды. Сол жақтан Ұлттық прогрессивті орталық одағы (Этники Проодефтики Энос Кентру), шаруалар және жұмысшылар партиясы (Комма Агротикон кай Эргазоменон) және Илияс Циримокостың Демократиялық одақ партиясы (Димократики Энос) қосылды. Оң жақта Грекиялық жиналыстан бөлініп шыққан топ - Стефанос Стефанопулос Халықтық әлеуметтік партиясы (Лайкон Коиноникон Комма) және Ұлттық ойлы партиясы (Комма Этникифронон) болды. Кіші, аз ықпалды тұлғалар, атап айтқанда, Стилианос Аламан және Пафсаниас Кацотас. Барлық құрамдас бөліктер Георгиос Папандреудің жалғыз басшылығын мойындады.

"Ешбір тоқталмайтын күрес"

Келесі сайлауды күтіп, премьер-министр Константинос Караманлис үкіметі жаңа сайлау заңы туралы мәлімдеді: заң жобасы парламентте қаралды және 6 мамырда ұзақ талқылаудан кейін қабылданды. "Қосалтылған" пропорционалды сайлау жүйесі енгізілген, бұл бұрынғы заңмен салыстырғанда кіші партияларға аздаған артықшылық берді. Грекиядағы саяси дәстүрге сәйкес Пауыл патша сайлаудың әділ өтуін қамтамасыз ету үшін сайлау науқанын басқаруға патша үйінің басшысы генерал Константинос Довас бастаған "қызмет" үкіметін тағайындады, өйткені билік партиясы нәтижелерді бұрмалауға тырысуы мүмкін деп қорқынышты. Карманлис 1963 жылы жаз айында Англияға мемлекеттік сапармен баруы үшін король Пауылмен айтыса бастаған кезде дағдарыс атмосферасы күшейтілді. Қараманлис патшамен бұл мәселе бойынша келісімге келмегеннен кейін, отставкасын ұсынды және дипломат және шығып бара жатқан ERE министрі Панагиотис Пипинелиске премьер-министрлік міндетін тапсыруды және сайлауды дереу өткізуді ұсынды. Пауыл Пипинелиске де қолдау көрсетті, өйткені ол, Караманлистен айырмашылығы, Англияға ұсынылған мемлекеттік сапарды қолдайды. Пауыл сайлау кезінде шетелде мемлекеттік сапарда болмауы керек деген негізде сайлаудан бас тартты. Пауль Папандреу мен Маркезинисті шақырды, олар сайлауды мүмкіндігінше тезірек өткізу керек деген Карамманлистің пікірінен айырмашылығы, сайлауға жағдай жасау үшін парламент сенімін білдіретін "қызмет" үкіметі тағайындалуы керек деп келісті. Бес күндік кеңестерден кейін патша 180 ЕРЕ депутатының қолдауына ие болатынын білген Пипиенлисті үкімет құруға шақырды (осылайша көпшілікті құрады). Бұл Орталық одағының күткені емес, өйткені Папандреу жаңа үкіметті "адал сайлау өткізу қабілетіне сенімсіздік туғызады" деп айыптады. Сондықтан дәстүрлі сенім білдіруді Орталық одағының депутаттары бойкот етті, олардың барлығы өз орындарынан тұрып, шығып кетті, Софоклис Венизелостан басқалары, екі кінәлі министр ауыстырылғаннан кейін үкіметке дауыс беруге уәде берді, ол кассирге үкіметке "сабырлық дауысын" беретінін хабарлады. Содан кейін ол өз әріптестерінің соңынан еріп, сыртқа шықты.

Орталық одақ билікте

Мемлекеттік сапарды аман-есен аяқтағаннан кейін Пипинелис екінші сенім білдіруді талап етті және алды; Көп ұзамай палатаға "күшейтілген" пропорционалдық өкілдіктің басқа жүйесін көздейтін жаңа сайлау заң жобасы енгізілді. EK заң жобасын қабылдамай, соңғы дауыс беруден бас тартты және заң жобасы тек ЕЭК дауысымен қабылданды. ЕК алдағы сайлауға бойкот жариялаумен қатерлі әсер етті, егер Пипинелис сайлау процесі аяқталғанша билікте қалса. Маркезинис үкіметтегі өзгерістерге деген ықыласын білдірсе, Караманлис Парижде уақытша сүргінгеннен кейін, Пипинелистің билікте қалуын қатты қалайтынын білдірді. 26 қыркүйекте премьер-министр Пипинелисті король Павел шақырды, ол оған парламентті таратып, 3 қарашада сайлау өткізу туралы патша жарлығын тапсырды. Келесі күні Пипинелисті ЕК-нің қатерлерін қоздыру үшін Стелио Мавромихалес алмастырды. 1963 жылдың 3 қарашасындағы заң шығарушы сайлау нәтижесінде Орталық одақ жеңіске жетті, бірақ аз ғана: Орталық одақ парламенттегі 300 орынның 138-ін алуға қол жеткізді, ал ЕЭА 132 орынмен екінші орынға шықты. ЕҚА 28 адамды алды. 6 қарашада король Папандреуді үкімет құруға шақырды. Георгиос Папандреу премьер-министр болды. Орталық одағының жеңісі негізінен азаматтық соғыстан кейінгі жылдары өршіп кеткен антикоммунизмді және жұмыссыздықтың өсуін қамтамасыз етуімен байланысты. Папандреу Пауль патшаның алғашқы кездегі ЕРЕ-мен коалиция құруға үміттенген үмітін жойды және ол тек өз партиясынан және басқалармен риза еместерден қолдау сұрайтынын мәлімдеді. Алайда 24 желтоқсанда оған сенім білдіру туралы дауыс берілсе, ол қателік жасағаны анықталды. ЕРЕ жаңа үкіметке қарсы дауыс берді, сондықтан Папандреу өз партиясының және социалистік ЕДА дауыстарына арқа сүйеді. Георгиос Папандреу 1964 жылы парламент алдында дауыс жинауға арналған бағдарламаны ұсынғаннан кейін қайтадан сайлауға барды. 16 ақпандағы заң шығарушы сайлауда Папандреу жеңіске жетті. EK партиясы халық дауысының 52,7 пайызын, яғни парламенттегі 171 орынды иеленді. Орталық одақтар әсіресе гүлденген ауыл шаруашылығы аймақтарында үлкен болды, онда полиция билікке қол жеткізуі әлсіреген. ЕК төменгі орта таптық сайлаушыларды да тартты. 1964-1965 жылдары Папандреу бастаған үкімет төменгі және орта тапқа қарасты зейнетақылар мен фермерлерге арналған бағаларды көтеру арқылы кешіктірілген реформаларды енгізді; Грекия жұмысшыларының жалпы конфедерациясында сайлаулар өтетін жүйе әділ болды. Үкімет білім беруді жоғары оқу орындары мен орта мектептердегі ақыны жою арқылы жоғары бағалады; қосымша университет мұғалімдері тағайындалды, жоғары оқу орындарына көбірек қабылдау қабылданды, міндетті білім беру мерзімі алты жылдан тоғыз жылға дейін ұзартылды, ал бастауыш білім беру толықтай демотикалық (жалпы) грек тілінде жүргізілуі керек еді, ол орта мектептердегі катарэвусаға (тазартылған) тең мәртебеге ие болды. Жаңа пәндер енгізілді және басқаларға көбірек көңіл бөлінді; социология мен экономика оқу бағдарламасына қосылды, ал қазіргі тілдерге мән берілді. Жалпы алғанда, білім беру шығыны бір жылда үштен бір бөлігіне өсті, ал 1967 жылы бюджет қаражатының 11,6 пайызы білім беруге бөлінді. Сонымен қатар, Папандреу солшылдыққа қарсылық білдірсе де, ол Азамат соғысынан бері әлі күнге дейін түрмеде отырған бірнеше мың тұтқынды босатты. Түрмеде 1000-ға жуық коммунист қалды, бұл 1960 және 50-жылдардың басында 20000-ға жуық болғаннан кейін үлкен төмендеу.

Шілдедегі оқиғалар

ЕО депутаттары мен басшылығы арасындағы ымырасыздық Орталық одақ үкіметінің ыдырауына әкелді. Партиядағы жік алудың басты себебі Георгиос Папандреудің туысқандық қатынас пен билікке құмарлық танытуда деген айып болды. Андреас Папандреу, Георгиос Папандреудің ұлы, 1964 жылы бірінші мемлекеттік министр және үйлестіру министрі болып тағайындалды, сол жылы ол Парламентке сайланды. Партияның өркендеген жұлдыздары, оның ішінде болашақ премьер-министр Константинос Мицотакис, жас Папандреудің премьер-министрдің көмекшісі болу үшін қажетті партиядағы уақытын өткізбегенін сезінді. 1965 жылы мамыр айында ЕК депутаттары Папандреуге қарсы есеп жазғанда, Андреас АСПИДА-мен, солшыл әскери офицерлер тобымен ынтымақтастық жасады деп айыптады. Папандреу мен король Константин ІІ (Пол 1964 жылы наурыз айында қайтыс болды) қарым-қатынасы қарулы күштерді басқару туралы келіспеушіліктерден басталды. 1966 жылдың 20 желтоқсанында Папандреу, ERE басшысы Панагиотис Канеллопулос және король шешім қабылдағанда дағдарыстың аяқталуы көрінді: сайлау пропорционалдық өкілдік етудің қарапайым жүйесі бойынша өткізіледі, онда барлық қатысушы партиялар бәсекеге түсуге келісті және қандай да бір нәтижеде әскердің командалық құрылымы өзгермейді. Дағдарыс ертерек басылса да, 1967 жылы 21 сәуірде, жоспарланған сайлауға бір ай қалғанда, Георгиос Пападопулос бастаған салыстырмалы түрде кіші офицерлер тобы төңкеріс жасап, билікті қолға алды. Жоғары лауазымды адамдар, соның ішінде екі Папандреус ұсталды.

Жоңтадан кейінгі кезең

Маврос 1974 жылы Орталық одағын Орталық одақтың жаңа күштері (Эноси Кентру Нейс Динамис, EK ND) ретінде қайта құрды. Басшылықты Андреас Папандреуге ұсынды, бірақ ол ұсыныстан бас тартты. Орталық одағы 1976 жылы Демократиялық орталық одағы (Эноси Димократику Кентру, EDIK) болып қайта аталды, бірақ 1985 жылдан кейін парламентке қайта кіре алмады.

Грекия Парламентінің сайлауы

+Грекия Парламенті СайлауПартия басшысыШіркеудегі орындар/мең орынҮкіметтегі орын 1961 Георгиос Папандреу1,555,44233.66% 54 2 1963 Георгиос Папандреу1,962,07442.04% 38 1 1964 Георгиос Папандреу2,424,47752.7% 33 1

Пайдаланылған әдебиеттер

Хурмузиос, Стелио (1972). Қарапайым тәж жоқ: Геллендердің патшасы Пауылдың өмірбаяны. Вайденфельд және Николсон; Бірінші басылым (1 қаңтар 1972). Клог, Ричард (1987). Грекиядағы партиялар мен сайлау. C. Hurst & Co (Publishers) Ltd. Close, David (2002). "1945 жылдан бері Грекия: тарих. Routledge; 1 басылым (4 сәуір 2002). Галлант, Томас (2015). Қазіргі Грекия: Тәуелсіздік соғысынан бүгінгі күнге дейін" Bloomsbury USA Academic; 2-ші басылым. .