Кіріспе

Грекияның ұлттық саясаты

Грекия – парламенттік өкілді демократиялық республика, онда Грекия Президенті мемлекет басшысы, ал Грекия Премьер-министрі көп партиялық жүйеде үкімет басшысы болып табылады. Заң шығару билігі Грекия Үкіметі мен Грекия Парламентіне жүктелген. 1974 жылы демократияның қайта орнатылуы мен Грекияның мемлекеттік қарыз дағдарысы аралығында партиялық жүйеде либералды консервативті «Жаңа демократия» және социал-демократиялық «ПАСОК» партиялары басымдық құрды. 2012 жылдан бастап, үнемдеу шараларына қарсы демократиялық социалистік «СИРИЗА» партиясы «ПАСОК» партиясын ең ірі солшыл партия ретінде ығыстырды және 2015 жылдың қаңтарында алғашқы сайлау жеңісін одіс етті. Сот жүйесі атқару және заң шығару билігінен тәуелсіз. Грекия Конституциясы Грекияны «президенттік парламенттік республика» деп сипаттайды, азаматтық бостандықтарға қатысты кең ауқымды нақты кепілдіктерді қамтиды және мемлекет басшысының өкілеттіктерін парламент сайлаған Президентке береді. Грекияның үкіметтік құрылымы көптеген басқа батыс демократияларындағы құрылымдарға ұқсас және француз және неміс үлгілері арасындағы компромисс ретінде сипатталады. Премьер-министр мен Кабинет саяси процесте орталық рөл атқарады, ал Президент рәсімдік міндеттермен қатар атқарушы және заңнамалық функцияларды да орындайды. Грекияда дауыс беру ресми түрде міндетті болып саналады, бірақ бұл талап қатаң түрде орындалмайды.

Атқарушы билік

Грекия кабинеті, үкіметтің басты органы болып табылады және президенттің премьер-министр ұсынысымен тағайындаған барлық атқарушы министрліктердің басшыларын қамтиды.

Төраға

Республика Президенті бес жылдық мерзімге Парламент тарапынан сайланады (соңғы сайлау 2020 жылдың 22 қаңтарында өтті) және ең көп дегенде екі мерзімге ие болады. Президенттік мерзім аяқталған кезде Парламент жаңа президентті сайлау үшін дауыс береді. Бірінші екі дауыс беру кезінде 2/3 көпшілік (200 дауыс) қажет. Үшінші және соңғы дауыс беру үшін 3/5 көпшілік (180 дауыс) қажет. Егер үшінші дауыс беру нәтиже бермесе, Парламент таратылады және келесі 30 күн ішінде қолдағы Президент сайлау жариялайды. Жаңа Парламентте президент сайлауы дереу қайталанады, алғашқы дауыс беру үшін 3/5 көпшілік, екіншісі үшін абсолютті көпшілік (151 дауыс) және үшінші және соңғысы үшін қарапайым көпшілік қажет. Бұл жүйе негізгі саяси партиялар арасында консенсусқа қол жеткізе алатын президенттік үміткерлерді анықтауға бағытталған. Президент соғыс жариялауға, кешірім беруге және бейбітшілік, одақ және халықаралық ұйымдарға қатысу туралы келісімдер жасасуға құқылы; аталған әрекеттерді, келісімдерді немесе шарттарды бекіту үшін Үкіметтің өтініші бойынша Парламенттің қарапайым көпшілігі қажет. Ерекше жағдайларда абсолютті немесе үштен бес көпшілік талап етіледі (мысалы, Еуроодаққа қосылу үшін үштен бес көпшілік қажет болды). Президент сондай-ақ тиісті министрдің қолтаңбасымен расталған белгілі бір төтенше жағдайлардағы өкілеттіктерді пайдалана алады. Президент Премьер-министр немесе тиісті министрлер кабинетінің қолтаңбасы болмаса Парламентті таратуға, Үкіметті қызметтен босатуға, Конституцияның белгілі бір баптарын тоқтата тұруға, жарлық шығаруға немесе қоршау жағдайын жариялауға құқылы емес. Референдум өткізу үшін Парламенттің мақұлдауын алуы керек. Олар Премьер-министр ұсынғаннан кейін министрлерді тағайындай алады. Ресми түрде бекітілмегенімен, Грекия Президенті әдетте негізгі оппозициялық партиядан тағайындалады, осылайша Үкімет пен оппозиция келісімге келіп, сайлау өткізбеуге мүмкіндік алады. Кейде олар саяси топтан тыс адамдардан таңдалады. Қазіргі уақытта Грекия Президенті – Катерина Сакелларопулу, демократия 1974 жылы қайта орнатылғаннан бергі Грекияның сегізінші және алғашқы әйел Президенті.

Премьер-министр

Премьер-министрді Парламент сайлайды және ол әдетте депутаттардың абсолютті көпшілігін құрайтын партияның басшысы болып табылады. Конституцияға сәйкес, Премьер-министр үкіметтің бірлігін сақтайды және оның қызметін бағыттайды. Ресми түрде Грек Республикасының емес, Грек үкіметінің басшысы ретінде екінші ең жоғары дәрежеге ие болса да, ол Грек саяси жүйесіндегі ең ықпалды тұлға болып табылады және министрлерді тағайындау немесе қызметтен босату үшін Президентке ұсынады. Мемлекет басшысы емес, үкімет басшысы ретінде ресми статусқа ие болғанымен, ол мемлекеттік істерді жүргізеді, ал Президент – жоғары атқарушы орган ғана.

Парламент қолдауын сақтау

Грекияның парламенттік саясаты "δεδηλωμένη" (dhedhilomeni) қағидасына негізделген, яғни Парламенттің Премьер-Министрге және оның үкіметіне берген "жария сенімі". Бұл, Республика Президентінің Премьер-Министр лауазымына Парламент мүшелерінің көпшілігі (яғни 151 дауыс) қолдауына ие болатын адамды тағайындауға міндетті екенін білдіреді. Қазіргі сайлау жүйесінде Парламент сайлауында ең көп дауыс жинаған партияның жетекшісі Премьер-Министр болып тағайындалады. Үкімет кез келген уақытта "сенімсіздік дауысы" сұрауы мүмкін. Ал, Парламент мүшелерінің тобы "құжатсыздық дауысын" өткізуді талап ете алады. Екеуі де сирек кездесетін жағдайлар, себебі партиялық дисциплинадан тыс дауыс беру өте сирек болады.

Заң шығарушы билік

Грекияда 17 жастан асқан барлық азаматтардың жалпы сайлау құқығымен заң шығарушы орган сайланады (2018 жылы өзгертілді). Грекия Парламенті (Βουλή των Ελλήνων) 300 мүшеден тұрады, олар 48 көпмандатты сайлау округінде, 8 бірмандатты сайлау округінде және жалпыұлттық тізімде нығайтылған пропорционалдық өкілдік жүйесі арқылы төрт жылдық мерзімге сайланады. 300 орынның 288-і округтік дауыс беру арқылы анықталады, сайлаушылар партиялық бюллетеньде кандидаттардың немесе кандидаттың атын белгілеп, өздеріне қалаған үміткерді таңдай алады. Қалған 12 орын жалпыұлттық партиялық тізімдерден партияларға берілген дауыстардың үлесіне сәйкес, жоғарыдан төменге қарай толтырылады. Грекия күрделі нығайтылған пропорционалдық сайлау жүйесін қолданады, бұл жүйе шағын партиялардың пайда болуын шектейді және ең көп дауыс алған партияның көпшілік дауысқа жетпесе де парламенттік көпшілікті құруға мүмкіндік береді. Қазіргі сайлау заңына сәйкес, парламентке өкілдер сайлау үшін әрбір партияның жалпыұлттық деңгейде кемінде 3% дауыс жинауы керек ("3% шегі"). Ең көп дауыс алған партияға 300 орынның ішінде 50 орындық бонус беріледі, бұл сайлаудың басқаруға қабілетті көпшілікті сайлауын қамтамасыз ету мақсатын көздейді. Жылдар бойы жүйе бірнеше рет өзгертілді, партиялар көбінесе парламенттік көпшілікті құру үшін қажетті 151 орынға жетпейді, сондықтан коалиция құрады. Ағымдағы заңға сәйкес, егер партия жалпыұлттық деңгейде 41% және одан жоғары дауыс алса, 151 орынға (абсолютті көпшілік) қол жеткізуіне кепілдік беріледі. Бұл үкіметтік тұрақтылықты арттыруға бағытталған. Бұл сайлау заңдарын Парламенттің қарапайым көпшілігі өзгерте алады, бірақ мұндай заң Грекия Парламентінің 2/3 көпшілігімен қабылданбаса, екі сайлау циклынан кейін ғана күшіне енеді.

Сот тармағы

Грекияда сот жүйесі азаматтық және әкімшілік соттарға бөлінеді. Азаматтық соттар азаматтық және қылмыстық істерді, ал әкімшілік соттар әкімшілік істерді, атап айтқанда азаматтар мен мемлекет арасындағы дауларды қарайды. Грекияның сот жүйесі үш Жоғарғы Соттан тұрады: Кассациялық сот (Άρειος Πάγος), Мемлекеттік кеңес (Συμβούλιο της Επικρατείας) және Есеп палатасы (Ελεγκτικό Συνέδριο). Бұл жоғары соттар Ұлттық судьялар мектебін бітірген кәсіби судьялардан құралған. Судьялардың Жоғарғы Соттардың мүшелеріне дейін біртіндеп өсу жолы Конституция мен қолданыстағы заңдармен анықталады. Үш Жоғарғы Соттың төрағалары мен вице-президенттерін Грекия Министрлер кабинеті әр Жоғарғы Соттың қызметтегі мүшелерінен таңдайды. Кассациялық сот – жоғары азаматтық және қылмыстық сот, ал Мемлекеттік кеңес – жоғары әкімшілік сот. Есеп палатасы белгілі бір әкімшілік салаларда (мысалы, мемлекеттік қызметшілердің зейнетақысын реттейтін заңнамадан туындайтын дауларды) ерекше құзыреттілікке ие және оның шешімдері қайтарылмайды. Яғни, олар Мемлекеттік кеңесте екінші инстанцияда қарастырылмайды. Кейде Жоғарғы Соттар қарама-қайшы шешімдер қабылдайды немесе заң ережесінің конституциялық заңдылығын әртүрлі бағалайды. Мұндай дауларды Конституцияның (100-бап) құрамын және құзыреттілігін реттейтін Жоғарғы арнайы сот шешеді. Атауынан көрініп тұрғандай, бұл сот тұрақты емес және оның құзырына жататын ерекше жағдай туындағанда ғана отырыс өткізеді. Жоғарғы арнайы сот отырысына он бір мүше кіреді: үш Жоғарғы Соттың төрағалары, Кассациялық соттың төрт мүшесі және Мемлекеттік кеңестің төрт мүшесі. Заңның конституциялық заңдылығын бағалау немесе Жоғарғы Соттар арасындағы дауларды шешу кезінде оның құрамына тағы екі мүше қосылады: Грекия заң мектептерінің екі профессоры. Жоғарғы арнайы сот – конституцияға қайшы заң ережесін «құдіретсіз» (демек, «жарамсыз») деп жариялай алатын жалғыз сот, ал үш Жоғарғы Сот конституцияға қайшы заң ережесін тек осы нақты жағдайға «қолданылмайтын» деп жариялай алады. Жоғарғы арнайы сот сонымен қатар Жоғарғы сайлау соты болып табылады және заң шығарушы сайлаулардың заңдылығына қатысты шағымдарды қарайды.

Әкімшілік бөлімшелер

Грекия 13 әкімшілік аймаққа бөлінген, олар 74 өңірлік бірлікке бөлінеді. 13 әкімшілік аймақтың (Περιφέρειες, Periféries) әрқайсысын халық сайлаған губернатор (Περιφερειάρχης, Periferiárhis) басқарады және халық сайлаған өңірлік кеңес (Περιφερειακό Συμβούλιο, Periferiakó Simvoúlio) басшылық етеді. 74 өңірлік бірліктің (Περιφερειακές Ενότητες, Periferiakés Enóti̱tes) әрқайсысын вице-губернатор (Αντιπεριφερειάρχης, Antiperiferiárhis) басқарады, ол сайланған губернатордың саяси партиясынан тағайындалады. 13 аймақ көбінесе саяси және географиялық сипатта болады. Грекияда тоғыз аймақ бар: Тракия, оның астанасы Александруполис, Македония, оның астанасы Салоники; Эпир; Орталық Грекия; Пелопоннес; Иония аралдары; Эгей теңізі аралдары; Крит; және Афина. Грекияның 74 өңірлік бірлігі 325 муниципалитетке (Δήμοι, Dhími) бөлінеді, оларды халық сайлаған мэр (Δήμαρχος, Dhímarhos) және муниципалдық кеңес (Δημοτικό Συμβούλιο, Dhimotikó Simvoúlio) басқарады. Әрбір муниципалитет кіші муниципалдық бірліктерге (Δημοτικές Ενότητες, Dhimotikés Enótites) бөлінеді, олар өз кезегінде муниципалдық қауымдастықтарды (көбінесе қалалық қауымдастықтар) және жергілікті қауымдастықтарды (көбінесе ауылдық қауымдастықтар) қамтиды. Муниципалдық кеңестер жергілікті қажеттіліктерге назар аударатын және муниципалдық үкіметке пікір білдіретін, қауымдастық мүшелерін жергілікті кеңестерге таңдайды. Муниципалитеттер мен ауылдарда сайланған лауазымды тұлғалар болғанымен, олардың тәуелсіз кіріс көзі жеткіліксіз, сондықтан қаржылық қажеттіліктерінің көп бөлігін орталық үкімет бюджетінен алуға мәжбүр. Осының салдарынан, олар орталық үкіметтің көптеген бақылауларына тап болады. Бұл сондай-ақ өте төмен муниципалдық салықтарға (әдетте 0,2% немесе одан да аз) әкеледі. Грекия құрамына сондай-ақ бір автономиялық аймақ кіреді – Афон тауындағы қасиетті монастырлық қауымдастық.

Сыртқы қатынастар

Оңтүстік-Шығыс Еуропа аймағындағы алғашқы Еуроатлантикалық мүше мемлекеттердің бірі ретінде Грекия Еуропа, Азия, Таяу Шығыс және Африкаға саяси және географиялық жақындығының арқасында маңызды геосаяси рөлге ие. Оның басты одақтастары – Франция, Ұлыбритания, Италия, Болгария, АҚШ, басқа НАТО елдері және Еуропалық Одақ. Грекия Кипр, Албания, Ресей, Сербия, Армения және Израильмен берік дипломатиялық қарым-қатынастарды сақтап, сонымен бірге Мысырмен және араб әлемімен, Кавказ, Үндістан және Қытаймен қарым-қатынастарды одан әрі жақсартуға бағытталған. Еуропалық Одақ және Жерорта теңізі одағының мүшесі ретінде Грекия Жерорта теңізінің шығыс аймағындағы маңызды ойыншы болып табылады, көрші елдер арасындағы ынтымақтастықты ынталандырып, Еуропаға газ экспорты үшін Энергия үшбұрышын қолдайды. Грекия Балқан аймағындағы ең ірі экономикаға ие және маңызды аймақтық инвестор болып табылады. Грекияның сыртқы саясатындағы маңызды мәселелер – Түркияның Эгей теңізі мен Жерорта теңізінің шығысындағы талаптары және Кипрді Түркияның оккупациялауы.

Білім

Грекия конституциясына сәйкес, білім беру мемлекеттің жауапкершілігінде. Гректердің көпшілігі мемлекеттік бастауыш және орта мектептерге қатырайды. Шамалы жеке мектептер бар, олар Білім министрлігінің бекіткен оқу бағдарламасын орындауға тиіс және оның қадағалауында болады. Білім министрлігі барлық деңгейдегі мемлекеттік білім беру процесінің барлық салаларын қадағалайды және басқарады, соның ішінде барлық мұғалімдер мен профессорларды жұмысқа тартады және қажетті барлық оқулықтарды жасайды.

Мемлекеттік емес университеттер

Грекиядағы білім беру саласындағы соңғы мәселе – жеке университеттерді институционализациялау. Конституцияға сәйкес, ел аумағында тек мемлекеттік университеттер ғана жұмыс істейді. Дегенмен, соңғы жылдары көптеген шетелдік жеке университеттер Грекияда филиалдар ашып, бакалавр дәрежесінде білім беруді ұсынып, Грекия Конституциясы мен Еуроодақ заңдары арасында құқықтық қайшылық тудырды. Еуроодақ заңдары шетелдік компанияларға Одақтың кез келген жерінде қызмет етуге мүмкіндік береді. 2006 жылдың басында премьер-министр Костас Караманлис үкіметінің Конституцияға жаңа түзетулер енгізу туралы бастамасын жариялады. Оның сөзіне қарағанда, бұл түзетулердің негізгі мәселелерінің бірі (соңғы 10 жылда екінші рет) – «мемлекеттік емес» университеттер құру болады.

Заңсыз көші-қон

Грекияда, әсіресе Түркиядан немесе Түркия арқылы заңсыз көші-қон мәселелері бар. Грекия билігі Еуроодаққа заңсыз кірген көшіп келушілердің 90% Грекия арқылы өтеді деп есептейді, олардың көпшілігі Таяу Шығыс және Африкадағы қақтығыстар мен кедейліктен қашып келеді. Еуропалық бірнеше сот Грекияның пана іздеушілерге қатысты минималды стандарттарды сақтамайтынын, сондықтан басқа елдерге жеткен заңсыз көшіп келушілерді Грекияға қайтаруға болмайтынын мәлімдеді. Грекия үкіметі Түркия шекарасына қоршау салу және ұстау орталықтарын құру сияқты көптеген шешімдерді ұсынды.

Сот жүйесі

Жүйенің басты проблемаларының бірі – тіпті қарапайым жағдайда да, қажетті уақыттың көптігі, бұл инвестицияларға, кәсіпкерлікке, әлеуметтік қатынастарға, корпоративтік басқаруға және мемлекеттік басқаруға теріс әсер етеді. Сонымен қатар, өткен жылдары "Парадикастико" ұйымының дауымен сияқты сыбайлас жемқорлық жағдайлары да болды. Әрбір үкіметтің сот жүйесі мен оның шешімдерін манипуляциялауы – жүйенің тәуелсіздігін бұзатын тағы бір кең таралған құбылыс.

Түрмелер

Грекияда түрмелердің үш түрі бар: жалпы, арнайы және емдік түрмелер. Жалпы түрмелерде үш түрлі сотталғандар болады: А, В және С түрлері. Арнайы түрмелерге ауылдық бөлімдер, жасөсперімдер мекемелері және жартылай бостандық орталықтары жатады. Арнайы түрмеге мысал ретінде шаруашылық түрмесін келтіруге болады. Соңғы түрі – емдік түрме, оған ауруханалар мен сотталғандарды оңалту орталықтары кіреді. Осы орталықтардағы әйелдердің үлесі 5,5%, шамамен 538 адамды құрайды. Грекия түрмелеріндегі жасөсперімдердің үлесі 2,9%. Грекия түрмелерінің толу деңгейі 99% құрайды, яғни түрмелер дерлік толып кеткен. Кейбір ерекшеліктермен, толу деңгейі 100%-дан асып, ал кейбір мекемелерде 300%-ға жетеді немесе одан да асып кетеді. 2008-2019 жылдардағы экономикалық және қаржылық дағдарыс кезінде Грецияда баспасөз бостандығы күрт төмендеді, «Шекарасыз репортерлер» ұйымының баспасөз бостандығы индексінде 2009 жылы 35-орыннан 2014 жылы 99-орынға түсіп, Батыс Балқан елдерінің барлығынан және Габон, Кувейт немесе Либерия сияқты қатаң БАҚ саясатын ұстанған мемлекеттерден де төмен болды. Бүгінде Грекия – «журналистика мен БАҚ ең ауыр дағдарысқа тап болған» Еуроодақтың мүше мемлекеті. 2022 жылы Грекия Еуроодақта 27-орынды, ал «Шекарасыз репортерлер» ұйымы бойынша 180 елдің ішінде 108-орынды иеленді.

Петсалардың тізімі

Кириакос Мицотакистің кабинеті БАҚ және баспасөзге 19 832 132,94 евро бөлді. Оппозицияның қысымы салдарынан, үкімет өкілі Стилианос Петсас тізімді жариялады. 20 миллион евролық науқан қаражатының 1 пайызынан да азы оппозициялық баспасөзге бөлінді. OGG 475BB/27 10 2020 нұсқауына сәйкес, екінші "Петса тізімі" жарияланды, бұл жолы ол тек жалпыұлттық тегін эфирлік телеарналарда таратылды. Бұдан кейін 18 500 000 евроға вакцинация науқаны және 4 960 000 евролық Plevris тізімі жарияланды.

Әскери қызмет

18 жасқа толған барлық еркектер үшін 12 ай; Бас тартқан жағдайда айыппұл салу және бас бостандығынан айыру міндетті, бірақ 1994 жылдан бері айыппұл немесе бас бостандығынан айыру жазасы қолданылмаған, соңғы рет әскерден қашушыға қатысты бұйрық сол жылы шығарылды. Үш баласы бар отбасы мүшелері алты айға дейін қысқартылған мерзімде қызмет етеді. Әскери қызмет ұзақ мерзімді қоғамдық қызметпен алмастырылуы мүмкін, Amnesty International стандарттары бойынша, бұл жазалау шарасы болып есептелуі керек, себебі ол қалыпты мерзімнен екі есе ұзақ. Соңғы жылдары Грекия армиясын жартылай кәсіби армияға айналдыруға бағытталған шаралар қабылданды, нәтижесінде қызмет мерзімі 18 айдан 12 айға, содан кейін 9 айға дейін біртіндеп қысқартылды және армияның көп бөлігіне кәсіби әскери қызметкерлер тартылды. Дегенмен, Грециядағы әскери шақыруға қарсы қозғалыстағы соңғы оқиғалар, атап айтқанда, қызмет кезінде суицидтердің және Маница оқиғасы сияқты еңбек оқиғаларынан туындаған жоғары өлім-жітім көрсеткіштері, сондай-ақ әскерден қашудың жоғары деңгейі, міндетті әскери шақыруды жою және толық кәсіби/ерікті армия құру идеясын күшейтті.

Әскери шығындар

Грекия жалпы ішкі өнімнің (ЖІӨ) шамамен 1,7%-ын әскери шығындарға жұмсайды, бұл Еуропадағы ең жоғары көрсеткіштердің 7-сінші орны. 2005 жылы Грекияның әскери бюджеті әлемде 28-орында болды. Осы өлшем бойынша Грекияның әскери бюджеті Жерорта теңізі бассейнінде 6-шы орында (Франция, Италия, Түркия, Израиль және Испаниядан кейін) және оған жақын Балқан аймағында 2-ші орында (Түркиядан кейін) тұрды. Грекияның қару-жарақ сатып алу деңгейі әлемдегі ең жоғары деңгейлердің қатарында: 2004 жылы Грекия әлемде 3-ші орынды иеленді. Бұл көрсеткіштер Грекия мен Түркия арасындағы қарулану жарысымен түсіндіріледі, мұндағы басты мәселелер Кипр дауы мен Эгей теңізіндегі кейбір аралдардың мәртебесіне қатысты келіспеушіліктер. Толық ақпарат алу үшін Грек-Түрік қатынастары туралы қараңыз. Керісінше, Грекияның сыртқы саясаты және көптеген ішкі саяси шешімдері қару сатып алуына тікелей байланысты. АҚШ Грекияға қару-жарақ сатудың негізгі жеткізушісі ретінде Грекия үкіметінің әскери шығындарға қатысты шешімдеріне белсенді түрде араласады. АҚШ кейде үлкен дағдарыстарды болдырмау үшін белсенді түрде араласады, мысалы, Имия-Кардак дағдарысы кезінде. Әскери шығындарды азайту Грекия саясатында ұзақ жылдар бойы көтеріліп келе жатқан мәселе. Бұрынғы премьер-министр Костас Караманлис Еуропалық қауіпсіздік және қорғаныс саясатына сілтеме жасай отырып, "Қорғаныс Еуроаймағы" арқылы әскери шығындарды азайтуды ұсынды. 2004 жылы қайта сайлануға үміті ақталмаған бұрынғы ПАСОК үкіметі де әскери шығындарды азайтуды жоспарлаған, ал ПАСОК саясаткерлері әдетте әскери шығындарды азайтудан үнемделген қаражатты "бейбіт дивиденді" ("μέρισμα ειρήνης") деп атайды. Грекия Коммунистік партиясы және Синасписмос сияқты солшыл партиялар әскери шығындарды айыптап, наразылық білдірді. 2005 жылы 30 F 16 және 333 Leopard танктерін сатып алуға қатысты екі партия да Жаңа демократия үкіметін төменгі топтардың жағдайын жақсартуға ешқандай көмек көрсетпей, қару-жараққа ақша жұмсағаны үшін сынады және жоғары әскери шығындар "елдің нақты қажеттіліктеріне сай келмейді, олар НАТО жоспарларына сәйкес және қару-жарақ өндірушілер мен оларды орналастырған елдердің мүддесін қорғау үшін жүзеге асырылады" деді.

Дін мен мемлекет арасындағы қарым-қатынастар

Грекияның православие шіркеуі дін қызметкерлеріне жалақы төлейтін мемлекеттің қорғауында, ал православие христиан діні Конституцияға сәйкес Грекияның "'басты' діні болып табылады. Грек православие шіркеуі өзін-өзі басқарады, бірақ Константинопольдегі Экуменикалық Патриархтың рухани басшылығымен. Конституция діни сенім бостандығына кепілдік береді, бірақ "прозелитизм" ресми түрде заңсыз. Евростаттың "Евробарометр" сауалы бойынша 2005 жылы грек азаматтарының 81%-ы "Құдай бар деп сенемін" деп жауап берді, 16%-ы "кейбір рух немесе өмір күші бар деп сенемін" десе, тек 3%-ы "Құдайдың, рухтың және өмір күшінің бар екеніне сенбеймін" деп жауап берді. Бұл Грекияны 25 мүшелі Еуропалық Одақтағы ең діни елдердің біріне айналдырады, Мальта мен Кипрден кейін. Тракияда шоғырланған мұсылман азшылығы Лозанна шартының (1923) ережелерімен заңды мәртебе алды және Грекияның жалғыз ресми танылған діни азшылығы болып табылады. Кейбір Киклад аралдарында және Иония аралдарында шағын католик қауымдастықтары бар, бұл аралдардағы ұзақ Венеция үкімдігінің қалдықтары. Шығыс Еуропа мен Үшінші әлем елдерінен (көбінесе заңсыз) келген жаңа иммигранттардың көптігі күтілгендей әртүрлі көпдіншілдік бейнесін көрсетеді (рим католиктері, мұсылмандар, индуистер және т.б.). 2001 жылғы конституциялық түзету кезінде шіркеу мен мемлекеттің толық ажыратылуы ұсынылды, бірақ екі ірі партия, ND және PASOK, халық пен дін қызметкерлерімен қақтығыс тудыратын бұл даулы мәселені талқылаудан бас тартты. Мысалы, 2000 жылы Ұлттық жеке куәліктегі "Діни ағым" деген жазуды алып тастауға қарсы көптеген наразылықтар болды.

2015 жылдан бастап

Солшыл Сириза партиясы ПАСОК партиясын басып озып, орталық-солшыл басты партияға айналды. Алексис Ципрас 2015 жылғы 25 қаңтарда өткен жалпы сайлауда Сиризаны жеңіске жеткізді, бірақ парламенттегі абсолютті көпшілікке екі орын жетпей қалды. Сириза Грекияның мемлекеттік қарыз дағдарысы басталғаннан бері грек халқына әсер еткен қатаң үнемдеу саясатына қарсы шығуы арқасында қолдау тапты. Келесі күні таңертең Ципрас "Тәуелсіз гректер" партиясымен коалиция құру туралы келісімге келді және Грекияның премьер-министрі болып ант берді. Ципрас 2015 жылдың тамызында мерзімінен бұрын сайлау жариялап, лауазымынан кетті, нәтижесінде судья Василики Тану Христофилу басқаратын бір айлық уақытша үкімет құрылды, ол Грекияның алғашқы әйел премьер-министрі болды. 2015 жылдың қыркүйегінде өткен жалпы сайлауда Алексис Ципрас Сиризаны тағы да жеңіске жеткізді, 300 орынның 145-ін жеңіп алып, "Тәуелсіз гректермен" коалиция құрды. Алайда, ол 2019 жылдың шілдесінде өткен жалпы сайлауда "Жаңа демократия" партиясын басқаратын Кириакос Мицотакиске есе жіберді. 2019 жылдың 7 шілдесінде Кириакос Мицотакис Грекияның жаңа премьер-министрі болып ант берді. Ол өзінің "Жаңа демократия" партиясының күшті жеңісінен кейін оңшыл үкімет құрды. 2020 жылдың наурызында Грекия парламенті партиялық емес үміткер Екатерина Сакелларопулоны Грекияның алғашқы әйел президенті етіп сайлады. 2023 жылдың маусымында консервативті "Жаңа демократия" партиясы парламенттік сайлауда жеңіске жетті, бұл Кириакос Мицотакис премьер-министр ретінде тағы төрт жыл қызмет ететінін білдірді. V-Dem демократия индексі бойынша 2023 жылы Грекия әлемдегі ең сайлау демократиясы бар 37-ші ел болды. 7 ақпанда Еуропалық парламент мүшелері Грекиядағы құқықтың үстемдігінің алаңдатарлықтай құлдырауы туралы сыншыл резолюцияны мақұлдады, ол премьер-министр Кириакос Мицотакиске айып тақты. Бұл құжат грек демократиясының қазіргі жағдайына қатысты бірқатар мәселелерді, соның ішінде журналистерді мазалау, жеке өмірге қатысты құпиялылықты бұзу, саяси қарсыластардың телефондарын тыңдау, полиция күшін артық пайдалану, мүдделердің қақтығысы, жемқорлық, азаматтық қоғамға қарсы қарапайым науқандар және мигранттарды жүйелі түрде кері қайтару туралы мәліметтер келтірді. Осылайша, Грекия "Шекарасыз тілшілер" ұйымы (RSF) жасаған Дүниежүзілік баспасөз бостандығы индексінде Еуропалық Одақтағы ең төменгі көрсеткішті ел болып табылады, оның көрсеткіші 55,2 баллды құрайды, бұл Венгриядан (62,96), Болгариядан (62,98) және Польшадан (67,66) айтарлықтай төмен. Рейтингтің себептерінің бірі – 2022 жылғы "Предаторгейт" деп аталатын дау, онда министрлер кабинетінің мүшелері, саяси қарсыластар және журналистер ұзақ уақыт бойы бақылауға алынды. Бұл дау Грекияның Ұлттық қауіпсіздік қызметін жеке басқаратын Мицотакиске халықаралық айыптауларға себеп болды, бірақ оның сайлауалды беделін әлсірете алмады.