Америкалық сценарист және продюсер Филип Йорданның өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Американдық сценарист және продюсер

Филип Йордан (1 сәуір 1914 – 24 наурыз 2003) – американдық сценарист, кино продюсері, романист және драматург. Ол үш рет «Оскар» сыйлығына ие болды, «Сынған найза» (1951) фильмі үшін «Үздік әңгіме» номинациясын жеңіп алды. 1950-1960 жылдары Йордан қара тізімдегі жазушылар үшін жасырын қызмет етті. Голливудта кең таралған әңгіме бойынша, ол өзінің атын пайдаланып, заңгерлік біліміне басқа адамды жалдап, ешқандай еңбек етпестен диплом алған.

Уильям Дитерл

Оның алғашқы пьесасы, Any Day Now, поляк-американдықтар отбасы туралы комедия, 1941 жылы Бродвейден тыс, шағын театр сахнасында қойылды. Режиссер Уильям Дитерле пьесаны көріп, Йорданды Голливудқа джаз тарихы туралы жобасы бойынша жұмыс істеуге шақырды. Лос-Анджелесте Йордан Дитерленің режиссерлігімен түсірілген "The Devil and Daniel Webster" (1941) фильміне авторлық есімдері жазылмаған сценарийлер жазды, содан кейін Дитерленің режиссерлігімен түсірілген "Syncopation" (1942) джаз жобасында автор ретінде көрсетілді. The Kings оның жұмысын ұнатып, Йорданды "Johnny Doesn't Live Here Anymore" (1944) және "When Strangers Marry" (1944) фильмдерін жазуға шақырды, бірақ Деннис Купер алғашқы нұсқасын жазды, одан кейін Йордан оны қайта жазды. Бұл фильмдер Йорданға "Dillinger" (1945) фильмін түсіруге мүмкіндік берді. Хабарласады, ол сценарийді Уильям Касл мен Роберт Таскермен бірге жазған, бірақ олардың ешқайсысына авторлық құқық берілмеген. Ол "Why Girls Leave Home" (1945) фильмінде де авторлық есімі жазылмаған жұмыстар істеді. The King Brothers оны қайтадан "Suspense" (1946) үшін пайдаланды, содан кейін ол Nebenzal үшін "The Chase" (1946) фильмін жазды. 1948 жылы ол өзінің "Joe MacBeth" сценарийін Nasser Studios студиясына сатты. (Ол бірнеше жылдан кейін түсірілді.) The Kings оны "Bad Men of Tombstone" (1949) вестерніне тартып алды. Патрик МакГиллиганның сөзіне сүйенсек, Йордан Голливудта гүлденді. Бұл оның өзінің дарындылығын көрсетуі үшін өте қолайлы орта болды. Ұзақ уақыт өтпей, ол продюсерлер арасында тапқырлықпен сценарий жаза алатын, "спитбол" ретінде танылды (және Йорданмен кездесіп, оның сөйлеу өнеріне қаншалықты тәнті болатыныңызды түсінесіз). Ол көп ізделіс тудыратын сценарий түзетуші және қарапайым диалогтерді жазатын маманға айналды, көбінесе соңғы сәтте келіп, "Йорданның тиісті әсерін" тигізді. Оның көптеген еңбектері авторлық құқығы көрсетілмеген қалды.

Анна Лукаста

Йордан Юджин О’Ниллдің «Анна Кристи» пьесасы негізінде поляк-американдық отбасы туралы «Анна Лукаста» атты драма жазды. Кейін ол Абрам Хиллдің Нью-Йорктегі «Американдық негр театры» үшін сол пьесаны қайта жазғанын білді. Көңіл көтеруге арналған, комедиялық қойылым сыншылардың жоғары бағасына ие болды және екі фильмге бейімделді. Йордан «Анна Лукаста» пьесасын премьераға дайындағанға дейін қайта жазу үшін бірнеше жазушыларды шақырған болатын. 1947 жылы Ли Ричардсон, Антуанетт Перри және Брок Пембертон Йорданға ақы төлемегені үшін сотқа берді. «Анна Лукаста» Бродвейге қойылғанда, жаңа қойылымда «АНТ» театрының актерлерінің тек бір бөлігі ғана сақталды. 1949 жылы түсірілген алғашқы фильмді Йордан өзінің түпнұсқасындағыдай, поляк-американдық отбасымен түсірді. 1958 жылы түсірілген екінші фильмде «Американдық негр театры» қойылымындағыдай, тек қара түсті актерлер ойнады, олардың ішінде Эрта Китт, Сэмми Дэвис және Генри Скотт болды. Екі фильмнің де сценарийін жазуда Йордан ғана есімдері көрсетілді. Алайда, содан кейін ол кино саласына көбірек назар аударды. Йорданның ірі студиядағы алғашқы жұмысы — 1949 жылғы «House of Strangers» фильмі, оны ол Fox студиясы үшін Джером Вейдманның романынан бейімдеген. Продюсер Сол Сигел Йорданды аяқталмаған бірінші нұсқасы үшін, жұмыстың дұрыс болмауына байланысты қызметтен шығарды. Йордан өзінің «Security Pictures» атты компаниясын құрды. 1949 жылы ол Дороти Паркердің әңгімесі негізінде «The Big Blonde» фильмін жазатынын және шығаратынын мәлімдеді. Оны Ирвинг Лернер түсіретін еді. Алайда, әңгіменің авторлық құқығы Марк Робсонның компаниясына тиді. Уолтер Уэнгер үшін ол «The Black Book» (1949) фильмін түсірді. «Fox» студиясы үшін «Panic in the Streets» (1950) және «No Way Out» (1950) фильмдерінде де жұмыс істеді. Сэм Голдуин үшін Голдуиннің әңгімесі негізінде «Edge of Doom» (1950) фильмін жазды. «The King Brothers» оны «Drums in the Deep South» (1951) және «Mutiny» (1952) фильмдері үшін шақырды. Paramount студиясы үшін Уильям Уайлермен бірге «Detective Story» (1951) фильмін түсірді және Warner студиясы үшін «Mara Maru» (1952) фильміне сюжет ұсынды. «Detective Story» фильмі Йорданға «Оскар» номинациясын әкелді. Йордан «Houdini» (1953) фильмін Paramount студиясы үшін және «Blowing Wild» (1953) фильмін Warner Bros студиясы үшін бейімдеді. 1953 жылы ол «The Men from Earth» романын Милтон Сперлингке сатты. «Security Pictures» «The Big Combo» (1955) фильмін түсірді, ол Корнел Уайльдтың компаниясымен бірлесіп түсірілді; Йордан сценарийін жазып, Сидни Хармонмен бірге продюсерлік етті. Йордан сценарий үшін 75 мың доллар ұсынылғанын, бірақ ол оны қабылдамағанын айтты. Йордан Джеймс Стюарт пен режиссер Энтони Манн үшін «The Man from Laramie» (1955) фильмін жазды, бұл Стюарт пен Маннның бірге түсірген соңғы фильмі болды. Йордан Хаскин үшін «Conquest of Space» (1955) фильмін жазды. Ол «Joe MacBeth» (1955) сценариінде жұмыс істеді және Манн үшін тағы бір фильм жасады, «The Last Frontier» (1955). Йордан Бадд Шульбергтің «The Harder They Fall» романын (1956) бейімдеп, продюсерлік етті, оны Марк Робсон режиссерлік етті. 1955 жылдың ақпан айында Columbia студиясының Джерри Уолд Йордан жазған Кракатау жанарына негізделген фильмді түсіретіндерін мәлімдеді, бұл фильм Йорданның Columbia студиясымен жасаған жаңа келісімшарты бойынша түсірілді. Алайда, фильм он жылдан астам уақыттан кейін ғана түсірілді. «Security Pictures» үшін ол «The Wild Party» (1956) фильмін түсірді және «Four Boys and a Gun» (1957) сценариін жазды. Ол Хармонмен бірге «Man on Spikes» фильмін сатып алды, бірақ ол түсірілмеді. 1956 жылы ол Марио Ланза мен Энтони Манн үшін сценарий жазып жатқаны хабарланды, бірақ ол орындалмады. Ол «Security» студиясы үшін «Street of Sinners» (1957) фильміне сюжет ұсынды. Йордан Марк Робсон режиссерлік еткен «The Harder They Fall» (1956) фильмінің сценарий авторы және продюсері болды. 1957 жылдың қаңтарында ол «Diamond in the Rough» әңгімесін Джерри Уолдқа сатты. Йордан «Fox» студиясы үшін Мартин Риттпен бірге «No Down Payment» (1957) және «Security» студиясы үшін «Island Women» (1957) фильмдерін жазды. «Fox» студиясында ол «The Bravados» (1958) және «The Fiend Who Walked the West» (1958) (Өлім сүйегінің қайта түсірілімі) вестерн фильмдерін жазды. Йордан Роберт Райан үшін «Security» студиясы үшін В. Р. Бернеттің «Little Man Big World» романын бейімдеді, бірақ фильм түсірілмеді. 1957 жылы «Security» және Милтон Сперлинг «King Studios» студиясын сатып алды. Ол «Security» студиясы үшін «Day of the Outlaw» (1959) фильмін жазып, продюсерлік етті және Warner студиясы үшін «The Bramble Bush» (1960) фильмін жазды. «Security» студиясы «The Tribe That Lost Its Head» романын таңдады, бірақ ол түсірілмеді. 1959 жылы Йордан мен Хармон Columbia студиясы үшін төрт фильм түсіретіндерін мәлімдеді. Олар Екінші дүниежүзілік соғыс туралы «Kingdom of Man» әңгімесімен бастамақ болды. Йордан «Assignment: Underwater» (1960–61) телесериалын продюсерлік етті. Ол «The Time Machine» (1960) сценариіне де кейбір түзетулер енгізді.

Yordan had written a play based on Eugene O'Neill's Anna Christie, adapted to be about a Polish American family and titled Anna Lucasta. Later he found out that Abram Hill had rewritten the same play for the American Negro Theater in New York. The lighter, more comedic production had received critical accolades. and leading to two film adaptations. Yordan had hired several writers to rewrite Anna Lucasta before the play premiered on Broadway. In 1947, Lee Richardson, Antoinette Perry and Brock Pemberton sued Yordan for not paying them. When Anna Lucasta went to Broadway, the new production retained only a few of the ANT actors. The first film adaption in 1949 was produced by Yordan with a Polish American family like in his original version. The other, made in 1958 had an all black cast like the American Negro Theater production, and starred Eartha Kitt, Sammy Davis Jr., and Henry Scott. Only Yordan retained a writing credit for both films. However, after that he focused on movie work. Yordan's first credit for a major studio was House of Strangers (1949) which he adapted from a Jerome Weidman novel for Fox. Yordan had been fired by producer Sol C. Siegel after an incomplete first draft which Siegel felt wasn't working. Yordan formed his own company, Security Pictures. In 1949, he announced he would write and produce The Big Blonde based on a story by Dorothy Parker. Irving Lerner was going to direct. It was not made – the rights to the story went to Mark Robson's company. For Walter Wanger he did The Black Book (1949). He did some uncredited work on Panic in the Streets (1950) and No Way Out (1950), both for Fox. He wrote Edge of Doom (1950) for Sam Goldwyn, based on a story by Goldwyn. The King Brothers used him for a Western, Drums in the Deep South (1951), and a South Sea film, Mutiny (1952). He did Detective Story (1951) for William Wyler at Paramount and provided the story for Mara Maru (1952) at Warners. Detective Story earned Yordan an Oscar nomination. Yordan adapted Houdini (1953) for Paramount and Blowing Wild (1953) for Warner Bros. In 1953 he sold The Men from Earth to Milton Sperling. Security Pictures made The Big Combo (1955), a co production with the company of star Cornel Wilde; Yordan wrote the script and produced with Sidney Harmon. Yordan said he turned down an offer of $75,000 for the script in order to produce. Yordan wrote The Man from Laramie (1955) for James Stewart and director Anthony Mann, the last film Stewart and Mann made together. Yordan wrote Conquest of Space (1955) for Haskin. He worked on the script for Joe MacBeth (1955), and did another for Mann, The Last Frontier (1955). Yordan produced and adapted Budd Schulberg's novel The Harder They Fall (1956), which was directed by Mark Robson. In February 1955 Jerry Wald of Columbia announced they would make a film based on the Krakatoa explosion written by Yordan, under Yordan's new contract with Columbia. The film would not be made until over a decade later. For Security Pictures he produced The Wild Party (1956) and wrote Four Boys and a Gun (1957). He and Harmon bought Man on Spikes but it was not made. In 1956 he was reportedly working on a script for Mario Lanza and Anthony Mann that was not made. He provided the story for Street of Sinners (1957) for Security. Yordan was a writer producer for The Harder They Fall (1956) directed by Mark Robson. In January 1957 he sold a story Diamond in the Rough to Jerry Wald. Yordan wrote No Down Payment (1957) for Martin Ritt at Fox, and Island Women (1957) at Security. At Fox he wrote the Westerns The Bravados (1958) and The Fiend Who Walked the West (1958) (a remake of Kiss of Death). Yordan adapted Little Man Big World by W. R. Burnett for Robert Ryan to star for Security, but the film was not made. In 1957 Security and Milton Sperling purchased the King Studios. He wrote and produced Day of the Outlaw (1959) at Security and wrote The Bramble Bush (1960) for Warners. Security optioned The Tribe That Lost Its Head but it was not made. In 1959 Yordan and Harmon announced they would make four films for Columbia. They were going to start with a World War II story, Kingdom of Man. Yordan produced the TV series Assignment: Underwater (1960–61). He also made some uncredited contributions to the script of The Time Machine (1960).

Келісімшартты бұзу

1950 жылдардың соңында Йордан екі сценарийді шатастырып, «Фокс» сценарийін «Warner Bros.» студиясының продюсері Милтон Сперлингке беріп қойды, ал «Warner» сценарийін «Фокс» студиясының Даррил Ф. Занукқа тапсырды. Жазушы «Фокс» компаниясымен келісімшартта болғандықтан, Занук Йорданды барлық ірі студияларда жұмыстан қуумен қорқытты. Йордан Манн үшін «El Cid» (1961) фильмін жазу үшін Бронстонмен жұмыс істеді, бірақ нақты сценарийді «қара тізімдегі» Бен Барцман мен Бернард Гордон жазған болуы мүмкін. Йордан «Триффидтер күні» (1963) фильміне автор ретінде көрсетілді, бірақ ол Бернард Гордонның «алдынан шығарған» адамы болды. Ол Бронстон үшін тұрақты түрде жұмыс істеуді жалғастырды: Рей мен Гай Грин режиссерлік еткен «Пекинде 55 күн» (1963) фильмінде Йордан продюсерлікпен айналысып, идеяларын қосты және Гордонның сценарийіне көмектесті; Манн режиссерлік еткен «Рим империясының құлдырауы» (1964) және Генри Хатауэй режиссерлік еткен «Цирк әлемі» (1964) (көбінесе Гордон жазған). «Пекиндегі 55 күн» және «Рим империясының құлдырауы» фильмдері кассада сәтсіздікке ұшырады. Көптеген фильмдер түсірілмеді. «Security Pictures» үшін Йордан «The Thin Red Line» (1964) және «Crack in the World» (1965) фильмдерін өндірді.

Голливудқа оралу

Қауіпсіздік пен Cinerama бірігіп, ол продюсерлік еткен "Battle of the Bulge" (1965), "Custer of the West" (1967) және "Krakatoa: East of Java" (1968) фильмдерін жасады. Гордон Йорданмен "Булж" сценарийінің алғашқы нұсқасы бойынша бірлесіп жұмыс істегенін еске алды, бұл олардың ұзақ қарым-қатынасындағы алғашқы рет болды. Ол Sperling-пен "Captain Apache" (1971) фильмін жазып, продюсерлік етті, сондай-ақ "Bad Man's River" (1971) сценарийін жазды. "Horror Express" (1973), "The Mad Bomber" (1973), "Psychomania" (1974) және "Pancho Villa" (1974) фильмдеріне авторлық құқығы көрсетілмеген сценарийлік үлестерін қосты.

Соңғы фильмдер

Йорданның кейінгі жұмыстары: «Бригам» (1977) (ол атқарушы продюсер болған), «Катаклизм» (1980), «Жайлау» (1983) (ол атқарушы продюсер болған), «Махаббаттың қараңғы жағы» (1984), «Түнгі пойыз қорқынышқа» (1985), «Cry Wilderness» (1987) (ол атқарушы продюсер болған), «Қанды сәрсенбі» (1987) (ол атқарушы продюсер болған) және «Қасиетсіз» (1988). Оның соңғы сценарийлері: «Мэрилин тірі» және «Төтенше жағдай» (1992), «Өлі қыздар танго білмейді» (1992) және «Джек туралы жаман хабар» (1994).

Марапаттар

"Детектив тарихы" (1951) үшін үздік жазу, сценарий номинациясы, және "Диллинджер" (1945) үшін үздік жазу, түпнұсқа сценарий номинациясы бойынша "Оскар" сыйлығына ұсынылды. "Брокен Ланс" (1954) үшін үздік жазу, фильм оқиғасы бойынша "Оскар" сыйлығын жеңіп алды, бұл "Шетелдіктер үйінің" батысқа көшірілген қайта түсірілімі болды. Авторлық құқығы тек Йорданға тиесілі болғанымен, фильмнің режиссері Джозеф Л. Манкиевич оның көп бөлігін жазған болатын, бірақ бірлескен авторлық құқыққа ие болудан бас тартты.

Бағалау

Продюсер Милтон Сперлинг кейін "Ешкімге ол жаза алмайтынын айтпасын. Ол керемет жаза білді. Оның кино туралы Юнгиандық естелігі, ұжымдық санасыздығы, кез келген жағдайда оған көмектесетін естелік қоры бар еді. Ол ең жақсы жазушылардың бірі болуға лайық еді. Оның қабілетіне күмән жоқ. Бірақ ашкөздігі оның шығармашылық талантын жеңіп шықты." Эдди Мюллер былай деп жазды: "Йорданның сценарийлерін ерекшелегені – жанрлық қағидаларды кейде нәзік, кейде бүлдіруші түрде бұрып, оқиғаны қызықты да болжаусыз етуі. Оның "The Chase", "Johnny Guitar" және "The Big Combo" фильмдеріне жазған сценарийлері ерекше, тіпті асыра басуға жақын. Егер сюжет әлсіз болса, Йордан оны көптеген қызықты бөлшектермен жандандыратынына сенуге болады."