Вальтер Бонатти: Альпинист және журналист өмірі мен жетістіктері

Кіріспе

Италиялық таушы және альпинист Вальтер Бонатти (; 22 маусым 1930 – 13 қыркүйек 2011) – итальяндық таушы, альпинист, саяхатшы және журналист. Ол көптеген тау шығу жетістіктерімен белгілі болды, соның ішінде 1955 жылғы тамызда Аигүй дю Дрюдің оңтүстік-батыс тірегіндегі жаңа альпинистік бағытты жеке басты көтерілуі, 1958 жылы Гашербрум IV шыңына алғашқы көтерілуі және 1965 жылы Матерхорнның солтүстік бетіне қыста жеке басты алғашқы көтерілуі. Матерхорнға жеке шыққаннан кейін Бонатти 35 жасында және 17 жылдық таушылық тәжірибесінен кейін кәсіби таушылықтан зейнетке шыққандығын хабарлады. Ол көптеген таушылық кітаптардың авторы болды және қалған өмірін итальяндық Epoca журналының тілшісі ретінде, танылмаған жолдармен саяхаттап өткізді. 2011 жылғы 13 қыркүйекте 81 жасында Римде асқазан безінің қатерлі ісігінен қайтыс болды. Оның өмірлік серігі – актриса Россана Подеста. Ол таушылық шеберлігімен танымал болды, сонымен қатар Альп, Гималай және Патагония тауларында аз белгілі және техникалық қиындықтары жоғары бағыттарды ашты. 2009 жылы Бонаттиге алғашқы Piolet d'Or Lifetime Achievement Award сыйлығы табысталды. Ол тарихтың ең ұлы таушыларының бірі саналады.

Өмір және мансап

Италияның Ломбардия аймағындағы Бергамо қаласында туған жалғыз бала Бонатти балалық шағын По аңғарындағы саяхаттар туралы армандап өткізді. Екінші дүниежүзілік соғыс оның жұмысшы отбасын кедейлікке ұрындырды. Әкесі мата сатушы болғандықтан, Бонатти Монцадағы спорт клубы арқылы гимнастикамен айналысты. Осы жерде дамытқан физикалық күші мен тепе-теңдігі, Бонатти үшін альпинист ретінде өте маңызды дағдыларға айналды. 18 жасында Бонатти Италияның Альп алды тауларындағы таулы Гриннаға өрмелей бастады, 1948 жылғы жазды қарқынды түрде альпинизммен айналысып өткізді. 1949 жылы, альпинизмді бастағаннан кейін бір жыл ішінде, ол Croz dell'Altissimo тауының оңтүстік бетіндегі ұзақ әрі қиын Оппио Кольнаги Гиди бағытын алғаш рет қайтадан өтті, бұл бағыт UIAA жүйесі бойынша V+ деңгейінде бағаланған. Содан кейін Пиз Бадиле тауының солтүстік-батыс бетінде Брамани Кастиглиони бағытын, Агиль-Нуар-де-Путтери тауының батыс бетінде Ратти Витали бағытын екінші рет өтті, Монблан массивінің итальяндық бөлігіндегі таулы таудың Грандес-Жорасс тауының солтүстік бетіндегі Уокер-Спор бағытын екі күнде және шектеулі жабдықпен төртінші рет бағындырды. Бұл бағытқа алғаш рет 1938 жылы әйгілі альпинист Риккардо Кассин шыққан, ол UIAA жүйесі бойынша IV және V деңгейіндегі қиындықтардан және VI+ деңгейіндегі бір қиын кезеңнен тұрады. Кассин бағыты бойынша Уокер-Спорға көтерілу тас құлау қаупімен байланысты және Эйгер тауының солтүстік бетімен бірге екі дүниежүзілік соғыстың арасында Альп тауларындағы ең маңызды альпинизм жетістіктерінің бірі саналады. Бонаттидің қаржылық мүмкіндіктері шектеулі болғандықтан, оның алғашқы көтерілулері өте қарапайым жабдықтармен, тіпті өзі жасаған тіректермен жасалды. Алғашқы жылдары Бонатти болат зауытында жұмыс істеді және сенбі күнгі кешкі ауысымнан кейін, жексенбі күні тікелей альпинизммен айналысты. Альпинизмді бастағаннан кейін екі жыл ішінде Бонатти Италияның ең үздік альпинистерінің қатарына қосылды.

Алғашқы көтерілу

1950 жылы ол өзінің алғашқы маңызды жетістігіне талпынды: Камилло Барзагимен бірге Монблан тобындағы қызыл граниттен тұратын Grand Capucin тауының шығыс бетіне алғашқы көтеріліс. Олар бірнеше қадам көтерілгеннен кейін дауылдың салдарынан кері шегінуге мәжбүр болды. Үш аптадан соң Лучано Гигомен бірге тағы бір әрекет жасалды. Үш күн тауға көтеріліп, үш ілмектеп орналасқан лагерь құрғаннан кейін, олар көтерілістің ең қиын бөлігіне – тегіс граниттен тұратын тік бетке жетті, бірақ тағы да дауыл оларды кері қайтуға мәжбүр етті. 1951 жылы сол команда Grand Capucin тауының шығыс бетіне тағы да көтерілуге тырысты. Олар 20 шілдеде жақсы ауа-райы жағдайында көтеріліске кірісті. Екі күн ішінде олар шыңға жақын келді, бірақ ауа-райы нашарлап, бір күнін тау бетінде ілмектеп орналасқан лагерьде өткізуге мәжбүр болды. Келесі күні, нашар ауа-райына қарамастан, олар сәтті көтерілісті аяқтап, аман-есен паналауға оралды. Бірнеше жылдан кейін, 1955 жылы және өзі көтерілгеннен кейін Герман Буль бұл "абсолютті мағынада ең қиын граниттік көтеріліс" екенін мәлімдеді. 1952 жылы Бонатти мен Роберто Биньями Аигуйль-Нуаре-де-Пютеррейдің оңтүстік қырқасында алғашқы бағытты ашты. 1953 жылдың ақпан айында Карло Мауримен бірге ол аңызға айналған Cima Ovest di Lavaredo тауының солтүстік бетіне қыста алғашқы көтеріліс жасады. Бірнеше күннен кейін олар 1938 жылы Фриц Каспарек жасаған Cima Grande тауының солтүстік бетіне қыста көтерілуді қайталады. 1953 жылдың қысы аяқталар алдында Роберто Биньямимен бірге және бар болғаны екі күн ішінде Бонатти Маттерхорнда Фурген қырқасында жаңа тікелей бағытты ашты. 1953 жылдың жазында ол Путерри қырқасынан солтүстік шағыласына Монбланға алғашқы көтеріліс жасады. 1954 жылы Бонатти Альпілік полкіне тағайындалды және аптасына төрт күн бойы адамдарды альпинизмге оқытты; қалған үш күні ол өздігінен тауларға баруға рұқсат алды. Барлық жетістіктерінің арқасында ол итальяндықтардың K2 тауына шабуыл жасау тобына міндетті түрде іріктеліп алынды, бұл оған кері соқты.

In 1950, he tried what would have been his first major achievement: the first ascent of the east face of the Grand Capucin, an unclimbed face of red granite in the group of Mont Blanc, together with climber Camillo Barzaghi. They climbed a few pitches before being forced back by a storm. Three weeks later, together with Luciano Ghigo, another attempt was made. After three days of climbing and three hanging bivouacs, they had reached the most difficult section of the climb, a vertical section of of smooth granite, but a storm again forced them to retreat. In 1951 the same team tried again to climb the east face of the Grand Capucin. They started the climb on 20 July in good weather conditions. In two days they got close to the summit but again the weather worsened and they had to spend a day on the face in a hanging bivouac. The next day, despite bad weather conditions, they managed to successfully complete the climb and return safely to the hut. A few years later, in 1955 and after completing the climb himself, Hermann Buhl stated that it was the "most difficult granite climb in an absolute sense". In 1952, Bonatti and Roberto Bignami opened the first route on the south ridge of the Aiguille Noire de Peuterey. In February 1953, together with Carlo Mauri he made the first winter ascent of the north face of the legendary Cima Ovest di Lavaredo. A few days later they made the first repetition of the winter ascent of the north face of Cima Grande, climbed already in 1938 by Fritz Kasparek. Before the end of the 1953 winter, with Roberto Bignami, and in only two days, Bonatti opened on Matterhorn a new direct variant on the Furggen Ridge. In the summer of 1953, he achieved the first climb of Mont Blanc by the north gully from the Peuterey Col. In 1954 Bonatti was assigned to the Alpine regiment and for four days each week he trained men to climb; for the other three, he was allowed to head off into the mountains on his own. With all his achievements he had become an unavoidable selection for the Italian assault on K2, which would rebound to his disadvantage.

К2

Бонатти 1954 жылы Ардито Дезио ұйымдастырған итальяндық экспедицияның ең жас қатысушысы болды. Бонатти 80 жасында айтқандай, сол кезде Еуропа елдері 8000 метрлік шыңдарды 100 жыл бұрынғы отарлар сияқты басып алған. 31 шілдеде итальяндық команданың екі мүшесі, Лино Лацеделли мен Ахилле Компаньони шыңға шығып, итальяндық команда үшін K2-ге алғашқы көтерілуді қамтамасыз етті. Бірақ экспедициядан кейін бірнеше жыл өткен соң Бонатти өзін айыптауға ұшырады және көтерілу кезінде болған оқиғалар туралы қарама-қайшы мәлімдемелерге негізделген қызыл даудың ортасында қалды. 53 жылдан кейін Италия альпинистік клубы Лацеделли мен Компаньонидің көтерілу туралы есептерінде өтірік айтқанын және Бонаттидің фактілерді дұрыс баяндағанын ресми түрде мойындады. Хунза альпинисі Әмір Мехдимен бірге Бонаттиге Лацеделли мен Компаньониге IX лагерьге оттегі баллондарын жеткізу міндеті жүктелді. Бірақ Компаньони IX лагерьді Бонаттимен бұрын келісілген жерден жоғарырақ орналастыруды шешті. Бонатти мен Мехди IX лагерьге жақын жерге жетті, бірақ сол кезде түн түсіп, Мехдидің жағдайы нашарлады. Бонатти өзі мен Мехдиге осы биіктікте түнде тоңбау үшін немесе одан да жаман жағдайға түспеу үшін шатырдың қажет екенін білді, бірақ IX лагерьдегі шатыр мұзды беткейлер арқылы қауіпті жолдың соңында орналасқан және көріну нашар болғандықтан сол жерге жету мүмкін емес еді. Бонатти Мехдидің одан әрі көтерілуге немесе VIII лагерьге қайтуға шамасы жетпейтінін көрді және қасақана шатырсыз және ұйықтайтын қапсыз ашыққан бивакқа төтеп беруге мәжбүр болды. Бұл Мехдидің аяқ саусаларын жоғалтуына себеп болды, ал Бонатти қорқынышты түнді зардапсыз өткізуге бақытты болды. Компаньони лагерь орнын өзгерту туралы шешімін биікке шығып тұрған мұздықтан қашу үшін қабылдағанын түсіндірді, бірақ Бонатти оларды (кейін фактілер оның айтқанын растады) Бонатти мен Мехдидің сол биіктікте түнде қалуына мүмкіндік болмауы үшін орынды әдейі өзгерткенін айыптады, осылайша олардың өзі де шыңға көтерілуге мүмкіндік алмайды. Бонатти барлық альпинистердің ішіндегі ең жақсы физикалық жағдайда болды және шыңға көтерілу үшін табиғи таңдау болды, бірақ Ардито Дезио Лацеделли мен Компаньониді таңдады. Егер Бонатти шыңға көтерілу тобына қосылған болса, ол қосымша оттегі қолданбаған болар еді. Сондықтан Лацеделли мен Компаньонидің оттегімен көтерілуі көлеңкеде қалуы мүмкін еді. Бонатти мен Мехдидің мәжбүрлі бивакы күтілмегенімен, Компаньони Бонаттиді шатырға жетуден және соңғы шыңға көтерілуге қатысудан тоқтатуды көздеді. 31 шілде күні таңертең Бонатти мен Мехди VIII лагерьге қауіпсіз түсуді бастағаннан кейін Компаньони мен Лацеделли бивак орнында қалған оттегі баллондарын алып, кешкі сағат 18.10-да K2 шыңына жетті. Ардито Дезио өзінің соңғы баяндамасында мәжбүрлі бивак туралы тек қана айтты. Мехдидің мұздауы экспедиция үшін ұят болды. Бонатти кейіннен Компаньони оның бивактан аман қалуы үшін оттегінің бір бөлігін қолданғанын айыптады, бұл альпинистерге шыңның күні күткеннен ертерек оттегісі бітіп қалды. Бонатти бірден ол қосымша оттегіні қолдана алмайтынын мәлімдеді, өйткені маска мен реттегіш IX лагерде қалды. Бонатти Компаньонидің шыңға жолда оттегі бітіп қалғаны туралы өтірік айтқанын дәлелдеді. Бонаттидің фактілерді баяндауы К2: Жеңіс бағасы (2004) кітабында Лацеделлимен қолдау тапқанмен, Лацеделли оттегі шынымен бітіп қалғанын мәлімдеді. Алайда, ол мұны Бонаттидің оттегіні пайдалануына емес, көтерілудің физикалық күш-жігеріне байланысты күткеннен көп оттегі пайдаланғанымен байланыстырды. Бонатти көп уақыт бойы альпинист қауымдастығының бір бөлігі айыптады және қорлады, бірақ уақыт өте келе оның нұсқасын растайтын дәлелдердің саны өсіп, оның адалдығын дәлелдеді. Рейнхольд Месснер 2010 жылдың маусым айында: «Бонатти – барлық уақыттағы ең ұлы альпинистердің бірі, барлық пәндер бойынша сарапшы. Бірақ ең бастысы, Уолтер керемет, төзімді, сүйіспеншілікке толы адам еді. Ол үлкен рухани мұра қалдырды: ол 50 жыл бойы K2-де болған оқиғаларға байланысты қорланған таза адам болды, бірақ ақырында бәрі оның дұрыс екенін мойындады».

Bonatti was the youngest participant of the 1954 Italian expedition to K2 organized by Ardito Desio. As Bonatti said afterward at the age of 80: It was the era when European countries picked off the 8,000m peaks in the same way they had colonies 100 years previously. On 31 July, two members of the Italian team, Lino Lacedelli and Achille Compagnoni, reached the summit, securing the first ascent of K2 for the Italian team. However, years after the expedition Bonatti found himself accused and at the center of a bitter controversy based on conflicting accounts of events that occurred during the ascent. 53 years later, the Italian Alpine Club officially recognize that both Lacedelli and Compagnoni lied in their account of the ascent and that Bonatti's version of the facts was accurate. Along with Hunza climber Amir Mehdi, Bonatti had the task to carry oxygen cylinders up to Lacedelli and Compagnoni at Camp IX for a summit attempt. However, Compagnoni had decided to place Camp IX at a higher location than previously agreed with Bonatti. Bonatti and Mehdi reached a point close to Camp IX but by this time night had fallen and Mehdi's condition had deteriorated. Bonatti knew that he and Mehdi needed the shelter of a tent to survive a night at this altitude without risk of frostbite or worse, but the Camp IX tent was placed at the end of a dangerous traverse across icy slopes and visibility was too reduced to get there. Bonatti saw that Mehdi was in no condition to climb further or make a return to Camp VIII and was reluctantly forced to endure an open bivouac without a tent or sleeping bag at and This cost Mehdi his toes, while Bonatti was lucky to survive the terrible night unharmed. Compagnoni gave the explanation that his decision to change the agreed site of the camp was to avoid an overhanging serac, but Bonatti accused both (and the facts would later support his claim) of having deliberately changed the location to make it impossible for Bonatti and Mehdi to remain overnight at that height, so there would be no way they too could attempt the summit themselves. Bonatti was in the best physical condition of all the climbers and the natural choice to make the summit attempt, but Ardito Desio selected Lacedelli and Compagnoni. Had Bonatti joined the summit team he would likely not have used supplemental oxygen. Therefore, Lacedelli and Compagnoni's oxygen assisted climb could have been eclipsed. Although the Bonatti Mehdi forced bivouac was not anticipated, Compagnoni intended to discourage Bonatti from reaching the tent and participating in the final summit climb. On the morning of 31 July, after Bonatti and Mehdi had already begun their descent to the safety of Camp VIII, Compagnoni and Lacedelli retrieved the oxygen cylinders left at the bivouac site and reached the summit of K2 at 6.10pm. Ardito Desio, in his final report, mentioned the forced bivouac only in passing. Mehdi's frostbite was an embarrassment to the expedition. Bonatti was later accused by Compagnoni of using some of the oxygen to survive his bivouac, causing the climbers to run out of oxygen earlier than expected on the summit day. Bonatti immediately claimed that he could not use this supplemental oxygen because both the mask and the regulator were at Camp IX. Bonatti brought evidence supporting his response that Compagnoni had lied about running out of oxygen en route to the summit. Although Bonatti's version of facts was supported by Lacedelli in K2: The Price of Conquest (2004), Lacedelli contended that the oxygen had in fact run out. However, he attributed this not to Bonatti's alleged use of the oxygen, but to the physical exertion of the climb causing the use of more oxygen than expected. For a long time, Bonatti was accused and vilified by a part of the climbing community but over time the growing amount of evidence in support of his version of the facts proved his honesty. Reinhold Messner, in June 2010, said: Bonatti was one of the greatest climbers of all time – the last true Alpinist, an expert in all disciplines. But more importantly, Walter was a marvelous, tolerant, loving person. He leaves a great spiritual testament: he was a clean man vilified for 50 years over what happened on K2, but in the end, everyone accepted that he was right.|author=Walter Bonatti|title=The Mountains of My Life

1955 жылдың тамызында, екі рет ауа райының кедергісіне ұшырағаннан кейін, ол Монблан тобындағы Aiguille du Dru-дың оңтүстік-батыс тірегінде жаңа бағытты жеке өрлеуге қол жеткізді. Көтерілу ED+ деңгейімен бағаланды, қиындықтары UIAA VIII-ге дейін жетеді, ол алты күн (және бес аспалы бивак) қажет етті және бүгінгі күнге дейін альпинизм шедеврлерінің бірі болып саналады. Тік жартасқа бес күн көтерілгеннен кейін, өте шектеулі қорғаныспен, Бонатти тоқтап, өте алмайтын үстіне шығып тұрған бөлікке тап болды. Сол және оң жақтағы жартас мүлдем тегіс болды. Бонатти өзімен бірге барлық ілгектерді және кішкентай арқан бөліктерін жинады, арқанның бір ұшын жарыққа бекітті, ал екінші ұшынан серпиіп қиындықтан өтті. Кейін Бонатти тірегі деп белгіленген бұл бағыт әлі күнге дейін альпинизмдегі ең үлкен жетістіктердің бірі болып саналады. Ұзын тік бөлімдерді және бірнеше үстіне шығып тұрған жерлерді жеңу үшін Бонатти Dru гранитті формацияларына көмекші альпинизм техникаларын бейімдеуге мәжбүр болды. 2005 жылы үлкен құлау Бонатти тірегі бағытын толығымен жойды.

"Винсендон мен Генри трагедиясы"

1956 жылдың желтоқсанында өзінің серіктесі Сильвано Гезермен бірге Бонатти Монбланның Бренва жағындағы Pear Route бағытымен қысқы шағылысуға тырысты. Жолда олар француз Жан Винсендон мен бельгиялық Франсуа Генриге кездесті, олар жақын орналасқан Бренва тірегіне бағытталған, орташа қиындық деңгейі бар шағылысқа шығып бара жатқан еді. Екі топ та 4 таңда, ашық, күннөлді ауа-райында өз шағылыстарын бастады. Бірнеше сағаттан кейін Бонаттидің шағылысындағы мұз жағдайы қауіпті түрде нашарлап, ол мен Гезер Жан Винсендон мен Франсуа Генри шағылысып жатқан Бренва тірегіне қауіпсіз жол табуға мәжбүр болды. Екі топ та әртүрлі, бірақ параллель бағыттармен шағылысын жалғастырды. Шағылыстың соңына жақын, сағат 16:00 шамасында, Бонаттидің тобы олардан жоғары орналасқан. Осы уақытта қараңғылық басталып, күшті дауыл болды. Екі топ та жоспарланбаған жерде, бірақ дауыстық және көру байланысын сақтап қала алмады. Бонатти түнді зардапсыз өткізді, бірақ оның серігі Гезер бір аяғының мұздауынан зардап шеге бастады. 26 желтоқсанда Бонатти мен Гезер төмен түсіп, екінші топқа қосылды. Төрт альпинист бірлесіп шағылысын жалғастырып, Бренва жотасына жетті. Одан екі мүмкіндік болды: тұрақсыз және қар көшкініне бейім қардан өтіп, тікелей Шамониге түсу немесе Монблан шыңына көтеріліп, Vallot Hut-та паналау үшін қалыпты бағытпен түсу. Бонатти екінші нұсқаны таңдады, ол ең қауіпсіз болғанымен, сонымен қатар ең ұзақ және қиын болды, себебі төрт адамды қысқы дауылда биіктікке көтеруді қажет етті. Бонатти адамдарды мүмкіндігінше жылдам шағылысуға итермеледі, себебі уақыт шектеулі екенін түсінді; Гезердің аяқтары мен қолы ауыр мұздаудан зардап шекті (кейін аңғарда оған бірнеше саусағы ампутацияланды). Олар түн түскенде Валлот үйіне жетті. Осы уақытта Винсендонның тобы Монблан шыңынан тікелей Шамониге қайтуға шешім қабылдады, бірақ қараңғылықтың тууы оларды жарықшақта түнді өткізуге мәжбүр етті. Бонатти мен Гезер 27 желтоқсанда Валлот үйінен шығып, Монбланның итальяндық жағына түсіп, Гонелла үйіне жетті. 30 желтоқсанда альпинистер тобы оларды құтқару үшін келді. Ал Винсендон мен Генри, осы уақытқа дейін шаршап, мұздап, жарықшақта құтқарылуды күтіп отырды, бірақ нашар ауа-райы сәтті операцияға мүмкіндік бермеді. Альпинистерді құтқару үшін көптеген әрекеттер жасалды (соның ішінде топты құтқаруға жіберілген тікұшақ мұздыққа құлады). Барлығы нәтижесіз болды. Екі альпинист те 10 күнге созылған суықтан қайтыс болды. Олардың денелері 1957 жылдың наурыз айында табылды. Осы трагедияның салдарынан Францияда тау құтқару техникасы мен процедуралары өзгерді.

In December 1956, together with his partner Silvano Gheser, Bonatti attempted a winter ascent of the Pear Route on the Brenva side of Monte Blanc. During the approach they met two climbers, the French Jean Vincendon and the Belgian François Henry, en route to the nearby Brenva Spur, a climb of medium difficulty. Both parties started their respective climbs at 4am on Christmas Day in clear sunny conditions. After a few hours, ice conditions on Bonatti's climb deteriorated dangerously and he and Gheser were forced to seek a safe exit up the Brenva Spur where Jean Vincendon and François Henry were climbing. The two parties continued the climb on different, but parallel, lines. Close to the end of the climb at 4pm, Bonatti's party was around higher. In the meantime, with the approach of darkness, a strong storm began. The two parties were forced to make an unplanned bivouac at , but could not keep up a vocal and visual link. Bonatti managed to pass the night unharmed but his companion Gheser started to suffer from frostbite to one foot. On 26 December Bonatti and Gheser descended lower to join the other party. The four climbers continued the climb together and arrived on the Brenva Col. From there two options were possible: descend directly to Chamonix crossing a section of unstable and avalanche prone snow, or climb to the summit of Mont Blanc and descend the normal route to find shelter in the Vallot Hut. Bonatti decided to take the second option, the safest but also the longest and more painful because it required the four men to gain of elevation in a winter storm. Bonatti pushed the men to climb as fast as possible because he realized time was limited; Gheser's feet and hands were suffering from severe frostbite (later in the valley he would have some fingers amputated). They arrived at the Vallot Hut when night had already fallen. In the meantime Vincendon's party decided, from the summit of Mont Blanc, to turn back and head directly to Chamonix, but the arrival of darkness forced them to spend the night in a crevasse at Bonatti and Gheser left the Vallot Hut on 27 December, descended the Italian side of Mont Blanc and arrived at the Gonella Hut, where on 30 December a team of alpine guides arrived to rescue them. Vincendon and Henry, in the meantime, were totally exhausted and frostbitten and waited in the crevasse to be rescued, but the bad weather prevented a successful operation. Multiple attempts to save the climbers were made (including a helicopter sent to rescue the party but crashed on the glacier). All proved useless. Both climbers died of cold after 10 days exposure. Their bodies were recovered in March 1957. The events that marked this tragedy triggered changes in mountain rescue techniques and procedures in France.

Үлкен бұрыштық тірек

1957 жылы Бонатти Курмайорға көшіп келді. Бренва тізбегіне шағылысқаннан кейін ұзақ уақыт бойы денсаулығын қалпына келтірген соң, Бонатти Монблан тобындағы соңғы үлкен бағытталмаған бетке назар аударды: Grand Pilier d'Angle-дің солтүстік беті. 1957 мен 1963 жылдар аралығында Grand Pilier d'Angle-де үш жаңа маршрут ашылды: солтүстік-шығыс бетінде Тони Гоббимен (1-3 тамыз 1957), солтүстік бетінде (22-23 маусым 1962) Козимо Заппеллимен және оңтүстік-шығыс бетінде (11-12 қазан 1963) тағы да Заппеллимен. Бұл маршруттардың бәрі ED деңгейіндегі альпілік қиындыққа ие және UIAA бойынша V/VI бағаланады. Бонатти Grand Pilier d'Angle-дің солтүстік-шығыс бетіне алғашқы шағылыс жасағаннан кейін: «Беттің аралас ландшафты, сөзсіз, Альпта кездескен ең қараңғы, ең жабайы және ең қауіпті болды» деді. 1961 жылдың 9 наурызында Бонатти Джиджи Панеимен бірге Монбланның Бренва жағындағы классикалық маршрут Виа-делла-Сентинелла-Россаның алғашқы қысқы шағылысын жасады, La Fourche бивагынан 11 сағаттық рекордтық уақытта.

Патагония

1958 жылдың қаңтар айында Бонатти Патагонияда (Аргентина) болды, Оңтүстік Патагония мұздықтарындағы тауларға итальяндық-аргентиналық аралас экспедицияға қатысу үшін. Мақсат – Карло Мауримен бірге бұрын ешкім шықпаған Серро-Торреге көтерілу болатын. Көтеріліс 2 ақпанда таудың батыс беткейінен жақсы ауа-райы жағдайында басталды, бірақ маршруттың қиын екені және альпинистік жабдықтардың (арқандар мен тіреуіштер) жеткіліксіз екені анық болды. Көтеріліс, тіпті сол кездегі ең шебер альпинистердің де қабілетінен асып түскен болуы мүмкін. Шындығында, Серро-Торреге алғашқы нағыз және әділ көтеріліс 1974 жылы басқа итальяндық экспедиция тарапынан, басқа альпинистердің көптеген сәтсіз әрекеттерінен кейін ғана жасалды. Сол экспедиция барысында аргентиналық Рене Эггман мен Фолко Доро Алтанмен бірге 4 ақпанда бұрын ешкім шықпаған Серро Мариано Мореноға, ал 7 ақпанда сондай-ақ ешкім шықпаған Серро Аделаға көтерілді. Келесі күндері олар Серро-Добладо, Серро-Гранде және Серро-Лука тауларын тізбектей бағындырды (соңғысына алғаш рет көтерілді). Серро Гранде тобындағы Серро Лука тауы Мауридің ұлының құрметіне аталды. Үш таудың аралық өтуі қазіргі уақытта Travesía del Cordón Adela (Cerro Adela траверсі) деп белгілі. Бұл әсерлі траверс Серро Мариано Мореноға алғашқы көтерілістен екі күн өткен соң орындалды.

Гашербрум IV

1958 жылы Бонатти Риккардо Кассин басқарған итальяндық экспедицияға қосылды, ол Пәкістанның Қарақорым тауларына бағытталған болатын. Мақсаты – бұрын ешкім бағындырмаған Гашербрум IV шыңына (Жердегі 17-ші ең биік тау және Пәкістанның 6-шы ең биік тауы) көтерілу еді. 6 тамызда Карло Мауримен бірге Бонатти солтүстік-шығыс қырқасы арқылы альпій стилінде шабуылдап, шыңға жетті.

Хоуауаш жотасы

1961 жылғы мамыр айында Вальтер Бонатти мен Андреа Огиони Невадо Нинашанкаға көтеріліп, Хуауаш Кордильерасының шалқар шыңы – Рондой Нортеге алғаш рет шықты. Бұл шыңның батыс бетінен жасалған қиын және қауіпті көтеріліс, ED+ санатында бағаланған. Одан бері оған өте сирек көтерілген.

Френейдің орталық бағанасының апаты

1961 жылдың жазында Вальтер Бонатти, Андреа Огьони және Роберто Галлени Монблан тобындағы бұрын ешкімге бағынып қоймаған Френьидің Орталық тірегіне шығуға бел буды. Ла Фурше бивуагына жақындағанда олар Пьер Мазео, Пьер Кольман, Роберт Гийом және Антуан Вьельден құралған француз командасымен кездесті. Екі команда да осы қиын жорықты бірлесіп жасауға келісті. Бір аптадан астам созылған қарлы боран екі топты тірекке жақын тоқтатып қойды, шыңға жетіп үлкермеді. Осы уақытта екі альпинист-нұсқаушы (Джиджи Панеи мен Альберто Тассотти) Бонаттидің әлі Курмайерге оралмағанын естіп, Ла Фурше бивуагына келді. Бонатти қалдырған жазбаны оқып, екі команданың мақсаты қаншалықты зор екенін түсінді. Ал Бонатти мен оның серіктері қиын жағдайға түсті; олар үш күн бойы жылжымады. Соңында төмен түсуге шешім қабылдады, бірақ тек үш альпинист (Бонатти, Галлени және Мазео) ғана аман-есен оралды. Қалған төртеуі шаршап немесе жаңа қарда жол табуға тырысқанда болған апаттан қаза тапты. Вьель тірекке жақын қиын өтетін Рошерс-Груберде, ал Гийом Френи мұздығының жарығына құлап кетті. Андреа Огьони бивуактан бір сағатқа жуық төмен түскенде Иномината шатқалында көз жұмды. Пьер Кольман бивуактан 10 минуттық жерде қайтыс болды. 2002 жылы Франция президенті Жак Ширак Бонаттиге серіктерін құтқаруға жасаған батылдығы, нығайып тұруы және өзіне-өзінен бұрын басқаны қоюы үшін Құрмет легионының ұлттық орденін табыс етті. Френьидің Орталық тірегіне бірнеше күн бойы ешкім шыға алмады. 1961 жылдың 29 тамызында Крис Бонингтон, Иан Клау, Дон Уиланс және Ян Длугос «Альптың соңғы үлкен мәселесі» деп аталған қиын міндетті бірінші болып орындады.

Грандес-Жорасс

1964 жылдың 6-10 тамызы аралығында Бонатти төрт күннің ішінде Мишель Ваухермен бірге Pointe Whymper шыңына (Grandes Jorasses алты шыңының бірі) алғаш рет көтерілді. Бұл көтеріліс (қазір Бонатти-Ваухер бағыты деп аталады) әлі де өте техникалық және қиын болып саналады. Ол ED альпілік санатына жатады және UIAA VI деңгейіндегі тауға мінуден, M6 деңгейіндегі (тік немесе тік бұрышты, қиын құралдарды қолданумен) аралас учаскелерден және A2 көмегімен өтілетін кейбір кезеңдерден тұрады. Бұл қиын бағыт 1976 жылы қыста Пьер Бегхин мен Ксавье Фаргеас тарапынан қайтадан жүзеге асырылды. 1977 жылы Пьер Бегхин осы бағытты қыс мезгілінде жеке өтті.

Россана Подестамен одақ

1980 жылы Бонатти Римде бұрынғы актриса Россана Подестамен танысты және олар көп ұзамай Альп тауларындағы шағын Дубино қаласына көшіп кетті. 81 жастағы Бонатти жеке клиникада жалғыз дүниеден озды, бірақ аурухана басшылығы 30 жылдан астам уақыт бойы бірге болған өмірінің соңғы минутында серіктесімен болуына рұқсат бермеді, себебі олар заңды түрде үйленбеген еді. Оның жаназасы 2011 жылдың 18 қыркүйегінде Леккода өтті, онда оны кремациялады және күлін Порто-Венере қаласының зиратына жерледі.

Мұра

Уолтер Бонаттының өмірі Италияда және бүкіл әлемдегі таушылардың бірнеше буынына шабыт сыйлады. Курмайер муниципалитетіндегі Ла-Ваше ауылының жанындағы Валь-Ферреттегі шатыр Бонаттиге арналған. 2009 жылы Бонатти өміріне жасаған үлесі үшін Piolet d'Or сыйлығымен марапатталды. Ол қайтыс болғаннан кейін, өміріне жасаған үлесі үшін Piolet d'Or сыйлығы Уолтер Бонатти атындағы Piolet d'Or сыйлығы болып өзгертілді. Британдық таушы Даг Скотт 1974 жылы жарық көрген «Биг Валлс» кітабында Бонаттидің бұрын-соңды болмаған ең ұлы альпинист екенін жазды, ал 2010 жылы Рейнхольд Месснер оны барлық уақыттағы ең ұлы таушылардың бірі және керемет адам деп сипаттады. Аңызға айналған Крис Бонингтон Бонатти туралы былай деді: «Ол күрделі де, сезімтал адам болды. К2 әрқашан оның ойын мазалады. Бірақ ол сондай-ақ жоғары адалдығымен көзге түсетін адам және нағыз джентльмен еді». Француз таушысы Пьер Мазео былай деп мәлімдеді: «Осы адамда руханият бар. Мен үшін Уолтер – сөзсіз аңыз батыры, бірақ ең бастысы – ол шындықтың адамы, оның жүрегі үлкен». Гастон Ребуффат Бонатти туралы былай деді: «Идеалдары бар адам, сонымен қатар идеалды іске асыруға мүмкіндік беретін құнды адамдық қасиеттері бар адам». 2012 жылдың мамырында Road Television Бонаттидің өміріне арналған алғашқы фильмді – «Con i muscoli, con il cuore, con la testa» атты туындысын шығарды. Фильмнің түсірілімі Бонатти қайтыс болғанға дейін басталды және кейін аздап өңделді.