Эндрю Кант: Шотландиялық Келісімшілердің жетекшісі және дін қызметкері

Кіріспе

Пресвитериандық пастор және шотланд Келісімшілдерінің жетекшісі (1584–1663)

Эндрю Кант (1584–1663) – пресвитериандық пастор және шотланд Келісімшілдерінің жетекшісі. 1623 жыл шамасында Эдинбург тұрғындары оны өздерінің пасторы болуға шақырды, бірақ оны Джеймс I қабылдамады. Он жыл өткен соң ол Абердинширдегі Пицлигоның пасторы болды, бірақ 1638 жылы Мидлотиандағы Ньюбатлге ауысты. Сол жылдың шілдесінде ол басқа комиссарлармен бірге Абердинге барды, университет пен қаланың пресвитериесін Ұлттық Келісімге қол қоюға көндіруге тырысты, ал келесі қарашада Глазгода өткен жалпы ассамблеяда Шотландиядағы епископтық жүйені жою туралы шешім қабылданды. 1638 жылы Кант Абердинширдегі Пицлигоның пасторы болды. 1640 жылы ол шотланд армиясының капелланы болды, содан кейін Абердинде пасторлық қызметке орналасты. Ол адал Келісімшіл болғанымен, сонымен қатар жақтас роялист те болды, Эдинбургте Карл I алдында уағыз айтты және Ұлттық монархияны қайта орнатуды ынтамен қолдады. Канттың қауымдағы түрлі мүшелерге жиі және қатал сөздермен шабуылдары 1661 жылы сотқа шағымдануға әкелді, нәтижесінде ол лауазымынан бас тартты.

Ерте өмір және білім

1584 жылы Эндрю Кант, үлкені, дүниеге келді. Оның тегі туралы нақты бірде-бір мәлімет жоқ, бірақ ол Абердиннің тумасы және бұрын Лейттің сот судьясы болған Уолтер Кант отбасымен байланысты болған деген болжам бар. 1548 жылдың 1 қазанында ол Абердин гильдиясына қабылданған. Ол сонымен қатар Хэддингтоншир және Меарн өңірінің тумасы ретінде, сондай-ақ граф Маришальдың қараулындағы адамның ұлы ретінде де сипатталған. Абердиндегі Грамматикалық мектепте және Корольдік колледжде білім алған ол 1612 жылы магистр дәрежесін алды.

Ерте жұмысқа орналасу

1614 жылы Кант Король колледжінде гуманист ретінде тағайындалды. Одан кейін ол 1617 жылдың 13 желтоқсанына дейін Аффордта пастор болып қабылданды. 1629 жылдың 26 қазанынан кейін Александр Форбстың жалғыз ұлы, Пицлиго лордының тәрбиешісі болғаннан кейін ол бұл лауазымынан бас тартты. Содан кейін ол 1633 жылдың 20 қарашасына дейін Пицлигоға қабылданды.

Дін мен саяси әрекеттер

Кант 1637 жылдың қазан айында Солтүстіктен Тайлық кеңеске қызмет кітабына қарсы петициялар жіберуге тырысты, сондай-ақ осы жылдың соңында Леучарстың Хендерсон мен Ирвиннің Диксонымен бірге Абердинге сапар шекті. Көптеген абердиндік пасторлардан өзгеше, Кант келісімдердің жақтаушысы және корольдің епископтық саясатына қарсы болды. 1638 жылдың шілдесінде ол «үстелдердегі комиссарлар» тарапынан екі басқа пастормен (Диксон және Хендерсон) және үш дворянмен (Монтроуз, Кингхорн және Каупер) бірге солтүстік халқын пресвитериандық іске көндіру үшін тағайындалды. Комиссарларды Абердиннің қазыналары қызығушылықпен қарсы алды, олармен кездесіп, қалалық қонақжайлықты ұсынды, бірақ комиссарлар келісімге қол қойғанша одан бас тартты. «Абердиндік докторлар» келісімге қарсылығымен шіркеуде танымал болды және комиссарларға бірқатар сұрақтар дайындады, олар екі тараптан да жауаптар, жауап қайтарулар мен қарсы дәлелдемелерге әкелді. Қиындық соншалықты болды, комиссарлар Абердиннің мінбарларынан шеттетіліп, ашық ауада уағыз айтуға мәжбүр болды. Кант 1638 жылы Глазгода өткен Ассамблеяның мүшесі болды. Осыдан кейін ол 1639 жылдың 20 мамырында Ньюбатлға ауыстырылды. 1640 жылы Ньюкаслдегі шотланд армиясының капелланы қызметін атқарды. Ол Ассамблея комитетінің шешімімен Абердиндегі Сент-Николас шіркеуіне сайланды және 1641 жылдың 24 наурызында қызметке бекітілді. Келісімдерді қатаң сақтағандарымен, ол адал роялист болды. Бірде Кромвельдің кезінде, оның шіркеуінде көптеген ағылшын офицерлері болғанда, ол корольге деген адалдығы және оған қарсылардың іс-әрекеттері туралы өте қатал пікірлер білдірді, сол сәтте офицерлер тұрып, кейбіреулері қылыштарларын суырып алып, мінбарға қарай беттеді. Батыл пастор кеудесін ашып, оларға: «Міне, осы сөздерді айтқан адам!» деді, егер батыл болса, оларды ұруға шақырды. «Ол бұрын капитан болған», – дейді оқиғаны баяндаған Водроу, «және ол өз заманындағы ең батыл және бекем адамдардың бірі болды». Оның қайраттылығы мен сөздік шеберлігі оған кең танымал атақ әкелді. Кант 1642 жылдан бастап барлық Ассамблея комиссияларының мүшесі болды. Қаржылық жағынан Кант 1646 жылдың 4 ақпанында Парламенттен қызметі мен шығындары үшін 2000 мерк алды. Эндрю Кант 1650 жылдың 10 шілдесінде Бас Ассамблеяның модераторы болып сайланды. 1651 жылы Резолюцияға қарсылық білдіргендерге қосылды. Кант 1651 жылы Король колледжінің ректоры болды. Канттың Рутерфордтың «Лекс Рекс» еңбегін тарату фактісі бойынша қызметтен алынғаны айтылады, бірақ ол, басымдықпен, 1660 жылы өз қызметінен бас тартқан болуы мүмкін.

Cant endeavoured to get up supplications to the Privy Council from the North against the Service Book October 1637, and accompanied Henderson of Leuchars and Dickson of Irvine to Aberdeen, with this view, towards the end of that year. Unlike most Aberdonian ministers, Cant was a strong champion of the covenants and opponent of the episcopising endeavours of the king. In July 1638 he was appointed by the ‘commissioners at the tables,’ with two other ministers (Dickson and Henderson) and three noblemen (Montrose, Kinghorn, and Cowper), to endeavour to bring the people of the north into sympathy with the presbyterian cause. The reception of the commissioners by the magistrates of Aberdeen was amusing, the magistrates meeting them and offering them the hospitality of the city, which the commissioners declined, till they should see if they would take the covenant. The ‘Aberdeen doctors’ were famous in the church for their opposition to the covenant, and prepared certain questions for the commissioners, which led to a wordy series of answers, replies, and duplies on either side. The feeling was so strong that the commissioners were excluded from the Aberdeen pulpits, and had to preach in the open air. Cant was a member of the Assembly which met at Glasgow in 1638. Following this he translated, to Newbattle on 20 May 1639. He also served as chaplain with the Scots army at Newcastle in 1640. He elected to St Nicolas', Aberdeen by a Committee of Assembly and admitted on 24 March 1641. While one of the most unbending sticklers for the covenants, he was a devoted royalist, and on one occasion, in the time of Cromwell, when many English officers were in his church, he uttered so strong sentiments on duty to the king and on the conduct of those who were against him, that the officers rose up and some of them drew their swords and advanced towards the pulpit. The intrepid minister opened his breast, and said to them, ‘Here is the man who uttered these sentiments,’ inviting them to strike him if they dared. ‘He had once been a captain,’ says Wodrow, who tells the story, ‘and was one of the most bold and resolute men of his day.’ His dauntless courage, with his stirring popular eloquence, gave him a wide fame. Cant was a member of all the Commissions of Assembly, 1642 9. Financially, Cant had 2000 merks allowed him by Parliament, 4 February 1646, for his services and losses. Andrew Cant was elected Moderator of the General Assembly on 10 July 1650. Joined the Protesters in 1651 taking their side against the Resolutioners. Cant became rector of King's College in 1651. Cant is said to have been deposed on a charge of circulating Rutherford's Lex Rex, but probably demitted in 1660.

Өлім және мұра

Ол 1663 жылғы 27 сәуірде қайтыс болды. Ол Юнион көшесіндегі Сент-Николас шіркеуінің зиратында жерленген. Оның қабірін белгілейтін жазық тақта батыс қабырғаның ортасында орналасқан. Онда оның туған жылы 1584 жыл деп көрсетілген. Ол Шотландияның солтүстігіндегі Келісімді ең жанкешті қолдаушы ретінде сипатталды, жоғары моральдық қағидалылық пен батылдыққа ие адам болды және 1662 жылғы 9 желтоқсанда Төрелік Кеңесіне бүлік қозғаумен айыпталғандардың бірі болды.