Роланд "Тайни" Роуленд: Британ бизнесмен және Lonrho бас директоры

Кіріспе

Британдық бизнесмен (1917–1998)

Роланд Уолтер "Тинни" Роуленд (; 27 қараша 1917 – 25 шілде 1998) – британдық бизнесмен, корпоративтік қарыстырушы және 1962 жылдан 1993 жылға дейін Lonrho конгломератының бас директоры. Ол көптеген танымал компанияларды сатып алуға жасаған ұсыныстарымен, әсіресе "Харродс" компаниясын бақылауға алуға жасаған әрекетімен аты шықты. Ол Африкадағы күрделі бизнес мүдделерімен және бірнеше африкалық көшбасшылармен жақын байланысымен белгілі болды.

Ерте өмір

Ол 1917 жылдың 27 қарашасында Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Үндістанның Калькутта қаласынан тыс жердегі британдық интерн лагерінде дүниеге келді. Оның анасы ағылшын-голланд, әкесі Вильгельм Фурхоп Калькуттадағы неміс экспорттық-импорттық саудагер болған. Британдық Үндістанда туылғаны үшін ол автоматты түрде британдық азамат атанды, бұл jus soli принципімен қабылданды. Алайда, оның ата-анасы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде «жау шетелдігі» мәртебесінде қалды, соғыс аяқталғаннан кейін Фурхоптарға Ұлыбританияға кіруге рұқсат берілмеді. Олар Германияның Гамбург қаласында қоныстанды. Бала күтушісі оны үлкен бала болғандықтан «Шағын» деп лақап таққан. 1930 жылдары ол қысқа мерзімге Гитлер жастарымен байланыста болды, бірақ оның әкесі Гитлерге қатысты қатаң оппозицияда болды және 1937 жылы отбасын нацистік Германиядан қашу үшін Ұлыбританияға көшірді. Ол Англияға жіберілді, онда Хэмпширдегі Чурчер колледжінде оқыды, соның нәтижесінде жоғары сыныпты британдық акцент пен мінез-құлықтарға ие болды. Оның отбасы 1937 жылы Англияға көшті. Кейін ол Лондон қаласындағы әмісінің кеме тасымалымен айналысатын бизнесінде жұмыс істеді. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін көп ұзамай ол әмісінің Роуленд фамилиясын алды. Ол Британ армиясына шақырылып, Корольдік армияның медициналық корпусында қызмет етті. Оның ата-анасы «жау шетелдігі» деп танылып, Ман аралына қамауға алынды, онда анасы қайтыс болды. Әкесін босатуға тырысқаннан кейін ол өзі де «жау шетелдігі» ретінде тұтқынға алынды. 1962 жылы Роуленд Лондон және Родезия тау-кен және жер компаниясына, кейіннен Лонрхоға бас атқарушы болып қабылданды. Оның басшылығымен фирма тау-кен өндірісінен асып, газеттер, қонақүйлер, дистрибуция, тоқыма және көптеген басқа да бизнес салаларымен айналысатын конгломератқа айналды. 1973 жылы Роулендтің лауазымына қатысты Жоғары соттағы іс болды, онда сегіз Лонрхо директоры Роулендтің мінезіне және басқармадан қаржылық ақпаратты жасырды деген айыптамаларға байланысты оның жұмыстан босатылуын талап етті. Роуленд бұл әрекетті тоқтатуға тырысқанда сәтсіз болды, бірақ кейін акционерлер қолдап, лауазымын сақтап қалды. Британ премьер-министрі Эдвард Хит бұл жағдайға сілтеме жасап, компанияны Парламентте сынға алды және ондағы оқиғаларды «капитализмнің жағымсыз және қабылдауға болмайтын жағы» деп сипаттады. 1983 жылы Роуленд The Observer газетін сатып алып, оның төрағасы болды. Ол сондай-ақ Найтсбридждегі Харродс дүкенін бақылауға алу үшін күш салды, бірақ египеттік Мохамед Аль-Файедтен жеңілді. Роуленд өзінің «Нөлден шыққан батыр» кітабында Файедтер отбасымен қарым-қатынасын сипаттады. Ол келесі сөздермен бастады: 1985 жылдың көктемінде үш Файед ағайындысы Фрейзер үйін сатып алды. Олар бұл әрекетті Лонрхоның олардың жағымсыз сипаты және өздерін жалған оң жарықта көрсету үшін ойлап тапқан шығу тегі мен байлығы туралы жасаған жалған айыптамаларына қарамастан жасады. Кітаптың қалған бөлігі осы мәлімдемелерді дәлелдеуге бағытталған. 1993 жылғы желтоқсанда Financial Times газетінде жарияланған мақалада «The Maltese Double Cross – Lockerbie» деректі фильмін түсірген Hemar Enterprises компаниясы Роуленд басқаратын Metropole Hotels компаниясына тиесілі екені айтылды. Фильмде Ливияның Pan Am 103 рейсінің бомбалануына ешқандай қатысы жоқ екені көрсетілді. Ливияға Pan Am 103 рейсіне қатысты айыптаудан кейін көп ұзамай Роуленд Ливия үкіметі бақылайтын Ливия араб шетелдік инвестициялық компаниясына (Lafico) өз үлесінің бір бөлігін сатты. Осы себепті, Сюзан және Дэниел Коэн, Pan Am Flight 103 рейсінің құрбаны Теодора Коэннің ата-анасы, Ливия фильмді қаржыландырды деп мәлімдеді. 1993 жылдың қазан айында неміс бизнесмені Дитер Бок ұйымдастырған кеңес бөлмесіндегі төңкеріс кезінде Роуленд Лонрхо төрағасы лауазымынан кетуге мәжбүр болды. Оның орнын бұрынғы дипломат сэр Джон Лихи иеленді. 1995 жылдың наурыз айында ол басқармадан босатылды. Коэндердің Роулендтің Ливия басшысы Муамар әл-Қаддафимен байланысы және «Мальталық қос айқыш – Локерби» фильміне қатысты болжамдары Роулендті жұмыстан шығару шешіміне ықпал етті. 1996 жылы президент Нельсон Мандела Роулендке Оңтүстік Африканың ең жоғары наградасы – «Жақсы Үміт» орденін табыс етті. Олар Роуленд 1998 жылы қайтыс болғанға дейін некеде тұрды. Олардың 4 баласы болды, оның ішінде 2003 жылы King видео ойындар компаниясын құрған Тоби Роуленд. Тоби 2005 жылы сән жазушысы Плам Сайксқа үйленді.

He was born Roland Walter Fuhrhop on 27 November 1917 during World War I in a British internment camp for aliens outside Calcutta, India. His mother was Anglo Dutch and his father, Wilhelm Fuhrhop, was a German export import trader in Calcutta. Having been born in British India, he was automatically a British subject, by the principle of jus soli. However, his parents remained "enemy aliens" for the duration of the First World War, and after the war, the Fuhrhops were refused entry into the United Kingdom. They settled in Hamburg, Germany. He was said to have been nicknamed "Tiny" by his nanny because he was a large child. In the 1930s, he was briefly involved with the Hitler Youth, but his father was firmly opposed to Hitler and moved his family to Britain in 1937 to escape Nazi Germany. He was sent to England, where he attended Churcher's College in Hampshire and acquired an upper class British accent and mannerisms. His family settled in England in 1937. He then worked for his uncle's shipping business in the City of London. He took his uncle's surname, Rowland, shortly after the outbreak of the Second World War. He was conscripted into the British Army, where he served with the Royal Army Medical Corps. As enemy aliens, his parents were interned on the Isle of Man, where his mother died. He himself was interned as an enemy alien after trying to arrange for the release of his father. Rowland was recruited to the London and Rhodesian Mining and Land Company, later Lonrho, as chief executive in 1962. Under his leadership, the firm expanded beyond mining and became a conglomerate, dealing in newspapers, hotels, distribution, textiles and many other lines of business. During 1973, Rowland's position was the subject of a High Court case in which eight Lonrho directors sought Rowland's dismissal, due to both his temperament and to claims he had concealed financial information from the board. Rowland failed in his legal attempt to block the move but was subsequently backed by shareholders and retained his position. British Prime Minister Edward Heath, referring to the case, criticised the company in the House of Commons and described events there as "the unpleasant and unacceptable face of capitalism". In 1983, Rowland took over The Observer newspaper and became its chairman. He also campaigned to gain control of Harrods department store in Knightsbridge, but he was defeated by Egyptian born Mohamed Al Fayed. Rowland described his relationship with the Fayed family in his book A Hero from Zero. He started with the following words:

In Spring 1985, the three Fayed brothers acquired House of Fraser. They did so despite detailed allegations by Lonrho as to their unsavoury character and the fabrications as to their origins and wealth which they had invented to present themselves in a falsely favourable light. The rest of the book set out to justify these statements. A December 1993 Financial Times article revealed that Hemar Enterprises, makers of documentary film The Maltese Double Cross – Lockerbie, was owned by Metropole Hotels, controlled by Rowland. The film stated that Libya had no responsibility for the bombing of Pan Am Flight 103. Shortly after the indictment of Libya in the Pan Am Flight 103 incident, Rowland sold a percentage of his interests to the Libyan Arab Foreign Investment Company (Lafico), controlled by the government of Libya. For this reason, Susan and Daniel Cohen, parents of Pan Am Flight 103 victim Theodora Cohen, claimed that Libya had backed the film. In a boardroom coup engineered by German tycoon Dieter Bock in October 1993, Rowland was forced to step down as chairman of Lonrho. He was succeeded by former diplomat Sir John Leahy. In March 1995, he was dismissed by the board. The Cohens' conjecture regarding Rowland's association with Muammar al Gaddafi, the leader of Libya, and the film The Maltese Double Cross – Lockerbie contributed to the decision to dismiss Rowland. In 1996, President Nelson Mandela awarded Rowland the Order of Good Hope, the highest South African honour. They remained married until Rowland's death in 1998. They had 4 children, including Toby Rowland, who would eventually co create the video game company King in 2003. Toby married the fashion writer Plum Sykes in 2005.

Танымал мәдениетте

Роуленд Адам Кертистің "Мейфэр тобы" деректі фильмінің екінші бөлігінде маңызды тұлға ретінде көрсетіледі, онда ол бұрынғы колониялардағы британдық компанияларды иелену үшін Африка бойынша сапар шегетін қатал бизнесмен ретінде суреттеледі. 1978 жылғы "Жабайы қаздар" фильмінде Стюарт Грейнджер сомдаған, құрылысқан қатал британдық бизнесмен сэр Эдвард Мэтисонның прототипі де осы Роуленд болды деседі. Сатиралық "Private Eye" журналы оны жиі "ұсақ, бірақ мінсіз" деп атады, мұның себебі оның бойының аласа болуы емес, әрқашан өте ұқыпты киініп, күтіммен жүруі еді. Австралияда оның құрметіне Lonhro деген жарыс жотасы аталды (әдейі қате жазылған). Жотаның бала кезінде "ұсақ, бірақ мінсіз" деп сипаттаған. Роулендті австралиялық "Бонд үйі" (2017) телесериалында Сэм Нилл сомдады.