Кіріспе
Оаху аралындағы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің радиостанциясына бұрынғы кіру жолы – Хайку сатысы, сондай-ақ "Көкке саты" немесе Хайку баспалдағы деп те аталады, қазір бөлшектеп алып тасталып жатыр. Ол Оаху аралындағы бұрынғы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің байланыс қызметтеріне жаяу өтуге мүмкіндік берді, 3000-нан астам сатырлары Оахудың Коолау тауларының бойымен созылған. Бұл жол әр түрлі уақытта жаяу серуендеуге пайдаланылған, бірақ қазір жалпы қолдануға ашық емес. Қалалық кеңес 2021 жылы баспалдақты алып тастау туралы шешім қабылдады. 2024 жылдың 10 сәуірінде Гонолулу қаласы өткізген баспасөз мәслихатында баспалдақты алып тастау осы айдың соңында басталатыны хабарланды.
The Haikū Stairs, also known as the Stairway to Heaven or Haikū Ladder, is a steep, steel step structure that is currently being dismantled and removed. It provided pedestrian access to former U. S. Navy communication facilities on the island of Oahu, Hawaii with more than 3,000 steps along O‘ahu's Ko'olau mountain range. The pathway has been used as a hiking trail at various times but is not open to the public. The city council voted to remove the stairs in 2021. On April 10, 2024, the city of Honolulu held a news hearing, announcing that the removal of the stairs was to begin at the end of the month.
Ерте тарих
1942 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің мердігерлері Тынық мұхитындағы кемелерге радиосигналдар жіберу үшін құрылған, жоғары құпиялы Хаику радиостанциясының құрылысын бастады. Антенналарға қажетті биіктікке қол жеткізу үшін Әскери-теңіз күштері оларды Хаику аңғары арқылы созды, ол табиғи амфитеатр болып табылады. Ағаш баспалдақтың қалдықтары металл баспалдақтардың қасында әлі де көрініп тұр. Радиостанция 1943 жылы пайдалануға берілді. Мұндай қуатты сигналды тарату үшін Әскери-теңіз күштеріне сол кездегі вакуумдық түтік технологиясымен мүмкін болмағаннан гөрі артық мүмкіндіктерге ие беріліс құрылғысы қажет болды. Сондықтан олар Александерсон генераторын таңдады – үлкен антенна талап ететін, қуатты төмен жиілікті радиосигналдарды өндіре алатын алып құрылғы. Станция мен жол 1987 жылы халыққа жабылды.
21 ғасыр
2003 жылы баспалдақтарды халыққа қайта ашу жоспарланғандықтан, олар қалаға 875 000 долларға жөндеуден өтті. Халыққа қол жеткізілмегендіктен, жақын жердегі тұрғындар өздерінің меншігіне заңсыз кірушілерді және қоқыс тастауды бастан кешті. 2018 жылдың басында Гонолулу қаласы мен округі, жауапкершілік туралы алаңдаушылықтарды айта отырып, баспалдақтарды қоғамдық пайдалануға ашу жоспары жоқ екенін мәлімдеді. Кейбір саяхатшылар "заңсыз кіруге тыйым" белгілерін елемеп, көтерілуді жалғастырды, бұл жергілікті қоғамның құрылысты қайта ашуға деген күмәнін күшейтті. 2020 жылы Сумен жабдықтау басқармасы баламаларды бағалаған соңғы экологиялық салдарын бағалау туралы есеп жариялады. Агенттіктер, жер иелері, қоғамдық ұйымдар мен жеке тұлғалармен кіші топтар мен ашық отырыстар арқылы пікірлер жиналды. Баспалдақты алып тастауға 1 миллион долларға дейін шығын кетеді деп есептелді. Басқарма 2020 жылдың 27 сәуірінде Хайку сатыларын қалаға беру туралы бір ауыздан шешім қабылдады, себебі бұл сатылар агенттіктің міндеттеріне сәйкес келмейтін жауапкершілік тудыратын еді. Қаланың иелігіне өтуіне 18 ай берілді, әйтпесе баспалдақ бұзылады. Қала жолды ақылы түрде тарту мүмкіндігін қарастырды. Қала 2020 жылдың 1 шілдесінде иелікке ие болды. Қала үшін туындайтын маңызды жауапкершілік пен күтім шығындары, сондай-ақ жақын маңдағы тұрғындардың өмір сапасына тигізетін әсерін ескере отырып, қалалық әкімшілікке 2021 жылдың қыркүйек айында қалалық кеңес бірауыздан қабылдаған 21 154 қаулы арқылы Хайку сатыларын алып тастау ұсынылды. Сатыларды алып тастауға кеткен шығын 1,3 миллион долларға жетті. "Хайку сатыларының достары" атты еріктілер тобы бұл шешімге қарсы шығып, салық төлеушілерге ешқандай шығынсыз қауіпсіз қоғамдық қол жеткізілімді және заңсыз кіруді басқару жоспары бар екенін мәлімдеді. Қала әкімі бұл жолдың жоғары трафикпен жүретін туристік орын ретінде сақталуының орынды еместігін айтты, себебі кіреберіс тұрғын үйлерге жақын жерде орналасқан және қажетті инфрақұрылым, мысалы, тұрақ үшін жеткілікті орын жоқ. Қала 2024 жылдың сәуірінде шамамен 2,6 миллион доллар тұратын алып тастау процесі айдың соңына дейін басталатынын хабарлады. Сатыларды алып тастау жөніндегі келісімшарт Nakoa Companies, Inc. компаниясына тапсырылды. 2024 жылдың 16 сәуірінде оның бұзылатыны туралы хабарланды. Өзінің мәлімдемесінде қала әкімі Рик: "Бұл ойсыз шешім емес екеніне сендіремін" деді. Жұмысшылар баспалдақ бөлімдерін тікұшақпен шығаруға дайындалған кезде, полиция құрылыс аймағына заңсыз кіргендерге айыппұл салды.
Оқиғалар
2012 жылдың тамызында Дон Тики шоуының әншісі және комедиан Фриц Хасенпуш Хайку сатысына көтерілген кезде жүрек талмасынан қайтыс болды. Бұл сатырларда ешқашан ауыр жарақаттар немесе жазатайым өлім болған емес. Жылдар бойы бірнеше ұсақ-түйек жарақаттар тіркелді. 2021 және 2022 жылдар аралығында сатырдың үстіне Моаналуа жотасы арқылы жаяу жолмен өтуге тырысқан туристердің жарақаттануы мен құтқарылу жағдайлары көбейді. Бұл жол ұзақ әрі қиын болғандықтан, көптеген туристер «Хайку сатырының» жанынан құтқарылды, тіпті сатырдың өзінде емес. 2014 жылы алты адам ұсталды және 135 адам сатырға шығу заңбұзушылығы үшін айыпталды. Қалалық прокуратура мәлімдемесіне сәйкес, екінші дәрежелі заңсыз кіру үшін 1000 доллар айыппұл салынды.