Кіріспе

Арнайы барлау қызметі – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Оңтүстік Америкада орналасқан АҚШ Федералдық тергеу бюросының (ФБР) құпия контрбарлау бөлімшесі болды. Ол Орталық және Оңтүстік Америкадағы нацистік және оларға жақын топтардың қызметін бақылау үшін құрылды. Бұл ұйым Орталық барлау агенттігінің (ЦРУ) алдағысы болды. 1934 жылы АҚШ президенті Франклин Д. Рузвельт АҚШ-тағы нацистік топтардың қызметіне алаңдады. ФБР-ге ел ішінде жұмыс істейтін осы топтарды тергеуді бастау бұйырылды. Бұл жұмыстың мақсаты – шетелдік агенттердің осы нацистік топтардың ішінде жұмыс істеп жүргенін анықтау еді. 1940 жылы үкімет осы миссияның ауқымын кеңейтуге шешім қабылдады. Оңтүстік Америкада, соның ішінде Аргентина мен Бразилияда 1,5 миллионнан астам эмигрант/ұлттық немістер тұрды. Осының салдарынан бұл аймақ Орталық державалардың тыңшылық, насихат және саботаж ортасына айналды. 1940 жылдың маусымында Рузвельт осы қызметтерді бақылау үшін Арнайы барлау қызметін құруға бұйрық берді. Көптеген адамдардың пікірінше, Арнайы барлау қызметінің алғашқы басшысы Перси Э. "Сэм" Фоксворт болған. Ол және Арнайы барлау қызметінің агенты Харольд Деннис Хаберфельд 1943 жылдың 15 қаңтарында ұшақ апатында қаза тапты. Екінші басшы Джером Дойл болған көрінеді. Ұйымның жасырын қызметі – 1940 жылдың тамызынан бастап Халықаралық ғимараттың 4332 бөлмесінде орналасқан Импорттаушылар мен Экспорттаушылар қызметі компаниясы заң фирмасы болды. Ұйымның толыққанды жұмыс істеуіне тіл және мәдени ерекшеліктер кедергі келтірді, бірақ бір жыл ішінде Арнайы барлау қызметі әртүрлі жамылғылармен бірнеше агенттерді жұмысқа алды. Соғыс аяқталғаннан кейін Арнайы барлау қызметі 1940–1946 жылдары жұмыс істегеннен кейін таратылды. Ол таратылғаннан кейін оның жұмыс істейтін аймағы жаңадан құрылған Орталық барлау агенттігінің құзыретіне берілді. Сонымен қатар, ФБР шетелдік тыңшыларды іздеу және тыңшылықпен күресу үшін өзінің негізінен ішкі контрбарлау рөлін кеңейтті.

Іс-шаралар

Бұл ұйым Латын Америкасының аймақтарына 340-тан астам жасырын агенттерді орналастырды. Олар жеті жыл бойы қызмет етті, ал 1946 жылға қарай барлығы 887 осьтік тыңшы анықталды. Сонымен қатар, 281 осьтік үгіт-насихат агенті, 222 контрабандашы маңызды соғыс материалдарын жеткізіп жүргендер және 100-ден астам диверсанттар мен басқа да жедел қызметкерлер табылған. Олар 24 құпия осьтік радиостанцияны анықтап, 40 радио хабар таратушы және 18 қабылдағыш құрылғыны тәркіледі. Латын Америкасында ӘҚХ испандық азамат соғысының нәтижесінде эмиграцияда болған испан басктары құрған Баск барлау қызметімен (ББҚ) бірлесіп жұмыс істеді.

Аргентина

ШИМ Еуропадағы нацистік қабылдау станцияларына хабар жіберген Абвер радиосы HDZ-дің жойылғанын қадағалады. Ол неміс «Энигма» машинасының кодының бұзылуына зор үлес қосты.

Боливия

"Жар ісі" деп белгіленген тергеу құпия мәлім болып қала береді.

Чили

PQZ неміс радио хабар таратушысы тоқтатылды. Гвилье́рмо Хеллеманн, тыңшылық және саботаж желісінің басшыларының бірі АҚШ-қа қуылды және сұраққа алынды.

Колумбия

Колумбияда неміс тышқысы ұсталғаннан кейін, АҚШ-та неміс тышқыларының кімдігі анықталды.

Парагвай

1945 жылдың 31 наурызында арнайы агент Джеремая Кордес Делворт Парагвайдың Асунсьон қаласында ФБР заңдық атташесі қызметін атқарып жүрді. Ол 1945 жылдың 3 желтоқсанында Аргентинаның Корриентес провинциясының Санто-Томе қаласының жанында, Лагуна-Ибера маңындағы ұшақ апатында қаза тапты. Аргентиналық өлім куәлігінде Гордон Бриттен Уэлплей және Ричард Уильям Шейцер куәгерлер ретінде тіркелген. Апатқа ұшыраған ұшақ – АҚШ армиясына тиесілі C-47, нөмірі 8602. Аргентиналық мәліметтерге сәйкес, апатың себебі нашар ауа-райы болды. Апат салдарынан 14 адам қаза тапты. Рейс Асунсьоннан Уругвайдың Монтевидео қаласына бағытталған. Ұшқыш – Калифорниялық лейтенант Орвилл Митчелсен және 3 экипаж мүшесі болды. Басқа әскери құрбандар: Массилон, Огайо штатынан лейтенант Зейн Глишер; Вашингтон, Колумбия округінен лейтенант Честер Лоу; Канзас штатынан лейтенант Уильям Нуннемейкер; Нью-Йорк штатынан лейтенант Рубен Клейн; сержант Джеймс Роберсон, Сент-Луис, Миссури штаты; сержант Кларенс Сетко, Висконсин штатының Супериор қаласы; сержант Ричард Швайцер, Нью-Йорк штатының Гловерсвилл қаласы; капрал Фрэнк Дубинскас, Пенсильвания штатының Мекис-Рокс қаласы; капрал Дэвид Келлог, Массачусетс штатының Ньютонвилл қаласы; экипаж мүшелері Чарльз Браун және Э. С. Кинг, сондай-ақ (есімі белгісіз) Леопольд. Өртенген ұшақ Пеллегрини кентінен оңтүстікке қарай 23 шақырым жерде табылған. Әскери жолаушылардың мақсаты – АҚШ армиясының «геодезиялық миссиясы» болды. Геодезиялық миссия геодезиялық мәліметтерді жинаумен айналысады. Денені қайтару қиындық тудырғандықтан, апат орнында кремациялау үшін ұшақ іздеу тобына парашютпен бірқатар жанармай ыдыстары жіберілді.

Венесуэла

Венесуэла үкіметі Рубино қаласына саботаж жасаған он адамды қамауға алды. Арнайы агент Роберт Говард Калхун өзінің алғашқы ШІҚ тапсырмасы бойынша 1943 жылдың 18 ақпанында Венесуэлаға келді. Ол Венесуэланың Сиудад-Боливар қаласында вице-консул қызметіне тағайындалды, бұл жасырын мақсат болды. Сиудад-Боливарда болған кезінде агент Калхун тыңшылық, саботаж, көтеріңкілік қызметі және алмаз контрабандасы бойынша тергеулер жүргізді. Он айдан кейін ол Каракасқа заңгерлік атташе ретінде ауыстырылды. 1944 жылдың қаңтар айында саяси және коммунистік қызметке қатысты барлық істер оған жүктелді. АҚШ елшілігінің екінші хатшысы Томас Маледи өзінің ақпаратын Калхунның есептерінен алды. Калхун байланыстар мен құпия хабаршылар желісін құрды. Ол Сиудад-Боливарда дамытқан көптеген байланыстар мен құпия хабаршылар оған ақпаратпен қамтамасыз етуді жалғастырды, бірақ ол Каракаста болғанда олармен жеке байланыса алмады. Калхун фашистерге қарсы рейдтерге жетекшілік етті және қауіпті тапсырмаларға қатысты. Кейіннен ол шамамен 1944 жылдың қазан айында Нью-Йорк қаласының ФБР бөлімшесіне ауыстырылды.

Германия

Safehaven жобасы Германиядан капиталдың шығуын анықтады.