Жазалау синдромы – бұл қарусып қалған жарақаттан кейін денеге соққы түсіріп, бүйрек жеткіліксіздігін тудыратын ауыр жағдай. Жарақат алғанда дереу медициналық көмек қажет!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Круш синдромы (сонымен қатар травматикалық рабдомиолиз немесе Байуотерс синдромы) – қаңқа бұлшық еттеріне күш түсуінен туындаған ауыр шок пен бүйрек жеткіліксіздігімен сипатталатын медициналық жағдай. Круш жарақаты – қол-аяқтардың немесе дененің басқа бөліктерінің қысылуы, бұл бұлшық еттердің ісінуіне және/немесе зардап шеккен аймақтағы неврологиялық бұзылыстарға әкеледі, ал круш синдромы – жүйелік белгілері бар жергілікті круш жарақаты. Бұл жағдайлар көбінесе жер сілкінісі сияқты апаттарда, құлаған немесе жылжымалы құрылымдардың астында қалып қойған адамдарда кездеседі. Ауыр жарақат алған адамдар далалық медицинада ең үлкен қиындықтар тудырады және жарақат алған жерінде дәрігердің көмегіне мұқтаж болуы мүмкін. Жарақат алған адамды тиісінше физиологиялық тұрғыдан дайындау қажет. Ол Бірінші дүниежүзілік соғыста бүйрек жеткіліксіздігінен қайтыс болған үш әскердің патологиясын зерттеді. Бүйректегі өзгерістердің себебі – бұлшық еттердің оттегі тапшылығынан зақымдануы нәтижесінде пайда болатын миоглобиннің артық жиналуы. Жедел бүйрек жеткіліксіздігі жедел түтікшелік некрозға байланысты. Бұл синдромды британдық дәрігер Эрик Байуотерс 1941 жылы Лондонды бомбалау кезінде (Блитц) науқастарда сипаттаған. Бұл – қысымның тоқтатылуынан кейін пайда болатын реперфузиялық жарақат. Механизмі – бұлшық еттердің ыдырау өнімдерінің, әсіресе миоглобин, калий және фосфордың қанға түсуі деп саналады, бұл рабдомиолиздің (ишемиялық жағдайларға байланысты зақымданған қаңқа бұлшық еттерінің ыдырауы) өнімдері. Бүйрекке тигізетін нақты әсері толыққанды түсіндірілмеген, бірақ миоглобиннің бүйректерге зиянды метаболиттеріне байланысты болуы мүмкін. Ең қауіпті жүйелік әсерлер пациенттің тиісінше дайындығысыз, қысым кенеттен тоқтатылғанда, реперфузия синдромын тудыруы мүмкін. Тіндер тікелей круш механизміне ұшырағаннан өзге, аяқ-қолдар мен ағзаларда кенеттен оттектің қайта толуына да ұшырайды. Тиісінше дайындықсыз, пациент ауырсынуды бақылап, жазылу алдында көңілді болуы мүмкін, бірақ кейіннен кенеттен қайтыс болуы мүмкін. Бұл кенеттен болатын сәтсіздік "күлімсіреп өлім" деп аталады. Бұл жүйелік әсерлер травматикалық рабдомиолизден туындайды. Бұлшық еттер клеткалары өлгенде, натрий, су және кальцийді сіңіреді; рабдомиолиз калий, миоглобин, фосфат, тромбопластин, креатин және креатинкиназаны бөліп шығарады. Егер жарақатқа уақтылы ем көрсетілмесе, круш синдромы бөлікшелік синдромнан туындауы мүмкін. Симптомдарына 5 белгі тән: ауырсыну, денесінің бозаруы, парестезия (құрылысқандық сезім), паралич және пульстің жоқтығы.
Crush syndrome (also traumatic rhabdomyolysis or Bywaters' syndrome) is a medical condition characterized by major shock and kidney failure after a crushing injury to skeletal muscle. Crush injury is compression of the arms, legs, or other parts of the body that causes muscle swelling and/or neurological disturbances in the affected areas of the body, while crush syndrome is localized crush injury with systemic manifestations. Cases occur commonly in catastrophes such as earthquakes, to individuals that have been trapped under fallen or moving masonry. People with crushing damage present some of the greatest challenges in field medicine, and may need a physician's attention on the site of their injury. Appropriate physiological preparation of the injured is mandatory. He studied the pathology of three soldiers who died in World War I due to kidney failure. The renal changes were due to the buildup of excess myoglobin, resulting from the destruction of muscles from lack of oxygen. The progressive acute kidney failure is because of acute tubular necrosis. The syndrome was later described by British physician Eric Bywaters in patients during the 1941 wartime bombing of London (the Blitz). It is a reperfusion injury that appears after the release of the crushing pressure. The mechanism is believed to be the release into the bloodstream of muscle breakdown products—notably myoglobin, potassium and phosphorus—that are the products of rhabdomyolysis (the breakdown of skeletal muscle damaged by ischemic conditions). The specific action on the kidneys is not understood completely, but may be due partly to nephrotoxic metabolites of myoglobin. The most devastating systemic effects can occur when the crushing pressure is suddenly released, without proper preparation of the patient, causing reperfusion syndrome. In addition to tissue directly suffering the crush mechanism, tissue is then subjected to sudden reoxygenation in the limbs and extremities. Without proper preparation, the patient, with pain control, may be cheerful before recovery, but then may suddenly die shortly thereafter. This sudden failure is called the "smiling death". These systemic effects are caused by a traumatic rhabdomyolysis. As muscle cells die, they absorb sodium, water, and calcium; the rhabdomyolysis releases potassium, myoglobin, phosphate, thromboplastin, creatine, and creatine kinase. Crush syndrome can directly come from compartment syndrome, if the injury is left untreated. Symptoms include the 5 Ps: pain, pallor, paresthesias (pins and needles), paralysis, and pulselessness.
Емдеу
Рабдомиолиз – некроз болғандықтан, оның салдары мен зақымдануын жоятын арнайы емдеу жолы жоқ. Дегенмен, ерте және тұрақты шаралар қабылдау арқылы патологияның қарқындылығын, одан туындайтын қосымша асқынуларды азайтуға болады. Емдеудің жалпы мақсаты – бүйрек жеткіліксіздігін (бүйрек жеткіліксіздігі) болдырмау, ол науқасқа суық беріп, денедегі су мөлшерін қалыпқа келтіру арқылы жүзеге асырылады. Сондай-ақ, несептің pH көрсеткішін жоғарылату (несепті сілтілендіру) қажет. Емдеуге турникетті тоқтату, Dextran 4000 IU көмегімен науқасқа көп мөлшерде сұйықтық беру және қысымды біртіндеп босату кіреді. Егер алғашқы көмек кезінде қысым босатылса, сұйықтық мөлшері шектеледі және науқастың денеге түсетін және шығатын сұйықтықтарының тізімі жүргізіледі.
There is no distinct treatment option that can undo the effects and damage from rhabdomyolysis because it is a necrosis. However, the rate of the pathology that can lead to more complications can be decreased by acting early and consistently. Overall treatment depends on preventing kidney failure (renal failure) which is done by rehydrating the patient. It also depends on making urine have a more basic pH (alkalinization of urine). Treatment consists of not releasing the tourniquet, overloading the patient with fluid using Dextran 4000 IU, and slow release of pressure. If pressure is released during first aid, then fluid is restricted and an input output chart for the patient is maintained.
Далалық басқару
Жоғарыда айтылғандай, рұқсат етілген гипотония (су терапиясын шектеу) дұрыс емес. Сұйықтықтың артық мөлшерін сақтау және көктамырға натрий бикарбонатын енгізу тиімді, әсіресе егер науқастың үстіне төрт сағаттан астам уақыт бойы салмақ түсірілсе, бірақ бір сағаттан астам уақытқа созылған жағдайда да. Сан-Франциско жедел жәрдем қызметтерінің нұсқауында ересектерге арналған бастапқы доза 2 литрлік физиологиялық сарысудың бір реттік енгізілуі (болус) және содан кейін 500 мл/сағ. мөлшерінде инфузия қарастырылады, бірақ бұл "балалар мен жүрек немесе бүйрек функциясы бұзылған науқастар" үшін шектеледі. Қан тоқтату құрылғысын (турникет) қолдану, қысылған жарақаттың қауіпті салдарынан сақтап, жоғалған сұйықтықты дереу медициналық түрде толықтыру мүмкін болмаған жағдайда, екінші шара ретінде қолданылуы мүмкін. Адам екі сағаттан астам уақытқа қамалған болса, қан тоқтату құрылғысын (турникет) қолдану шаралары қолданылуы керек.
As mentioned, permissive hypotension (restrictive fluid therapy) is unwise. Careful fluid overload and administration of intravenous sodium bicarbonate is wise, especially if the crushing weight is on the patient for more than four hours, but often if it persists more than one hour. The San Francisco emergency services protocol calls for a basic adult dose of a 2 L bolus of normal saline followed by 500 mL/h, limited for "pediatric patients and patients with history of cardiac or renal dysfunction." Use of a tourniquet can stall the life threatening consequences of a crush related injury and can be a second option if the person cannot immediately have the fluids that were lost be medically replaced back into the body. Tourniquet measures should be taken if the person has been entrapped for more than two hours.