Кіріспе
Сингапурлық тележүргізуші және сол аттас актриса, ағылшын актрисасы (1935–1961)
English actress (1935–1961)
Белинда Ли (15 маусым 1935 – 12 наурыз 1961) – ағылшын актрисасы. Ұлыбритания кино институтының Screenonline веб-сайтындағы профилінде былай делінген: «Ранк ұйымының барлық жұлдыздарының ішінде Белинда Ли 1950-ші жылдардың ең танымал, бірақ кереғар түрде беймәлім британдық актрисасы ретінде ерекшеленеді». Карьерасының басында көбінесе ұяң рөлдерде ойнаған ол өзінің актерлік шеберлігін көрсетті, бірақ «секспот» рөлдерін ойнай бастағанда тұрақты жұмысқа ие болды. Ол көптеген «секси блондинкалардың» бірі ретінде танымал Диана Дорспен жиі, алайда қолайсыз салыстырылды. Мұндай рөлдердің бірі – Бенни Хиллдің «Кім жасады?» (1956) фильміндегі эпизодтық рөл.
Ерте өмір және мансап
Ли Англияның Девон графтығындағы Бадли Салтертон қаласында Роберт Лидің, бұрынғы британ армиясының капитаны және Розмалион қонақ үйінің иесі, мен гүлші Стелла Мэри Грэмнің отбасында дүниеге келді. Ол Девондағы Эксетердегі Сент-Маргарет интернат мектебінде, содан кейін Суррейдегі Тюдор өнер академиясында оқыды. Өзін "біржола бауыры бар, көңілі тоқ қыз" деп сипаттаған ол тоғыз жасынан бастап актриса болғысы келген. (Бір дерек бойынша, оны Эрик пен Бланш Гласс ашқан. Ли ақымақ блондинка рөлін ойнады және кейін "Шын мәнінде мен де ақымақ едім – камера қайда екенін жарты уақыт білмейтінмін" деді. Бір кезде Анна Кашфимен бір пәтерде тұрған. Гейст Ранктің фотографы Корнел Лукасқа "Қашқан автобус" фильміне жарнамалық суреттер түсіруді ұйымдастырды, ол 1954 жылдың маусымында Лиге үйленді. Ол режиссер Чарльз Сондерс үшін "Эрос" студиясындағы B-сыныптағы қылмыс драмасы "Мистер Каллаганмен кездесу" (1954) фильмінде шағын рөл ойнады. Содан кейін Гейст оны "Хаммер Фильмз" үшін "Лайонмен өмір" (1954) фильміндегі кішкентай рөлге екінші рет шақырды. Filmink соңғысында оның ең жарқын рөлінің бірі болғанын айтты. Ли өзінің төртінші фильмі – "Hammer Pictures" компаниясының "Жасырын өлтіру" (1954) фильмінде, Дэйн Кларкпен бірге 1953 жылдың соңында түсірілді және АҚШ-та Lippert Pictures арқылы шығарылды. Ол Франк Ландердің өте танымал комедиясы "Сент-Тринианс әдемілері" (1954) фильмінде көзге түсетін рөл ойнады, онда ол ақпарат алу үшін жокейді (Майкл Риппер) азғырды. 1954 жылдың желтоқсанында Ли Артур Любиннің режиссерлік жұмысымен түсірілген "Тұман ізіндегі қадамдар" (1955) триллеріндегі екінші әйел рөліне таңдалды, онда Стюарт Грейнджер мен Джин Симмонспен бірге ойнады.
Ренттік ұйым
1955 жылы Ли «The Rank Organisation» ұйымымен келісімшарт жасасты. Ол 21 жасқа толмағандықтан, оның күйеуі онымен қол қоюға тиіс болды.
Жұлдыздық атақ
Ранк Лиді медициналық драма «The Feminine Touch» (1956) роліне шақырды, ол Пэт Джексонның режиссерлігімен 1955 жылдың ортасында түсірілді. Венеция кинофестивалінде бір апта өткен соң ол тікелей «Кім жасады?» комедиясына түсті (1956), Элинг студиясы үшін, онда ол Бенни Хиллмен бірге басты рөлде ойнады. Бұл екі фильм Элинг студиясында түсірілген соңғы фильмдердің қатарына жатты. Ли Дональд Синденмен бірге триллерде тағы да медбике рөлін ойнады, «Куәгер» (1956), Мюриэл Бокс Ранк үшін режиссерлік етті. Ли 1956 жылдың сәуір айында түсірілген «Биг-моне» фильмінде Диана Дорсты Ян Кармайклмен алмастырды, бірақ Ранктің сэр Джон Дэвисіне бұл фильм ұнаған жоқ, сондықтан оның көрсетілімін екі жылға кейінге шегерді. 1956 жылдың маусымына қарай ол тоғыз фильмде ойнады, оның алтауы Ранк үшін. Ол киножұлдыз болудың «90 пайыз сәттілікке, ал 10 пайыз қабілетке» байланысты екенін айтты және өзінің табысын «дұрыс уақытта дұрыс жерде болумен» байланыстырды. 1956 жылдың маусымында ол Реджентс паркіндегі ашық аспан астындағы театр сахнасында «Сізге ұнайды» қойылымында Розалинд рөлін ойнады. Сол айда ол: «Адамдар мені әдемі қыз ғана емес, маңызды актриса ретінде қарауымды қалаймын. Фильмдерден Шекспирге сахнада өту қиын, керісінше оңай. Мен өзімді сынға алуға кең мүмкіндік бердім» деді. Оның өнеріне қатысты пікірлер әртүрлі болды, бірақ ол бірнеше жағымды бағалаулар алды. «The Spectator» журналы: «Ол дауысы мен қимыл-қозғалысының көркемдігін, әйел рөліне лайық емес, сүйкімді мінез-құлқымен үйлестіреді» деп жазды. «Телеграф» газетінде: «Менің ойымша, бұл пьеса тарихында Розалиндтің ең жылдам орындалуы. Оның қуанышы мен өміршеңдігі табиғи және тартымды. Бірақ ол жігіт кейпінде болғанда, мен оның Петер Пан рөліне өте сай екенін ойладым» делінген. «Financial Times» оны «жаңғақтай қоңыр, маргариткадай жаңа және бұршақ гүлідей әдемі» деп атап, «бірақ сәл әдемілікке бой алған, шабытты Розалинд жасады» деді. Пьесаның көрсетілімі кезінде ол: «Менің мақсатым – ұлы фильм түсіру. Мен әдемі рөлдерден арылуға тырысамын. Мен комедияны жақсы көремін, бірақ енді қаймақпен лақтырылатын фильмдерді қаламаймын. Мен енді комедианттарға көмектескім келмейді» деді. 1956 жылдың қазан айында Джон Дэвис, Ранк компаниясының бас директоры, оны халықаралық жұлдызға айналуы мүмкін актерлердің бірі ретінде жариялады. Ли Клайв Доннер режиссерлік еткен «Сырлы орын» (1957) криминалды драмасында басты рөлде ойнады; сонымен қатар ол 1957 жылдың басында Джон Грегсонмен бірге «Соходағы керемет» (1957) фильмінде және Луи Жорданмен бірге «Қауіпті эмиграция» (1957) драмасында әйел басты рөлді ойнады; соңғы фильмді түсіру кезінде шашы өртеніп, жарақат алды. «Miracle in Soho» фильмі сәтсіз аяқталды, бірақ британдық кинопрокаттаушылар оны 1957 жылы кассадағы ең танымал 10 британдық киножұлдыздың қатарына қосты (оның алдында Дирк Богард, Кеннет Мор, Питер Финч, Джон Грегсон, Норман Уайздом, Джон Миллс, Стэнли Бейкер, Ян Кармайкл және Джек Хокинс болды – Ли тізімдегі жалғыз әйел болды).
Италия
1957 жылдың соңында Ли Италияға "Махаббат құдайы" (1957) фильмінде Ежелгі әлемдегі модель рөлін ойнау үшін барды. Түсірілім барысында ол Орсини әулетінің басшысы, үйленген дворян, принц Филиппо Орсинимен әйгілі дау-мажарға қатысты. Осының салдарынан Ли қыркүйек айында күйеуі Лукасты тастап кетті. 1957 жылдың қазан айында Ли баспасөзге: "Мен қатаң және өте әйелдік тәрбиеде өстім. Римге барғанымда алғаш рет өз басым шетелге шықтым. Бұл тамаша болды. Мен тіпті дөрекі сөздерге де үйрендім" деді. Ли Лондон мен Оңтүстік Африка одағында түсірілген "Түнде Ай да жоқ" (1957) фильмін түсіру үшін Ранкқа оралды. Түсірілім кезінде ол журналиске "күшті, экзотикалық рөлдерді" ойнағанды ұнататынын айтты. "Мен қарапайым көрші қыз немесе біреудің қарындасы болғым келмейді. Жақсы ниетті, қарапайым ауыл қызы болуым да ұнамайды, тіпті ол баурап алатын болса да."
Өзін-өзі өлтіруге әрекеті
Фильм түсірілімі кезінде Ли Италияға сүйіктісі, ханзада Орсиниді көруге барды. Италия газеттері Лидің ұйықтау дәрілерін артық мөлшерде қабылдағанын жазды. Үш күннен кейін Папаның билеушісі Орсининің білегін кесіп, ауруханаға түскені хабарланды. Полиция екеуінің романдық қарым-қатынасы туралы газеттерде жарияланған мәлімдемелерге түсініктеме беруден бас тартты. Орсини полицияға не үшін мұндай іс жасағанын айтудан бас тартты. Ли ұйқысыздықтан зардап шегіп, қателікпен дозаны асырып алғанын мәлімдеді. Олар екеуі де сол кезде басқа біреуге үйленген еді. Ватикан Орсини өзін-өзі өлтіруге талпынғаны дәлелденсе, шенінен айырылатынын айтты, ал қарт Папа Пий XII Орсини мен Орсини әулетін Папалық таққа көмекші ханзада лауазымынан шеттетіп, мұрагерлік құқығын жойды. Папа сондай-ақ өзін-өзі өлтіруді айыптады, бұл сөздер Орсини-Ли даусына сілтеме деп саналды, бірақ есімдері аталмады. Ли ақпан айында Римнен Оңтүстік Африкаға қайтып, «Түнде де ай жоқ» фильмін аяқтады. (Оңтүстік Африка Парламенті Лиге елге кіруге арнайы рұқсат берілді ме деген сұрақтар туды, себебі оны Йоханнесбург әуежайында кеден және иммиграция қызметкері күтіп алып, журналистерден жасыруға көмектесті. Ол Дурбанға ұшақпен ұшып, экипаж кабинасында болды және кейін жерге түсуге рұқсат алды.) «Мен Италиядағы ешкімге зиян келтіргенім үшін өкінемін», – деді ол. 2020 жылы Filmink журналында жазылғандай, «Ранк Лимен қалай қарым-қатынас жасау керектігін білмей қалды. Белгілі бір актердің басқа біреудің жұбайын ұрлағандығы оның танымалдығын арттырады, дәл Элизабет Тейлор Эдди Фишерді Дебби Рейнольдстан «ұрлағанда» болғандай. Алайда, 1950-ші жылдардағы британдық киноиндустриясы әйелдерді ақылды және/немесе қарапайым болуын қалағандықтан, мұндай жағдай продюсерлерді қорқытатын сияқты». Фильм түсірілмеді, бірақ Ли Ранкпен келісімшартта болғанда Францияға барып, «This Desired Body» (1959) романтикалық мелодрамасындағы әйел рөлін ойнады. «The Monthly Film Bulletin» кейін «Ли өзінің рөлін толыққанды орындап, қайта жаңарған бұрынғы қызкеңдікке жаңаша келген бейнесін жасады» деп жазды. Францияда ол Чарльз Азнавурдың қатысуымен «Les Dragueurs» (1959) фильмінде де түсті, ол кейін АҚШ-та «The Chasers» деген атпен шықты. 1958 жылдың қазан айында Ранк Лидің келісімшарты бойынша опцияны жыл соңында пайдаланбайтынын, сондай-ақ Патрик МакГуханның келісімшарты да пайдаланбайтынын мәлімдеді. (Олардан екі апта бұрын Рональд Льюис туралы да осындай хабарландыру жасалған еді.) «Біз бұл екі суретшінің жақын болашақта рөлдерге ие болатынына сенімді емеспіз», – деді Ранк өкілі. «Бірақ бұл оларға қолайлы рөлдер берілген жағдайда оларды құнашаламаймыз дегенді білдірмейді. Ли мыс әдетте бұл елде жұмыс істемеуді жөн көредінін айтады». Спикер «Ли мыстың келісімшартынан бас тартудың осы жылдың басындағы оқиғалармен қатысы жоқ» деп қосты. Францияда фильм түсіріп жүрген Ли «Мұндай нәрсе болуы мүмкін деп ойлағанмын. Әрине, мен қуанбаймын, бірақ тым алаңдамаймын» деді. Ранк келісімшарт тізімін 23-ке дейін қысқартты, бұрын ол 100-ге жуық болған. «Бұл маған Италия мен Францияда фильм түсіруге көбірек уақыт береді», – деп қосты ол. Ол континентке көшіп кетті, ал Ранк кейіннен Энн Хейвудты ілгерілетуге күш салды. Бір ай бұрын Ранк өкілі Джон Дэвис «Бүгінгі жас суретшілер жұмыс істемейді. Оларды баспасөз мақтап, көңіліне түсіреді. Бізге «Біз бір жылға Ұлыбританиядан кеткіміз келмейді» дейтіндер келеді. Олар барлық пропорцияны жоғалтады» деді. 1958 жылдың желтоқсан айында Ли мен ханзада Орсини Парижге бірге көшкені хабарланды.
Еуропа жұлдызы
Лидің Ранктен кейінгі алғашқы фильмі – Италияда түсірілген «Лукреция Борджияның түндері» (1959) болды, онда ол атау рөлін сомдады. 1959 жылдың басында ол Франческо Рози режиссерлік еткен, Германияда түсірілген итальяндық фильм «Маглиари» (1959) фильмінде ойнады. Ол Германияда қалып, тағы бір жергілікті фильм түсірді – «Қазір сүй, кейін төле» (1959), онда өлтірілген жезөкше Розмари Нитрибитті рөлін ойнады. 1959 жылдың маусым айында ол: «Қазір мен үнемі бірінен кейін бірі фильмдер түсіремін. Бұл ұзаққа соқпаса да, қазір маған сұраныс көп. Мен осы мүмкіндікті пайдалана беруім керек. Алғаш рет ақша табамын. Маған әрдайым мен сияқты рөлдерді ойнауды ұсынады – Континентте мен зұлым әйелдермен байланыстырыламын. Бұл бұрынғы «Ранк оргиясынан» сәл өзгеше. Бірақ енді мен амбициялы емеспін. Мен енді үлкен жұлдыз болуді қаламаймын. Бұрын өте амбициялы едім, енді ол маған ештеңе білдірмейді. Енді мен тек ақша табуды қалаймын. Сөйтіп, өзім қалағандай өмір сүре аламын» деді. 1959 жылдың тамызында Ли француз-итальяндық оқиғалы фильм «Мари Островы» (1959) фильмінде ойнады, онда ол нағыз Мари Боннард дю Парке рөлін сомдады. Одан кейін итальяндық комедия «Мальоркадағы демалыс» (1959) және Лидің 1959 жылдың соңында түсірілген, аты аталатын рөлді ойнаған итальяндық ежелгі тарихқа арналған «Мессалина» (1960) эпосы шықты. Желтоқсан айында ол Мюнхенде «Шайтанның құмарлығымен махаббат» (1960) фильмін түсіруге келді, сол кезде Орзинимен арадағы қарым-қатынасы аяқталғанын жариялады. Орзини кейін Ли Германияға кино түсіруге кеткенде «ол өзінің мансабы үшін маңызды болады деп сезінген» деп жазды, ол келуден бас тартты, бұл олардың қарым-қатынасын аяқтады. Ли 1943 жылғы «Ұзақ түн» (1960) сыншылар жоғары бағалаған соғыс драмасын түсіру үшін Италияға оралды және 1960 жылдың ортасында түсірілген Уолтер Киаримен бірге ойнаған «Итальяндық стильдегі махаббат» (1960) комедиясында эпизодтық рөл ойнады. 1960 жылдың мамырында ол: «Мен Англияда түсіріп жатқанда олар тек нұрлы көзді, әдемі қыздар мен кеудесі үлкен сұлу шаштарақтыларды ғана қалаған, мен өзімді екеуіне де сәйкес келмеймін деп ойладым» деді. Ол Корнел Уайльдпен бірге «Константин мен Крест» (1961) фильмінде Фауста рөлін ойнады және «Қандық қастық» (1961) мен «Римнің әуестері» (1961) фильмдерінде басты рөлдерді сомдады, соңғысында Марчелло Мастроянни де ойнады. Лидің соңғы фильмі – Киелі кітапқа негізделген «Жүсіп пен оның бауырларының оқиғасы» (1961) эпосы болды. Оның өлімінен кейін жарық көрген мақалада Ли еуропалық фильмдерінен 150 000 фунт стерлинг тапқаны айтылды. 1960 жылдың желтоқсан айында Ли кинорежиссер Гуальтьеро Джакопеттимен құдаласуға дайын екенін жариялады. Бірақ көп ұзамай ол Гонконгта он бір жасқа толмаған үш қызды зорлағаны үшін айыпталды. Ол бұрын да он үш жасар қызға үйленген екен, ол оны зорлауда айыптаған, және одан ажырасуды күтіп отырды. Ол Джакопеттимен бірге әлемді аралап, деректі фильмге түсірілімдер жасау үшін бірнеше ай демалды. «Ол бір ер адамды жақсы көрсе, оны толығымен жақсы көретін», – деді бір досы. Оның жанындағы көлікте үш итальяндық жараланды. Оның күлі Италияның Рим қаласындағы Католик емес зиратында (Cimitero acattolico) жерленді. 25 жасында қайтыс болғаннан кейін Monthly Film Bulletin оны «Кроуфорд пен Меркури деңгейіндегі жұлдыз ретінде әрқашан сүйіспеншілікпен еске алынатын актриса» деп атады. Ол өзінің мүлкінің басым бөлігін – шамамен 20 000 фунт стерлингті – Рим эксперименталды кинематография орталығына қалдырды, оны Римнің кино академиясының перспективті студенттеріне стипендиялар беру үшін пайдалануға болады.
Мұра
1963 жылы түсірілген жартылай деректі итальяндық фильм "Әлем әйелдері" Лиге арналды. Фильмнің басында (атау музыкасын үзеді) жазбаша хабарлама жазылған: "Махаббатпен бізді сүйіп, қолдаған Белинда Лиге". "Дейли телеграф" газеті жариялаған некрологта былай делінген: "Ол бір кезде халықаралық деңгейдегі жұлдызға айналуға мүмкіндігі бар деп есептелген. Басты рөлдерде ойнауын жалғастырса да, бұрынғы үмітін іске асыра алмады. Оның мансабына жеке өмірінің даулылығы кедергі келтірді, бұл жағымсыз жаңалықтарға әкелді." "Дейли Мейл" газеті 1964 жылы "Джозеф" фильмін қарап шығып, "Оны дұрыс басқарғанда, мұндай мүмкіндік өте сирек болған, Белинда Ли ағылшын Лоренiне айналуы мүмкін еді деп қайғылы түрде ойға келеді" деді.