Кіріспе
Англиялық саудагер, саясаткер және әуесқой ғалым Генри Уорбертон (12 қараша 1784 – 16 қыркүйек 1858) – ағылшын саудагері және саясаткері, сондай-ақ құлшыныспен әуесқой ғалым. 1826 жылғы жалпы сайлауда Дорсет графтығының Бридпорт округінен парламент мүшесі болып сайланды. Ол 1841 жылы Халықтар палатасынан отставкаға шыққанға дейін 15 жыл осы мәндемеде болды. 1843 жылғы қарашада Кендал округінде өткен қосымша сайлауда ол қайтадан палатаға оралды, бірақ 1847 жылы қайта сайлануға түспеді. Парламентте банкроттық реформасы, газеттерге салынатын мөр бажының жойылуы, бір пенилік пошта енгізілуі және Астық заңына қарсы лиганың науқандарында белсенділік танытты.
Henry Warburton (12 November 1784 – 16 September 1858) was an English merchant and politician, and also an enthusiastic amateur scientist. Elected as Member of Parliament for Bridport, Dorset, in the 1826 general election, he held the seat for 15 years until his resignation from the House of Commons in 1841. He was returned to the Commons at a by election in November 1843, for Kendal, but did not seek re election in 1847. On Parliament he was active in the reform of bankruptcy, the repeal of stamp duty on newspapers, introduction of the penny post and in the campaigns of the Anti Corn Law League.
Ерте өмір
Джон Уорбертонның баласы, Кент қаласының Елтем ауданынан шыққан ағаш саудагері. Ол Итон колледжінде, содан кейін Кембридждегі Тринити колледжінде білім алған, 1802 жылдың 24 маусымында 18 жасында қабылданған. 1803 жылы колледж емтихандарының бірінші тобында, ал 1804 жылы кіші курс студенті ретінде болды. 1804 жылдың 13 сәуірінде ғалым атағын алды, 1806 жылы бакалавр (12-ші орынды алып, Ральф Бернальдан кейін келді) дәрежесін бітірді және 1812 жылы магистр болып шықты. Джордж Прайм оны студенттік кезінде таныған, ал Берналь мен Прайм кейін саясаттағы әріптестері болды. Университетті бітіргеннен кейін бірнеше жыл Уорбертон Ламбетте ағаш саудасымен айналысты, бірақ ғылым мен саясатқа деген құштарлығы оны коммерциялық өмірден бас тартуға итерді. 1809 жылдың 16 ақпанында Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды. Уильям Хайд Волластон оның ең жақын досы болды, және 1818 жылдың күзінде олар бірге континентке саяхат жасады. Майкл Фарадей Корольдік қоғамның мүшесі болуға ниеттенгенде, Уорбертон оның сайлануына қарсылық білдірді, өйткені ол Волластонға бір мәселеде әділетсіздік жасады деп ойлады. Бұл мәселе бойынша хат алмасып, қарсылықтар сейілді. Уорбертон сондай-ақ 1821 жылы құрылған Саяси экономика клубының мүшесі болды және 1823 жылдың 13 қаңтарында «аренда мен пайдаға ондықтардың қандай әсері бар» деген сұрақ көтерді. Дэвид Рикардо оның достарының бірі болды және «Мальтусқа хаттар» атты еңбегінде Уорбертон туралы жиі айтады. «Философ Уорбертон» деп танылған ол Генри Брогемнің Лондон университетін құруына қолдау көрсеткен және 1827 жылы оның алғашқы кеңесінің мүшесі болды.
Саясатта
1826 жылғы жалпы сайлауда Уорбертон Дорсеттегі Бридпорт округі үшін радикалдық бағытта парламентке сайланды, 30 қарашада шетелдік тауарлар туралы алғашқы ұзақ сөз сөйледі және 1830, 1831, 1833, 1835, 1837 және 1841 жылдары қайта сайланды. Реформалық заңнан кейін өткен барлық сайлаулар қызу бәсекеде өтті. 1841 жылдың 8 қыркүйегінде ол осы округтегі мандатын "өзінің әріптесіне қарсы ірі пара алуды дәлелдейтін" өтініш келіп түсетініне байланысты тастады, онда оның өзінің сенімді адамы да қатысты болуы мүмкін еді. Кейіннен белгілі болғандай, реформалық заң қабылданғанға дейін ол кейбір сайлаушыларға заңсыз жолмен үлкен сомада ақша төлеген. Бридпортта пара алу фактісі болды ма деген мәселе бойынша арнайы комиссия құрылды, бірақ оның тергеуі нәтижесіз аяқталды. Уорбертон 1843 жылдың 9 қарашасында Кендал округіне сайланғанға дейін парламенттен тыс қалды. Ол Жозеф Хьюммен бірге жұмыс істеді, ал 1832 жылдан кейін Чарльз Буллер, Джордж Гроут және сэр Уильям Мольсворттан жаңа әріптестер тапты. Медициналық реформаторлар оны өздерінің жақтаушысы ретінде таңдады. Ол 1827 жылдың 20 маусымында, Роберт Пил қолдауымен, Хирургтар колледжінің қаржысы мен ережелерін тексеру туралы ұсыныс енгізді. Ол 1828 жылдың 28 сәуірінде құрылған парламенттік анатомияны зерттеу комитетінің төрағасы болды және Лордтар палатасының араласуына байланысты бір рет сәтсіздікке ұшырағаннан кейін, 1832 жылы анатомия заң жобасын қабылдауға қол жеткізді. 1834 жылдың 11 ақпанында медициналық мамандықтар жөніндегі комитет құрылды, ал Уорбертон оның төрағасы болды. Ол сэр Астли Куперді, сэр Чарльз Беллді және тағы басқаларды тексерді, бірақ комитеттің қорытындылары парламентке ұсынылмады. Уорбертон 1831 жылы банкроттық туралы пікірталастарға белсенді қатысты. 1833 жылдың басында ол Гроут пен Джон Артур Роубекпен бірлесіп саяси және рухани білімді тарату қоғамын құру жобасын жасады. Ол 1835 жылдың ақпанында Лорд Джон Рассел басқаратын вигтердің одағын Даниэль О'Коннеллдің жақтастарымен біріктіруге тырысты; және О'Коннеллге Расселден жіберілген, оның достарын Лорд Личфилдтің Сент-Джеймс сквердегі үйінде кездесуге шақыратын циркулярлар жинағын жіберген – осыдан Личфилд хаузы келісімі туды. Уорбертон газет салығын жоюды жақтады және Астық заңына қарсы лиганың жұмысына белсенді қатысты. 1837 жылы Пошта жөніндегі парламенттік комиссияда ол бір пенилік поштаны ынтамен қолдады. 1847 жылғы сайлаулар кезінде ол саяси өмірден зейнеткерлікке шықты, өйткені оның жүрегіне жақын болған реформалар жасалды деді. Ол 1858 жылдың 16 қыркүйегінде 73 жасында Лондонның 45 Кадоган-плейс мекенжайында қайтыс болды.