Боливияның қалайша бай болғаны: Симон Итурри Патиньоның өмірі мен табысы

Кіріспе

Симон Итурри Патиньо (1 маусым 1860 жыл - 20 сәуір 1947 жыл) – боливиялық өнеркәсіпші, қайтыс болған кезде әлемдегі ең бай адамдардың қатарында болған. Боливиядағы қалайы өнеркәсібінің көп бөлігіне иелік еткен Патиньоға «Андийлік Рокфеллер» деген лақап ат қойылған. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Патиньо әлемдегі ең бай бес адамның бірі деп есептелген.

Өмірбаян

Патиньоның өмірбаясын жазғандар оның ерте өмірінің егжей-тегжейлері туралы келіспейді. Көптеген авторлар оның кечуа және испан мұрасының қосылысынан туған, холо екенін және кедей анасынан дүниеге келгенін жазды, ал оның ресми өмірбаянында ол тек еуропалық текті және провинциялық басшының ұлы деп көрсетілген. Шын мәнінде, ол Кочабамбадан Хулио Абасто мен Мария Патиньоның заңсыз ұлы еді. Кен өнеркәсібіне қадам басқанға дейін ол Оруродағы дүкенді басқарған, немесе жылдар бойы жеке мектептерде білім алған. Соңында Патиньо «Compañía Huanchaca de Bolivia» күміс компаниясымен, содан кейін «Fricke y Compañía» компаниясымен кен өндіру ісін бастады. Патиньо дүкен үшін жинау жұмысын атқарды, ал 1894 жылы ол алтын іздеушінің 250 долларлық қарызын өтеу үшін жер учаскесін қабылдауға келісті. Бұл жердің таудың тасты бетіне тиесілі екені анықталды. Аңыз бойынша, Патиньо дүкенге өз қаражатынан ақшаны қайтаруға мәжбүр болды және өзінің зиянды келісімімен қалды. Льяльягуаның жанында орналасқан таудың минералдық байлығы ешкімнің күтімінен асып түсті. Алғашқы жылдардағы жұмыс көп нәтиже бермесе де, 1900 жылы Патиньо өте бай қалайы кенін тапқанда жағдай өзгерді, кейін ол «Салвадора» (Құтқарушы) деп аталды. Келесі 10 жыл ішінде ол жақын маңдағы және Боливиядағы басқа да маңызды кендерді, соның ішінде Катави, «Siglo XX», Унсия және Хуануниді бақылауға алды. 1920 жылдары ол өзінің кен компаниясындағы Чилилік үлесін сатып алып, Англия мен Германиядағы қалайы қорыту зауыттарын сатып алды. 1940 жылдары ол халықаралық қалайы нарығын бақылады және әлемдегі ең бай адамдардың бірі болды, сондықтан оған «Қалайы патшасы» (Rey del Estaño) деген лақап ат қойылды. 2008 жылы жарық көрген «Outliers» кітабында Малкольм Гладуэлл Саймон И. Патиньоның таза байлығын 2008 жылғы шамамен 81,2 миллиард АҚШ долларына бағалады. Бұл сома оны адамзат тарихындағы ең бай адамдардың 26-орынына қойды, Билл Гейтс, Карлос Слим, Уоррен Баффет және Дж. П. Морганнан озып кетті. Патиньо 1912 жылдан бері Еуропа мен Боливия арасында өмір сүрді. 1924 жылы жүрек талмасынан кейін дәрігерлер оған Боливияға қайтып бармауға кеңес берді, ол шетелге тұрақты түрде көшіп кетті, алдымен Парижге, содан кейін Нью-Йоркке және, ақырында, Буэнос-Айреске, онда ол отанына қайта оралуды қатты қалаған және оны сүйген жерге жақын қайтыс болды. Парижде тұрғанда ол Франция елшісі болып тағайындалды және 1938 жылы Эвиан конференциясында Боливияны өкілдік етті. Үкіметтегі одақтастарынан саяси жағдай өзгергенге дейін Патиньо Боливиядағы қалайы мүлігіне иелік ететін компанияны Малайзиядағы британдық компаниямен біріктірді. Патиньо 1947 жылы қайтыс болды және оның туған жері Боливия тауларының биік жағында, Кочабамба провинциясында ақ мавзолейде жерленді.

Patiño's biographers are not in agreement on the details of his early life. Many wrote that he was a cholo, with a mixed Quechua and Spanish heritage, and born to a poor mother, while his authorized biography holds that he was solely of European ancestry, and the son of a provincial leader. He was actually the illegitimate son of Julio Abasto and María Patiño from Cochabamba. Before entering the mining industry, he either managed a store in Oruro, or spent years in private schools. Eventually, Patiño started in mining with Compañía Huanchaca de Bolivia, a silver company, and then with Fricke y Compañía. Patiño was assigned to collections for the store, and in 1894, he agreed to accept a deed of land in compromise for a $250 debt owed by a prospector. The deed turned out to be for the rocky side of a mountain, and Patiño was fired from his job for settling an account in exchange for a worthless piece of property. Legend has it that Patiño was forced to pay back the store from his own funds, and was stuck with his own bad bargain. The mountain, located near Llallagua, turned out to be richer in minerals than anyone had imagined. Although the first several years of work yielded little, the turning point came in 1900 when Patiño located a very rich vein of tin, later called "La Salvadora" (The Savior). Over the next 10 years he built up the control of nearby mines and other important mines in Bolivia, including Catavi, Siglo XX, Uncia and Huanuni. By the 1920s he had also bought out Chilean interests in his mining company and went on to buy tin smelters in England and Germany. By the 1940s he controlled the international tin market and was one of the wealthiest men in the world, hence his "title" The Tin King (Rey del Estaño). In his 2008 book "Outliers", Malcolm Gladwell estimated the total net worth of Simon I. Patiño around USD 81.2 billion in 2008 dollars. That amount placed him in number 26 of all time wealthiest individuals in human history, ahead of Bill Gates, Carlos Slim, Warren Buffett and J. P. Morgan. Patiño had been living between Europe and Bolivia since around 1912. In 1924, following a heart attack, his doctors told him not to return to Bolivia and he moved abroad permanently, first to Paris, then to New York and finally to Buenos Aires where he died, close to the homeland he was so fond of and wanted so desperately to return to. While living in Paris he was appointed Minister to France and represented Bolivia in 1938 at the Évian Conference. Previous to a political shift away from his allies in the government Patiño merged the company owning his Bolivian tin property with a British company active in Malaysia. Patiño died in 1947 and was buried in the province of Cochabamba, high in the Bolivian mountains of his birth, in a white mausoleum.

Эпилог

1952 жылғы Боливия революциясы Патиньо кен орындарын тәркіледі. Патиньоның ұлы Антенор Патиньоның 1960 жылдары сол кездегі президент Виктор Пас Эстенссороны құлатқан әскери төңкеріске қатысқандығы туралы айтылады.