Кіріспе

Британдық фельдмаршал Сер Дональд Мартин Стюарт, 1-ші баронет (1 наурыз 1824 – 26 наурыз 1900) – Үндістан армиясының жоғары шенді офицері. Ол 1854 жылы Солтүстік-Батыс шекарасындағы Ака-Хел экспедициясына қатысты, 1857 жылғы Үндістан көтерілісіне жауап беруге атсалысты және Андаман аралдарының жазалау ошағының коменданты қызметін атқарғаннан кейін Екінші ағылшын-афған соғысында Кветта армиясының қолбасшысы ретінде шайқасты. Осы қызметінде ол Болан жотасы арқылы Кветтаға, содан кейін 1879 жылдың қаңтарында Кандахарға жетті. 1880 жылдың наурыз айында ол Кандахардан Кабулға қиын жорық жасады, Ахмед Кель және Арзу шайқастарында күресті, содан кейін Ауғанстанның солтүстігіндегі жоғары әскери және азаматтық билікті иеленді. 1881 жылдың сәуір айында Үндістанның Бас қолбасшысы, ал 1893 жылы Үндістан мемлекеттік хатшысы кеңесінің мүшесі болды.

Ерте өмір

Стюарт Роберт Стюарт пен Флора Стюарттың (қыз есімі Мартин) Шотландиядағы Форрес, Морей маңындағы Маунт-Плезантта дүниеге келді. Екеуі де таулы аймақтардың отбасыларынан шыққан. Оның әкесі Шотландия королі Роберт II-нің ұрпақтары – Финкастл Стюарттарының бір тармағын өкілдік етті. Анасы Абернети шіркеуінің пасторы, Стратспиде қызмет еткен, бірақ бастапқыда Скай аралынан шыққан және сол аралдың руларымен байланысы бар Дональд Мартиннің қызы болды. Жас Дональд Финдхорн, Даффтаун және Элгин мектептерінде, сондай-ақ Абердин университетінде оқыды.

Мансап

Стюарт 1840 жылғы 12 қазанда 9-шы Бенгалиялық тума жерлі жаяу әскерінің прапорщигі болып тағайындалды. 1844 жылғы 3 қаңтарда лейтенант, ал 1854 жылғы 1 маусымда капитан болды. Сол жылы ол Солтүстік-Батыс шекараға Ака-Хел экспедициясында қызмет етті және 1858 жылғы 20 шілдеде подполковник болып тағайындалды. 1867 жылы Абиссиния экспедициясында Бенгалия бригадасына қолбасшылық етті. 1872 жылы Үндістанның британдық вице-королі Лорд Мейо тұтқындардың бірімен өлтірілген кезде ол сол жерде болды. Кейінгі тергеуде ақталғаннан кейін, 1876 жылы Лахордағы әскерлердің қолбасшысы болып тағайындалды. Стюарт Екінші ағылшын-афған соғысы кезінде Болан асуы арқылы Кветтаға, содан кейін 1879 жылғы қаңтарда Кандагарға қарай жылжыған колоннаға қолбасшылық етті. 1880 жылғы қазан айында Стюарт Үндістанның генерал-губернаторы кеңесінің әскери мүшесі (фактически соғыс министрі) болды. 1881 жылғы 1 шілдеде толық генерал болып тағайындалғаннан кейін, 1881 жылғы сәуірде Үндістанның бас қолбасшысы болды. Ол тиімділікті арттыру мақсатында Бенгал армиясын, Мадрас армиясын және Бомбей армиясын бірыңғай әскери күшке біріктіруді ұсынды, бірақ бұл ұсыныс Үндістан кеңсесімен қабылданбады. 1895 жылдан 1900 жылғы 26 наурызда қайтыс болғанға дейін ол Үндістанның азаматтық және әскери шығындары жөніндегі корольдік комиссияның мүшесі және Челси корольдік госпиталінің губернаторы болды. Ол Алжирдегі Алжир қаласында қайтыс болды және Лондондағы Бромптон зиратында жерленді.

Ескерткіш

Оған Санкт-Пол соборында ескерткіш қойылған.