Гарри Бернетт Ламсден: Британдық-Индия армиясының генералы

Кіріспе

Британдық Үндістан армиясының генералы (1821–1896)
Гарри Нивен Ламсден, 1-ші баронет

Генерал-лейтенант Гарри Бернетт "Джо" Ламсден (12 қараша 1821 – 12 тамыз 1896) – британдық әскери шенеунік, Британдық Радж кезеңінде қызмет еткен.

Өмірбаян

Ламсден Шығыс Үндістан компаниясының «Роуз» кемесінде Бенгал шығанағында дүниеге келді. Өмірінің алғашқы алты жылын Бенгалияда өткізді, онда оның әкесі, полковник Томас Ламсден артиллерия офицері болып қызмет етті. Оның іріңке туысы – шығыстанушы Мэтью Ламсден. Оның алты бауыры болды, олардың үшеуі Канадаға эмиграциялады, ал кіші інісі Питер оның Үндістанға бару жолын ұстанды. Алты жасында ол Шотландияға жіберілді, онда Абердинширдегі әжесі оны бағып-қағуда ұстады. 1838 жылы ол 59-шы Бенгал тума әскеріне офицер болып қабылданып, қызметке кірді. Бірінші ағылшын-афған соғысы кезінде ол Джордж Поллок армиясымен Пешаварға аттанған 33-ші Бенгал тума әскерінің аудармашысы және кварталмейстері болып тағайындалды. 1842 жылы Хайбер жолының бұзылуына қатысты. Соғыс барысында ол екі офицермен жақын дос болып, олар да көзге түсті – Джон Николсон және Невилл Боулз Чемберлен. Соғыстан кейін ол Фирозепурдағы базаға оралды, соғыс медалін және алты айлық қосымша жалақысын алды. Лоренс бұл корпустың «жауынгерлерге бағыт-бағдар беруге, шекараның ішінде де, сыртында да ақпарат жинауға дайын сенімді адамдар» ретінде қарастырды. Кейіннен лорд Нейпир Гидтерді «Үндістандағы дұрыс киінген жалғыз жеңіл әскер» деп атады. Полктің беделін арттыру үшін Ламсден қатаң іріктеу жүргізді, бастапқыда негізінен Юсуфзай, Хатак және Мухаммадзай тайпаларынан жергілікті патан тайпаларын қабылдады. Корпус құрылғаннан кейін бірнеше ай ішінде тізілуге үміткерлердің тізімі толды. Ламсден Мұхаммед Пир Букштің көмегімен құлқындыққа қатысты құжаттарды алып, оны Махарани Жинд Каурмен байланыстырды, оны Шейхупурадан Фирозепурға сүйемелдеу міндеті оған жүктелді. Сол жылдың соңында екінші ағылшын-сикх соғысы басталды. Ламсден Герберт Эдвардске Мултан қоршауында көмек көрсетуге жіберілді, онда оның Гидтері үлкен көзге түсті. Кейін ол генерал Хью Уилерге Дула биіктіктеріндегі операцияларда көмектесті және Гуджарат шайқасына қатысты. Соғыстан кейін ол Лоренстің барлық көмекшілері, жетістіктеріне қарамастан, кішігірім шенеуніктердің есебінен маңызды саяси лауазымдардан шеттетілгенін байқады. Дегенмен, Лоренс оған жалақысын арттырып, Пешаварда және өзінің сүйікті Гидтерінің басында қалу мүмкіндігін берді, олардың қатары енді төрт жүз атты және алты жүз жаяу әскерге жетті. Ламсден полк штабын Пешавардан тыс, XVII ғасырда Моғол империясының уәзірі салған Бурдж атты қираған құрылыста орналастырды. 1851 жылы Ламсден штаб-пәтерін Марданға көшірді, ал Гидтер Пәнджабтың Тұрақты емес күштерінің құрамына енді.

Lumsden was born aboard the East India Company's ship Rose in the Bay of Bengal. He spent the first six years of his life in Bengal, where his father Colonel Thomas Lumsden was serving as an Artillery officer. His first cousin once removed was the orientalist Matthew Lumsden. He had six brothers, three of whom emigrated to Canada, whilst his younger brother Peter followed his path to India. He was sent to Scotland at age six, where he was cared for by his grandmother in Aberdeenshire. He travelled to India in 1838 commissioned into the 59th Bengal Native Infantry. During the First Anglo Afghan War he was appointed as interpreter and quartermaster to the 33rd Bengal Native Infantry, marching to Peshawar with the army of George Pollock. He was present at the forcing of the Khyber Pass in 1842. During the war he would become close friends with two fellow officers who would also achieve distinction John Nicholson and Neville Bowles Chamberlain. Following the war he returned to base in Ferozepur, having earned a campaign medal and six months extra pay. Lawrence intended the corps as 'trustworthy men who could at a moment's notice act as guides to troops in the field, collect intelligence beyond as well as within the border.' Lord Napier subsequently referred to the Guides as "the only properly dressed light troops in India". To enhance the regiment's prestige, Lumsden adopted selective recruitment, initially recruiting mainly from the local Pathan tribes of the Yusufzai, Khatak and Muhammadzai. So successful was the Corps that within months of its formation, there was a waiting list for enlistment. Lumsden with the aid of Muhammad Pir Buksh succeeded in obtaining papers proving the conspiracy and linking it with Maharani Jind Kaur, who he was then charged with escorting from Sheikhupura to Ferozepur. Later that year, the Second Anglo Sikh War broke out. Lumsden was sent to support Herbert Edwardes in the Siege of Multan, where his Guides would go on to achieve considerable distinction. He would later assist General Hugh Wheeler in operations at the heights of Dullah and see action at the Battle of Gujrat. Following the war, he noted his disappointment that all of Lawrence's assistants, despite their achievements in service, were being overlooked for key political postings at the expense of more junior civilians. Nonetheless he was rewarded by Lawrence with a pay rise, the chance to remain in Peshawar and at the head of his beloved Guides, whose strength was now raised to four hundred horse and six hundred foot. Lumsden initially based his regimental headquarters in a ruin outside of Peshawar, known as the Burj, which had been built in the seventeenth century by a wazir of the Mughal Empire. In 1851, Lumsden relocated the headquarters to Mardan and the Guides became part of the Punjab Irregular Force.

Солтүстік-Батыс шекарасы

Пәнжабты аннексиялаудан кейінгі жылдары Лумсден көбінесе шекаралық тайпалардың мәселелерімен айналысты. 1849 жылы ол британдықтарға салық төлеуден бас тартқан байзай тайпасына қарсы жорыққа қатысты. Лумсден, әсіресе африд тайпаларымен достық қарым-қатынас орнатуды жақтады, себебі ол әскери оккупацияның өмір мен байлық тұрғысынан тым қымбатқа түсетінінен қорқыды. Оның пікірін Пешавардағы жаңа әскери қолбасшы, сэр Колин Кэмпбелл толық қолдады. Лумсден Пешавардағы Герберт Эдвардстен үнемі жаңа ақпарат алып отырып, Үндістанға оралуға рұқсат сұрады, бірақ генерал-губернатор Ауғанстандағы оның қызметін империяның мүддесі үшін өте маңызды деп санады. 1857 жылдың 1 қыркүйегінде ол досы Джон Николсоннан кіші інісі Уильямның Делиде қаза тапқаны туралы хабар алды, ал сол айдың соңында Николсонның өзінің де қаза болғанын естіді. 1860 жылы ол досы Невилл Боулз Чемберленнің басшылығымен Вазири жорығында қызмет етті. 1860 жылдың 2 тамызында, полк балының репетициясы кезінде, бір қастандықшы оның қылышын тартып алып, қолына соқты. Кейіннен ол жол көрсетуші адамдардың бірімен ұсталды. 1862 жылы оған Хайдарабад низамының армиясына Деканда басшылық ету ұсынылды. Ол Декандағы қызметін былай деп қысқаша баяндады: "Хайдарабад контингентін қарызбен таптым, оны қарыздан арылтып кеттім". 1866 жылы Ұлыбританияда демалыста жүргенде ол Камберлендтен Фанни Майерске үйленді. Сол жылдың қараша айында ол Үндістанға оралып, Равалпиндиде әйелімен бірге тұрды. 1869 жылы Хайдарабадтағы қызмет мерзімі аяқталды және Үндістанда бірден басқа мүмкіндіктер көрінбегендіктен, ол Англияға демалысқа қайтуға шешім қабылдады. Кетуге дейін ол әйелінің денсаулығына байланысты Деканда бірнеше ай демалды. 1869 жылдың көктемінде Лорд Мейоның шақыруымен ол Шер Али ханның Дурбарына Амбалаға сапар шекті, бұл оған ескі достарымен және әріптестерімен қайта қауышуға мүмкіндік берді. Лумсден 1869 жылдың 12 сәуірінде әйелімен бірге Үндістаннан кетіп, енді ешқашан оралмады. 1874 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін ол Бельхелвидегі отбасылық мүлікті мұраға алды және оны тұрақты мекен етіп белгіледі. 1873 жылы ол "Үндістан жұлдызының" рыцарь-командоры атағын алды және 1875 жылы генерал-лейтенант шенімен зейнетке шықты. Ол 1896 жылдың 12 тамызында Бельгевлиде қысқа аурудан кейін қайтыс болды және жергілікті шіркеудің зиратына жерленді.

In the years after the annexation of the Punjab, Lumsden was largely concerned with affairs of the border tribes. In 1849, he assisted in an expedition against the Baizai, who had been refusing to pay tribute to the British. Lumsden had favoured friendly relations with the hill tribes, especially the Afridis, as he feared military occupation would be prohibitively costly in terms of lives and treasure and his views were cordially endorsed by the new military commander in Peshawar, Sir Colin Campbell. Lumsden, relying on regular updates from Herbert Edwardes in Peshawar, requested permission to return to India, but his service in Afghanistan was deemed vital in the interests of the Empire by the Governor General. On 1 September 1857 he received news from his friend John Nicholson that his younger brother William had been killed in Delhi, whilst later that month he was informed Nicholson himself had been killed. In 1860 he served under his friend Neville Bowles Chamberlain in the Waziri Expedition. On 2 August 1860, whilst attending a regimental ball practice an assassin grabbed his sword and struck his arm. The assassin was subsequently apprehended by a Guide. In 1862, he was offered and accepted the command of the Nizam of Hyderabad's army in the Deccan. He pithily summarised his service in the Deccan saying, "ffound the Hyderabad Contingent in debt, and left it clear." In 1866, whilst on leave in Britain he married Fanny Myers of Cumberland. He returned to India in November the same year, and resided in Rawalpindi with his wife. In 1869 his commission in Hyderabad expired and with no immediate prospects available in India, he resolved to return to England on leave. Before returning, he rested some months in the Deccan on account of his wife's health. In the spring of 1869, on the invitation of Lord Mayo he travelled to Ambala for the Durbar of Sher Ali Khan, affording him the change to re acquaint with old friends and comrades. Lumsden left India with his wife on 12 April 1869, never to return. On the death of his father in 1874 he inherited the family estate in Belhelvie and made it their permanent home. He was made a Knight Commander of the Star of India in 1873 and retired in 1875 with the honorary rank of Lieutenant General. He died on 12 August 1896 in Belhevlie following a short illness and was buried in the local church graveyard.