Кіріспе

Британдық әскери тарихшы (1814–1876)

Сэр Джон Уильям Кей (3 маусым 1814 – 24 шілде 1876) – британдық әскери тарихшы, мемлекеттік қызметкер және Үндістандағы әскери шенеунік. Оның әскери тарихқа арналған маңызды еңбектерінің ішінде "Индиядағы сепой соғысының тарихы" атты үш томдық еңбегі бар. Бұл еңбек кейін Джордж Брюс Маллесон тарапынан қайта жөнделді және 1890 жылы алты томдық болып жарияланды – "Кей мен Маллесонның Индиялық көтерілісінің тарихы" деген атпен.

Өмірбаян

Чарльз Кейдің екінші ұлы, заңгер, және Хью Аткинстің қызы Элиза, ол 1814 жылдың 3 маусымында Лондонда дүниеге келді және 1814 жылдың 30 маусымында крещениеден өтті. Ол Итон колледжінде (1823–1826) және Аддискомбтегі Корольдік әскери колледжінде (1831–1832) білім алды. 1832 жылдан 1841 жылға дейін Бенгал артиллериясының офицері болды, 1832 жылдың 14 желтоқсанында екінші лейтенант болып тағайындалды және 1840 жылдың 19 тамызында лейтенантқа өкілдік етілді. Армияда қызмет еткен кезінде ол Үндістанда да, Ұлыбританияда да әдеби ізденістермен айналыса бастады. 1839 жылы Суррейдегі Томас Паклдің қызы Мэри Кэтринге (1813–1893) үйленді. Ол 1841 жылдың 1 сәуірінде армиядағы лауазымынан кетіп, "Бенгал хуркару" сияқты газеттерде жазуға кірісті, оны өзі редакциялады. 1844 жылы ол "Калкутта ревью" журналын құрды және оған шамамен 50 мақала жазды.

Кей 1856 жылы Шығыс Үндістан компаниясының Ішкі мемлекеттік қызметіне кірді. Джон Стюарт Милл Үндістан хаттарын тексеруші лауазымына көтерілген кезде, Кей оның орнын Шығыс Үндістан үйінің сарапшы бөліміндегі саяси көмекші болып алмастырды. 1866 жылы ол Корольдік қоғамның мүшесі болды. 1871 жылы туған күніне орай "Индия жұлдызы" орденінің кавалер-командоры (KCSI) атағымен марапатталды. Ол 1876 жылдың 24 шілдесінде Лондондағы Роуз-Хиллдегі үйінде қайтыс болды. "Афинеум" газетіндегі некролог оны "Шығыстағы әр үйге таныс" деп мақтады.

Жарияланған еңбектер

Үш томдық, анонимді түрде жарық көрген роман. Бір томдық, анонимді түрде жарық көрген роман. "Индиядағы Сепой соғысының тарихы" (1864–1876) кейіннен Джордж Брюс Маллесонмен қайта қаралып, жалғастырылды және алты томдық болып (1888–1889) жарық көрді. Осы кейінгі еңбектің транскрипциясы онлайнда қолжетімді. Кей үндістердің мәселелеріне қатысты бірнеше еңбектерді редакциялады және мерзімді басылымдарға жиі мақалалар жазды.