Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотландиядағы Ренессанс дәуірінің күн сағаттары басқа елдерге қарағанда ғана көптеп кездеспейді, сонымен қатар стиль жағынан да ерекше. Бұл, әсіресе, сол кездегі Шотландияның аумағы мен байлығын ескерсек, қатты көзге түседі. Олар 17-18 ғасырларда жасалған, көптеген кішкентай диалдармен жазылған, жеке тұрған тас мүсіндер. Уақытты дәл көрсету олардың мақсаты емес. Дәлдікке қарағанда сәндік эффектке көбірек мән берілген. Еуропадағы сол дәуірдегі күн сағаттарында барокко безендірулері қосылса, шотландтық диалдардың математикалық күрделілігі өзі жететін әшекейлік болып табылады. Шотландияның ежелгі күн сағаттарын үш негізгі стильге бөлуге болады: лектерн, обелиск және жақ бет.
Scottish sundials of the renaissance period are not just more numerous than in any other country—they are also stylistically unique. This is particularly notable when the size and wealth of Scotland at the time are taken into account. They are free standing stone sculptures of the 17th and 18th centuries with many small dials inscribed on them. Accurate time telling is clearly not the aim. Precision is sacrificed for decorative effect. Unlike the sundials of similar date on the continent where baroque decoration may be added, the mathematical complexity of the Scottish dials is decoration enough. The ancient sundials of Scotland can be grouped into three main styles: lectern, obelisk and facet head.
Лектерн циферблаттары
Бұл экваторлық жазықтықта оқу үстелісі немесе лекторий сияқты еңіс бетімен ерекшеленеді, әдетте үстіңгі жағында барлық бұрыштарында циферблаттары бар жұлдыз болады, ал оған 90 градус бұрышпен полярлық циферблат ойылған жарты цилиндр орналасқан. Лекторийдің оңтүстік, шығыс және батыс жақтарында көлемді циферблаттар жиі кездеседі, ал барлық қол жетімді бұрыштарға сағат сызықтары салынған. Осы сияқты күрделі үлгілердің бірі бұрын Мид-Кальдер үйінде болған, қазір Кулзеан қамалында сақтаулы. Лекторий циферблаттарының Еуропа континентінде де ұқсас нұсқалары бар. Бұл әсіресе сол кезде Шотландияның негізгі сауда серіктесі болған және бірнеше лекторий циферблаттары сақталған Нидерландыда кең таралған.
These are noticeable for their sloping top like a reading desk or lectern, in the equatorial plane, usually with a star on top having dials in all its angles, and at 90 degrees to this a hemi cylinder with a polar dial inscribed in it. The lectern usually has hollow dials on the south, east and west faces, and hour lines are inscribed in every available angle. One of the more complicated was formerly at Mid Calder House and is now at Culzean Castle. Lectern dials have some counterparts in continental Europe. This is particularly true of the Netherlands which was Scotland's primary trading partner of the time and where several lectern dials survive.
Обелиск циферблаттары
Обелиск сағаттары Шотландияға тән және олардың тек 26-сы ғана белгілі. Алғашқысы Драммонд қамалында орналасқан. Оны 1630 жылы корольдің бас сәулетшісі Джон Майлн жасаған. Обелиск сағаттары үш бөліктен тұрады. Негізгі бөлігі – әр жағында төрт немесе бес шаршы панелі бар төртбұрышты тіреу. Бұл панельдерде көбінесе ыдыс пішіндес ойыстардағы, жүрек немесе үшбұрышты және төртбұрышты сағаттар кездеседі. Ортаңғы бөлігі – сегізбұрышты бөлік. Бұрыштары кесіліп, ойыстарға сағаттар жазылуы мүмкін. Жоғары бөлігі – төменгі шаршы тіреумен бірге обелиск пішінін құрайтын, жоғары қарай тарылатын төртбұрышты финиал. Бұл финиалдың әр жағында жеті-сегізден тұратын панельді қабырғалары бар. Барлығы 70 немесе 80 сағат жазуға болатын беткейлер бар.
Obelisk dials are unique to Scotland and there are only 26 of them known. The first is meant to be that at Drummond Castle. It was carved in 1630 by John Mylne the King's Master Mason. Obelisk dials are made up of three parts. The base element is a square shaft with four or five square panels on each side. In these panels are often sunken dials of bowl hollows, hearts or triangular and rectangular shapes. The middle element is an octagonal section boss. The corners may be cut away and have dials inscribed in the hollows. The crowning element is a square tapering finial which when viewed with the lower square shaft produces the obelisk appearance. This finial also has panelled sides with up to seven or eight on each side. There can be 70 or 80 surfaces in total available for dials.
Фасеттік-бас циферблаттар
Бұл терминге қарапайым текшеден бастап күрделі көпжақтарға дейінгі алуан түрлі басқа да түрлер кіреді. Олардың ең таңғажайып мысалы – Гламис қамалында.
This term includes a wide variety of other types ranging from a simple cube to complex polyhedrals. The most dramatic of these is at Glamis Castle.