Ментор Родосский: Парсы мен Египеттің әскери қолбасшысы
Mentor of Rhodes
Ментор Родосский – грек салдаты, сатрап, Александр Ұлының әйелі Барсиннің бірінші күйеуі. Парсы патшалығындағы рөлі, Филипп II-ге қызметі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Родос ақылшысы (Μέντωρ Ῥόδιος) (б.з.д. 385 ж. шамамен – б.з.д. 340 ж. шамамен) – грек жалдамалы әскері және кейіннен Азия жағалауының сатрапы. Ол Парсының Артаксеркс III-ге қарсы да, оның жақтасы да болды. Ол сондай-ақ, кейіннен Александр Македонскийдің сүйіктісі болған Барсинаның алғашқы күйеуі ретінде танымал. Б.з.д. 358 жылы Ментор мен оның бауыры Мемнон, көтерілісшіл парсы сатрабы Артабазус тарапынан әскери басшылықты қамтамасыз ету үшін жалданып алынды. Ментордың қабілетті басшылығына қарамастан, көтеріліс сәтсіз аяқталды, ал Артабаз, Барсина және Мемнон Македонияға қашып кетті, онда оларды Филип II құшақ жайып қарсы алды. Ментор Мысырға қашып кетті. Персияның шабуылы жақын екенін сезген Нектанебо II перғауын грек жалдамалы әскерінің көмегін дереу қабылдады. Перғауын 4000 жалдамалы сарбазды бастап Менторды Парсыдан көтеріліс жасаған Сидон қаласын қолдауға жіберді. Ментор кейбір сатраптарға қарсы маңызды жеңістерге жеткенімен, Артаксеркс әскерін жеңе алмады және б.з.д. 346 жылы тұтқынға алынды. Тұтқынға алғаннан кейін Артаксеркс Ментордың қабілеттерін мойындап, оны кешірді. Ментор бірден бұрынғы қауіпсіздік орны болған Мысырға шабуыл жасауға жіберілді. Мысыр жорығы кезінде Ментор грек әскерлерінің үш бөлімінің біріне басшылық етті, ол Багоаспен бірге қолбасшылықты бөлісті. Диодор Сицилиялық оны «Патшаның ең сенімді адамы, ерекше батыл және тәртіпке көнбес адам» деп сипаттаған. Бұл екеуі Мысырда Бубастис сияқты бірнеше қалаларды алды, қалаларды қоршап, екі тарапқа да тиімді капитуляция ұсынды, бұл қамалдағы әскерлер арасында дау-жанжал тудырып, олардың қорғаныс қабілетін әлсіретті, парсылардың алдап қалаға енуіне мүмкіндік берді. Бұл тактика Мысыр үшін шайқаста шешуші болды, Нектанебо көптеген бекіністі қалаларын жоғалтып, Мемфистен оңтүстікке қарай шегінді, патшалығы үшін ашық шайқасқа түсуден бас тартты. Мысыр жеңілгеннен кейін «Артаксеркс Ментордың египеттіктерге қарсы соғыста өзіне көрсеткен қызметтерін бағалап, оны басқа достарынан жоғары қойды». 342 жылы патша Менторды батыстағы қолбасшы етіп тағайындады және Азия жағалауының сатрапы қызметін тапсырды, сонымен қатар оған көп мөлшерде күміс сыйлады. Осы қызметте қысқа уақыт ішінде жасаған әрекеттерінің бірі – Артабазды кешіру, оған Барсина мен Мемнонмен бірге үйіне оралуға рұқсат беру болды. Ментор лауазымында төрт жылдан кейін қайтыс болды. Кейіннен оның қызы Неархқа үйленді, ал Барсина Мемнонға қайтадан тұрмысқа шықты. Мемнон ағасының өлімінен кейін Ментордың қолбасшылық қызметін мұра етті.
Mentor of Rhodes (Μέντωρ Ῥόδιος) (c. 385 BC – c. 340 BC) was a Greek mercenary and later Satrap of the Asiatic coast. He fought both for and against Artaxerxes III of Persia. He is also known as the first husband of Barsine, who later became mistress to Alexander the Great. In 358 BC, Mentor, along with his brother Memnon, were hired to provide military leadership by a rebel Persian satrap, Artabazus. Despite Mentor's capable leadership, the rebellion failed, and Artabazus, Barsine and Memnon fled to Macedon, where they were welcomed by Philip II. Mentor fled to Egypt. Pharaoh Nectanebo II immediately enlisted the aid of the Greek mercenary, as he expected a Persian invasion was imminent. The pharaoh sent Mentor, at the head of 4000 mercenaries, to support Sidon, which had rebelled from Persia. Although Mentor won significant victories against some of the satraps, he was unable to defeat Artaxerxes' army, and was captured in 346 BC. Upon his capture, Artaxerxes evidently recognized Mentor's skills, and pardoned him. Immediately, Mentor was sent to aid in the invasion of his former refuge, Egypt. During the Egyptian campaign, Mentor led one of three divisions of the great kings Hellenic army he shared the command with Bagoas, a Persian of some note whom Diodorus of Sicily describes as the man 'whom the King trusted most, a man exceptionally daring and impatient of propriety.' The pair had some success in Egypt taking Bubastus amongst other cities by one cunning device, garrisoning the cities were both native Egyptians and Greek mercenary troops Mentor offered one side or the other a favourable surrender creating stasis and infighting within the garrisons weakening the defensive troops and making it far more easy for the Persians to gain the city by subterfuge. This tactic proved critical in the battle for Egypt, Nectanebo preserving the loss of so many of his fortified towns and cities withdrew from Memphis towards the south, choosing not to contest his kingship in pitched battle. After the defeat of Egypt, "Artaxerxes, seeing that Mentor the general had performed great services for him in the war against the Egyptians, advanced him over and above his other friends." The king appointed Mentor his commander in the west in 342 BC and satrap of the Asiatic coast; he was also given a vast wealth of silver. One of his actions during his short tenure at this post was to pardon Artabazus, whom he allowed to return home, along with Barsine and Memnon. Mentor died after just four years in his post. His daughter later married Nearchus, and Barsine remarried, to Memnon. Memnon received Mentor's command after his brother's death.