Қоғамдық ойындар: Бірлескен жеңіс жолында

Кіріспе

Ойын түрі

Кооперативтік ойындар – ойыншылар бір-бірімен бәсекелеспей, ортақ мақсатқа жету үшін бірлесіп ойнайтын ойындар. Ойыншылар алдын ала белгіленген мақсатқа қол жеткізу арқылы ойынды жеңеді немесе барлық ойыншылар ойынды ұтырады, көбінесе белгілі бір оқиға ойынды аяқтамас бұрын мақсатқа жетпеу салдарынан.

Анықтама

Кооперативтік үстел ойындарында барлық ойыншылар бірлесіп жеңеді немесе жеңіледі. Мұндай ойындарды бәсекелестіксіз ойындармен, мысалы, "The Ungame" сияқты, жеңіске жету шарты немесе белгілі бір мақсаты жоқ ойындармен шатастырмау керек. Gloomhaven сияқты рөлдік ойын элементтері мен зындан іздеу элементтері бар приключениелік үстел ойындары кіре алады, бірақ Descent: Journeys in the Dark сияқты таза үстелдік рөлдік ойындар тұрақты ойыншы кейіпкерлерімен шексіз жеңіс мүмкіндіктері болғандықтан қосылмайды. Сонымен қатар, ойыншылар екі немесе одан көп топқа, командаға немесе серіктестікке бөлініп (мысалы, Axis & Allies, Bridge және Spades сияқты карта ойындары) бәсекелесетін ойындар, ойыншылар арасында уақытша ынтымақтастық болғанымен, осы анықтамаға жатпайды. Diplomacy сияқты көп ойыншылық қақтығыс ойындарында да ойын барысында уақытша ынтымақтастық болуы мүмкін. Алайда, мұндай ойындар кооперативтік деп есептелмейді, себебі ойыншылар ойыннан шығарылады және соңында тек бір ғана жеңіске жете алады.

20 ғасыр

Алғашқы кооперативтік ойындарды ата-аналар мен мұғалімдер білім беру орталарында пайдаланған. 1903 жылы Элизабет Маги Генри Джорджтың қағидалары мен философиясынан шабыттанған "Жер иесінің ойыны" деген патент алды. Ойын сол кездегі монополистерге қарсы наразылық білдіру мақсатымен жасалған. Онда Маги екі ереже жинағын ұсынды: ойыншылардың ең көп кіріс табуға және қарсыластарын жеңуге тырысатын "Монополия" ережелері және кооперативтік жиынтық. Оның екіұстанымды тәсілі кооперативтік ережелердің моральдық тұрғыдан артық екенін көрсетуге арналған оқу құралы болды. 1954 жылы "Beat the Clock" ойын-шоуының үстел ойыны жарық көрді. 1956 жылы Нью-Йорк қаласындағы Lowell Toy Manufacturing Corporation "Менде құпия бар" тақта ойынының нұсқасын шығарды, ол панельдік шоу болды және қораптың бетінде жүргізуші Гарри Мурдің суреті бейнеленген. Мұғалім Джим Дикоув 1971 жылы "Бірге" атты кооперативтік ойынды жариялады. Ол 1972 жылы Перт қаласында (Онтарио штаты) "Family Pastimes" компаниясын құрды, ол тек кооперативтік ойындарға баса назар аударды. Family Pastimes көптеген кооперативтік ойындар шығарды, оның ішінде 100-ден астам үстел ойыны, соның ішінде танымал "Max the Cat" ойыны бар. Компания сондай-ақ "Кооперативтік ойын" фразасының сауда белгісіне ие. Кен Колсбун мен Янн Колсбун 1976 жылы Калифорнияда Animal Town компаниясын құрды. Олар "Киттерді құтқару", "Нектар жинаушы" және "Бөгет салушылар" сияқты кооперативтік ойындарды ойлап тапты. 2003 жылы Animal Town компаниясы Child and Nature деп қайта аталды. 1980 жылдары "The Wreck of the B. S. M. Pandora", "Time Tripper" және "Arkham Horror" сияқты бірнеше кооперативтік ойындар жарық көрді. 1980 жылдары жарық көрген "Шерлок Холмс: Консалтинг детектив" ойындарының сериясында ойыншыларға шешуге тиіс жұмбақ ұсынылады және олар бірлесіп дәлелдерді іздейді. Бұл онжылдықта "Citadel of Blood", "HeroQuest", "Wizards", "Advanced HeroQuest", "Deathmaze" сияқты роликпен ойнау элементтері бар көптеген кооперативтік ойын-сауық сериялары шығарылды. "Minion Hunter" ойыны алғаш рет 1992 жылы Game Designers' Workshop компаниясы "Dark Conspiracy" ролдік ойынымен бірлесіп шығарды. Ойынның мақсаты ойыншыларды төрт монстр тайпасының жоспарларын тоқтатуға және/немесе жеңуге бірлесіп жұмыс істеуге шақыру болып табылады, ал ойыншылардың жеке жетістіктері екінші дәрежелі мақсат болып табылады. "Star Trek: The Next Generation Interactive VCR Board Game" 1993 жылы "Star Trek" ғаламында жарық көрді. Ол пайдаланушылар үстел ойынын ойнаған кезде үздіксіз жұмыс істейтін бейнекассетті пайдаланады. Бейнекассеттегі оқиғалар үстел ойынымен бірігіп, пайдаланушылардың ойынды жеңіп немесе жеңілетінін анықтайды. Видеоның режиссері Лес Ландау болды және ол Paramount Studios-та түсірілген "Star Trek: The Next Generation" декорацияларында түсірілген түпнұсқа кадрларды қамтиды. "Warhammer Quest" - 1995 жылы Games Workshop компаниясы шығарған фантастикалық, роликпен ойнау және қимыл-қимыл ойыны. Ол "HeroQuest" және "Advanced HeroQuest" ойындарының жалғасы болып табылады және Warhammer Fantasy әлемінде орналасқан.

Early cooperative games were used by parents and teachers in educational settings. In 1903 Elizabeth Magie patented "The Landlord's Game", inspired by the principles and philosophy of Henry George. The Landlords' and designed as a protest against the monopolists of the time, the game is considered to be the game from which Monopoly was largely derived. In it, Magie had two rule sets the Monopoly rules, in which players all vied to accrue the largest revenue and crush their opponents, and a co operative set. Her dualistic approach was a teaching tool meant to demonstrate that the co operative rules were morally superior. In 1954, a board game version of Beat the Clock, a game show, was released. In 1956, the Lowell Toy Manufacturing Corporation of New York City released a board game version of I've Got a Secret, a panel show, featuring host Garry Moore on the cover of the box. Teacher Jim Deacove published the cooperative game Together in 1971. He founded Family Pastimes in 1972 in Perth, Ontario, focusing exclusively on cooperative games. Family Pastimes has published numerous cooperative games, having released over 100 board games including the popular game of Max the Cat. The company also holds the trademark for the phrase, "A co operative game". Ken Kolsbun and Jann Kolsbun founded Animal Town in 1976 in California. They invented cooperative games such as Save the Whales, Nectar Collector, and Dam Builders. Animal Town was renamed as Child and Nature in 2003. During the 1980s, several cooperative games like The Wreck of the B. S. M. Pandora, Time Tripper, and Arkham Horror were published. In the Sherlock Holmes: Consulting Detective series of games published in the 1980s, players are presented with a mystery to solve, and they trace the evidence together. Many cooperative Adventure board game series with Role playing elements like Citadel of Blood, HeroQuest, Wizards (board game), Advanced HeroQuest, Deathmaze were released in this decade. Minion Hunter is a board game originally released in 1992 by Game Designers' Workshop in conjunction with their Dark Conspiracy Role Playing Game. The game is designed to encourage the players to work together to stall and/or defeat the plans of four monster races as a primary goal, with the individual advancement of the players as a secondary objective. Star Trek: The Next Generation Interactive VCR Board Game is set in the Star Trek universe and released in 1993. It utilizes a video tape that runs constantly while users play the board game portion. Events on the video tape combine with board game play to determine whether users win or lose the game. The video itself was directed by Les Landau and contains original footage filmed on the actual Star Trek: The Next Generation sets at Paramount Studios. Warhammer Quest is a fantasy dungeon, role playing adventure board game released by Games Workshop in 1995 as the successor to HeroQuest and Advanced HeroQuest, set in its fictional Warhammer Fantasy world.

21 ғасыр

2000 жылы Райнер Книзия «Сақиналар мырзасы» ойынын жариялады, ол көптеген келесі ойындарға, соның ішінде «Камелот үстіндегі көлеңкелерге» әсер етті. Мэтт Ликок жасаған «Pandemic» ойыны алғаш рет 2008 жылы АҚШ-тағы Z Man Games баспасында шықты. «Space Alert» – 2008 жылы Влаада Хватил жасаған кооперативтік, өмірді сақтауға бағытталған дизайнерлік ойын. Ойыншылар галактиканы зерттеу миссиясындағы ғарыш саяхатшыларының рөлін ойнайды. Ұжымның жұмысы және саяхат барысында туындайтын мәселелерді шешу қабілеті бағаланады. Соңғы 10 жылдағы басқа кооперативтік ойындарға «Star Trek: Expeditions», «Sentinels of the Multiverse», «Freedom: The Underground Railroad», «Mechs vs. Minions», «Robinson Crusoe: Adventures on the Cursed Island», «The 7th Continent», «Zombicide», «Spirit Island» және 2013 жылы «Spiel des Jahres» сыйлығын жеңіп алған «Hanabi» кіреді. «Gloomhaven» – Исаак Чайлдрес жасаған және 2017 жылы Cephalofair Games баспасынан шыққан 1-4 ойыншыға арналған кооперативтік ойын. Бұл кампаниялық негіздегі зынданға бару ойыны, тармақталған оқимыстық кампаниясы, 95 бірегей ойналатын сценарийі, 17 ойналатын класы және 1500-ден астам картасы бар. «Gloomhaven» 2018 жылғы Origins Game Fair жарысында қазылар алқасы мен жанкүйерлер тарапынан үздік тақта ойыны деп танылды. 2018 жылғы тамыздың басына қарай шамамен 120 000 данасы сатылды.

Қарсылас ретінде ойын

Қатысушылар көбінесе ойынға қарсы ойнайды. Кооперативтік үстел ойындары әдетте ойыншылардың күштерін біріктіріп, ойынның өзіне қарсы ойнауын қамтиды және қарсылас немесе ойын шебері рөлінде ешқандай ойыншысыз ойналуы мүмкін. Мысалы, "Pandemic" ойынында ойыншылар ауру түрлерін тоқтату және емдеу үшін бірлесіп жұмыс істейді. Сондай-ақ, кейбір кооперативтік ойындарда ойыншылар ойынның қарсы күштерімен ынтымақтасады. Мысалы, "Max the Cat" ойынында ойыншылар тышқандар болып, оған сүт және басқа да құралдар ұсыну арқылы агрессивті мысықтың шабуылынан сақтайды. Осылайша, қақтығыс жағдайының барлық қатысушылары қанағаттандырылады және шешім шынайы ынтымақтастыққа немесе "жеңіс-жеңіс" жағдайына әкеледі.

Кездейсоқтық

Көптеген қазіргі заманғы кооперативтік ойындарда кездейсоқ құрылғылар бірнеше рет ойнағанда ойын тәжірибесін әртүрлендіруге көмектеседі. Құмарлық ойынды айналдыруға, араластырылған колодадан әр турда карталар тартуға немесе модульдік тақтаның әртүрлі бөлімдерін ашып, кездейсоқ мақсаттарды, оқиғаларды және қиындықтарды жасауға болады. Бұл ойындағы қақтығысты немесе қиындықты қамтамасыз етеді және ойыншылар үшін оны күртүрліңіректеуге мүмкіндік береді. Мысалы, "Балпандарды құтқару" ойынында ойыншылар бірлесіп, ойын ортасындағы қиындықтардан – радиоактивтік қалдықтар, коммерциялық кит аулау және т.б. – балпандарды қорғауға тырысады.

Ынтымақтастық және оның түр-түрлері

Көптеген кооперативтік ойындар ойыншыларға әртүрлі қабілеттер мен жауапкершіліктер береді, осы арқылы ынтымақтастыққа ынталандырады. Кейбір кооперативтік ойындар ойыншыларға жеке жеңіс шарттарын қосып, құпиялылықтың қосымша деңгейін ұсынады. "Dead of Winter: A Cross Roads Game" зомби-апокалипсисі тақырыбындағы ойында, жеңіске жету үшін ойыншылар ортақ жеңіс шартын және жеке мақсатын орындауы керек. "Gloomhaven" – Исаак Чайлдрес жасаған және 2017 жылы Cephalofair Games баспасынан шыққан 1-ден 4 ойыншыға арналған кооперативтік үстел ойыны, онда әр ойыншының жеке мақсаты болады.

Қарсы командалар

Кейбір ойындарда бір-біріне қарсы тұратын командалар болады, олардың мүшелері ынтымақтасып, басқа командаларға қарсы жұмыс істейді. Мұндай командалардағы ойыншылар саны тең немесе тең болмауы мүмкін, кейде "бірге барлығына қарсы" форматында ұсынылады. Мысалы, "Скотленд-Ярд" және "Дракуланың ашуы" сияқты ойындарда бір ойыншы "жауды" басқарады, ал қалған ойыншылар оны іздеу және жеңу үшін бірігіп жұмыс істейді.

Санақшы

Сатқындық ойын немесе жартылай кооперативтік ойынды сатқындық механизмі бар кооперативтік ойын деп қарастыруға болады. Стандартты кооперативтік ойындағы сияқты, ойыншылардың көпшілігі ортақ мақсатқа жету үшін бірігіп жұмыс істейді, бірақ бір немесе бірнеше ойыншылар жасырын түрде сатқын ретінде тағайындалады және егер басқа ойыншылар жеңіліске ұшыраса, олар жеңіске жетеді. Мұндай ойындарда сатқынды анықтау орталық мәселе болып табылады. Мысалы, Battlestar Galactica: The Board Game ойынында, құпия түрде Сайлон ретінде белгіленген ойыншылар, адам ойыншылары олардың кім екенін білмесе, көбінесе тиімдірек болуы мүмкін және адам ойыншыларының бір-біріне күдік тудыруынан пайда көре алады. Басқа ойындар, мысалы, Betrayal at House on the Hill, толығымен кооперативтік ретінде басталады, бірақ ойын ортасында бір ойыншыға жаулық рөл жүктеледі.