Кіріспе

Ричард Стречи (1817-1908) – ағылшын офицері және мемлекеттік қызметкер. Сэр Ричард Стречи (24 шілде 1817 – 12 ақпан 1908) – британдық әскери қызметкер және Үндістан әкімшісі, Эдвард Стречидің үшінші ұлы, ал сэр Генри Стречидің, 1-ші баронеттің немересі.

Ерте өмір

Ол 1817 жылғы 24 шілдеде Сомерсет, Стоуи, Сатон-кортта дүниеге келді. 1836 жылы Аддискомб әскери семинариясын бітіріп, Бенгалия инженерлеріне қабылданды және солтүстік-батыс провинцияларда суару жұмыстарында бірнеше жыл жұмыс істеді. Отбасының көптеген мүшелері Үндістан үкіметінде қызмет еткендіктен, "Страчейлер үкіметі" деп әжуалай сөздер айтылды.

Мансап

Стрейси 1845–1846 жылдардағы Бірінші ағылшын-сик соғысында қызмет етті, Аливал және Собраон шайқастарында болды, хабарламаларда есімдері тіркелді және патенттік офицер шеніне ие болды. 1848 жылы ол Дж. Е. Винтерботтоммен бірге Манасаровар және Ракшастал көлдерін зерттеу үшін Тибетке кірді, бұл жерді оның інісі Генри Стрейси 1846 жылы барып көрген еді. 1849 жылы екі бауырлас Гархвалдан Нити жолы арқылы Тибетке қысқа мерзімге қайта кірді. 1858 жылдан 1865 жылға дейін ол негізінен Үндістан үкіметінің әрекет етуші немесе тұрақты хатшысы ретінде қоғамдық жұмыстар департаментінде жұмыс істеді, ал 1867 жылдан 1871 жылға дейін ол арнайы құрылған суару жөніндегі бас директор лауазымын атқарды. Ол ауыл шаруашылығы департаментінің хатшысы болады деп күтілген, бірақ 1870 жылы осы лауазымға Аллан Октавиан Хьюм тағайындалды. Осы кезеңде барлық қоғамдық жұмыстар басқармасы 1854 жылы лорд Далхаузи құрғаннан бері осы департамент айналысатын мүдделердің өсуіне бейімделу үшін қайта ұйымдастырылды. Осы қайта ұйымдастыруда, есептерді дұрыс негізге қою және орман шаруашылығын күрт дамыту бойынша жауапкершіліктің басым бөлігі Стрейсиге жүктелді. Оның үнділік қаржыға қатысты жұмысы маңызды болды. 1867 жылы ол Үндістанның қаржылық басқармасын орталықсыздандыру жоспарын егжей-тегжейлі түрде жасады, ол кейіннен оның інісі сэр Джон Стрейси лорд Мейо мен лорд Литтон басшылығымен іске асырған саясаттың негізін құрады. Ол 1871 жылы Үндістаннан кетіп, 1877 жылы Шығыс Үндістан теміржолын сатып алу мәселесін Үкіметпен келісу үшін қайтадан сол жаққа жіберілді, содан кейін ол Үндістанның ашаршылықтарына қатысты тергеу комиссиясының төрағасы болып сайланды. 1878 жылы ол генерал-губернатор кеңесінің қаржы мүшесі болып тағайындалды және рупияның құнсыздануынан туындаған қиындықтарды шешу үшін ұсыныстар жасады, бұл мәселе сол кезде ғана күрделене бастады. Алайда, бұл ұсыныстар мемлекеттік хатшының қолдауын алмады. Осыдан кейін ол Үндістан мен Англияның валюталарын үйлестіруге жасалған күш-жігерге белсенді қатысып, 1892 жылы лорд Гершелдің комитетіне мүше болып кірді, ол 1878 жылы оның айтқан пікірлерімен сәйкес келетін қорытындыларға келді. 1892 жылы Стрейси Бриссельде өткен Халықаралық валюталық конференцияға Британдық Үндістанның делегаты ретінде қатысты. Ол 1875 жылдан 1889 жылға дейін Үндістан мемлекеттік хатшысының кеңесінің мүшесі болды, содан кейін Шығыс Үндістан теміржол компаниясының төрағасы лауазымын қабылдап, орнын босатты. Стрейсидің Гималайдың геологиясы, ботаникасы және физикалық географиясы саласындағы ғылыми еңбектері зор болды. Ол көп уақытын метеорологиялық зерттеулерге арнады, Үндістанның метеорологиялық департаментін құруға үлкен үлес қосты және 1883 жылы Корольдік қоғамның метеорологиялық кеңесінің төрағасы болды. 1888 жылдан 1890 жылға дейін ол Корольдік географиялық қоғамның президенті болды. 1897 жылы ол Корольдік қоғамның Корольдік медальдарының бірімен марапатталды, ол 1854 жылы оның мүшесі болды, және сол жылы ол GCSI орденімен марапатталды. Ол 1908 жылдың 12 ақпанында қайтыс болды. Стрейси Корольдік қоғам үшін көп пайдалы жұмыстар жасады, оның кеңесінде 1872 жылдан 1874 жылға дейін, 1880 жылдан 1881 жылға дейін, 1884 жылдан 1886 жылға дейін және 1890 жылдан 1891 жылға дейін төрт рет қызмет етті, және екі рет вице-президент болды; ол 1867 жылы метеорологиялық комитеттің мүшесі болды (метеорологиялық кеңсеге бақылау жасады), ал ол 1876 жылы комитеттің орнын ауыстырған кеңестің мүшесі болды, ал 1883 жылдан 1895 жылға дейін оның төрағасы болды. 1873 жылдан бастап ол Кью обсерваториясын басқару жөніндегі Корольдік қоғамның комитетіне кірді. Оған 1897 жылы физикалық және ботаникалық география мен метеорология саласындағы зерттеулері үшін қоғамның патшалық медалі табысталды, ал 1906 жылы Корольдік метеорологиялық қоғам оған Саймонс медалімен марапаттады. Оның білімге қосқан ең маңызды ғылыми үлесі метеорология саласында жасалды. Ол үнділік метеорологияны ғылыми тұрғыдан зерттеудің негізін қалады, құрғақшылықты және одан туындайтын аштықты болжауға көмектесетін және жалпы метеорологтарға пайдалы болатын бөлім ұйымдастырды. Ол көп жыл бойы Күн физикасы комитетінің мүшесі болды. Математика білімі жоғары Стрейси механикалық өнертабыстарға, әсіресе метеорологиялық мәселелерді шешу үшін оның ойлап тапқан формулаларын графикалық түрде көрсетуге арналған құралдарды жобалауға құштар болды. 1884 жылы ол "синус қисықтарын құрастырушы" деп аталатын құралды жасады, ол барограммалар мен термограммалардың сағаттық көрсеткіштеріне оның гармониялық коэффициенттерді есептеу формуласын қолдану арқылы алынған нәтижелерді графикалық түрде көрсетуге мүмкіндік берді. 1888 және 1890 жылдары ол екі "эсептеу сызғышын" жобалады, біреуі барограммалар мен термограммалардың сағаттық көрсеткіштеріне оның формуласын қолдану арқылы алынған мәндерден гармониялық тұрақтылардың амплитудасын және максималды уақытын есептеуді жеңілдету үшін, екіншісі жарты мильге созылған базалық сызықтың соңдарына орнатылған камералармен бірдей түсірілген екі фотосуреттің өлшемдерінен бұлттардың биіктігін анықтау үшін. Тағы бір өнертабысы – жоғары циррус бұлттарының қозғалысын бақылауға арналған, "нефоскоп" деп аталатын портативті және өте қарапайым құрал, олардың қозғалысы көзбен анықтау үшін тым баяу болды.

Басқа дереккөздер

Сабиасачи Бхаттачарья (2005) Британдық Радждің қаржылық негіздері. Ориент Лонгман. Барбара Кейн (2005) Бомбейден Блумсбериге: Стречи отбасының өмірбаяны. Оксфорд университетінің баспасы.