Кіріспе

Лаксулиан (/lækˈsɪl jən/;), сонымен қатар Лаксуллиан немесе Лаксулиан деп те жазылады, Англияның Корнуолл орталық бөлігінде орналасқан ауыл және азаматтық приход. Ауыл Сент-Остелл қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 6,5 шақырым, Бодмин қаласынан оңтүстікке қарай 10 шақырым жерде жатыр. 2001 жылғы халық санауы бойынша приходтың халқы 1371 адамды құрады. 2011 жылғы халық санауында бұл көрсеткіш 1381 адамға дейін өсті.

География және геология

Луксулиан приходы Сент-Остелл гранит батолитінде (Корнуолл геологиясын да қараңыз) қыш карьерлері орналасқан аймақта жатыр, және приходтың төңірегінде көптеген шағын гранит дөңгелектері шашырап жатыр. Ауылдың солтүстігінде орналасқан, ерекше ғылыми маңызы бар Луксулиан карьері осы тау жынысының үлгілерін ашып көрсетеді. Луксулианит, Корнуолл гранитінің сирек түрі (ауылдың атымен аталған), осы аймақта табылады және ол Веллингтон герцогының Сент-Пол соборындағы саркофагын жасау үшін қолданылған. 1980 жылдардың басында Луксулиан ауыл тұрғындарының көп бөлігі алты ай бойы ауыл шаруашылығы жерлерін басып алып, Корнуоллдың түкпір-түкпірінен келген көптеген топтар мен жеке адамдардың көмегімен, Орталық Электрмен Қамтамасыз ету Кеңесінің аймақты потенциалды ядролық электр станциясы орны ретінде зерттеуін тоқтатуға тырысты. Жақын жердегі Эден жобасы ашылғаннан бері Луксулиан туризмнің өсуінен үлкен пайда көріп отыр.

Көне бұйымдар

Артур Лэнгдон (1896) қауымда үш Корнуолл кресті мен бір крест негізін тіркеген. Бір крест шіркеу ауласында (оң жақта жоғарыда суреттелгендей); ол 19 ғасырда Консенс маңындағы Үш Стайлдан әкелінген. Тағы бір крест Метрозде, ал үшіншісі Тревелланда (жатып, тік қоршаудың ішіне кіріктірілген). Крес негізі Тревелан Лэйн Енд-те орналасқан. Эндрю Лэнгдон (1994) Метроздегі крест туралы еске салмайды. Тревеллан кресі 1903 жылы тосқауылдан алынып, Локенгейтке орнатылды; 1972 жылы ол A391 тас жолының қиылысына бірнеше метрге жылжытылды.

Қауымдық шіркеу

Бастапқыда нормандық стилде салынған шіркеу 15 ғасырда граниттен толығымен қайта жаңартылды. Ол әулие Кириций мен әулие Джулиттаға арналған. Мұнарада тіреулер немесе қондырғылар жоқ, ал оңтүстік кіреберісінде қоршаулар мен әдемі тоналды күмбез бар. Шіркеу әлі де нормандық қазандықты (Сент-Остеллдегінен өте ұқсас) сақтап тұр, ал шығыс терезесі – 1903 жылы қайтыс болған Сильван Тревейлге арналған ескерткіш. Шіркеудің жанында қасиетті құдық орналасқан (ол да 15 ғасырға дейін салынған). Тиннерлер парламентінің Корнуолл штандар соты өзінің құжаттарын, мөрін және жарғысын шіркеу мұнарасындағы мұнарашада сақтап келген. Ағылшыл азамат соғысы кезінде олар Лоссвительге көшіріліп, содан кейін із-түзсіз жоғалып кетті.

Үйлер мен бекіністер

Придос үйі 1808 жылы сэр Джон Колман Рашли үшін салынған. Бұл үш қабатты, үш бөлмелі төртбұрышты граниттен тұрғызылған үй және екі бөлімді жоспары бар. Сатыдан жоғары тікбұрышты шамдандырғыш орналасқан. Артқы жағындағы шаруашылық қанаты да сол кезде салынған. Үйдің артында, биік жерде, бұрынғы Придос үйі, Придос ескі үйі орналасқан. Ол 16 ғасырда салынған, бірақ содан бері көп өзгертілген, ал 19 ғасырда мал шаруашылығына пайдаланылған. Метроуз – бұл, шамамен, 16 ғасырдың басында салынған ферма («Корнуоллдағы ең жақсы фермалардың бірі» – Pevsner); ол граниттен салынған және ауланың оң жағында тұр. Шаруашылық бөлімі екі қабатты, ал кейінірек салынған қонақ бөлмесі Чарльз Хендерсонның пікірінше Николас Кендаллға (1622 және 1649 жылдар аралығында) тиесілі. Прайдос қамалы деп аталатын темір дәуіріне жататын төбелік бекіністің қалдықтары Сент-Блэзи шекарасына жақын жерде орналасқан.

Қазына табу

1864 жылы шіркеу қорымында табылған I Елизавета, Джеймс және I Карл корольдердің тұсындағы күміс және алтын монеталарға байланысты дау туды. Корнуолл герцогтігі оларға қазына табылуы ретінде құқығын жариялады, бірақ Қаржы министрлігінің заң кеңесшісі бұған күмәнданып, «герцогтіктің талабы негізделген» құжаттардың көшірмелерін сұрады. Герцогтік өзінің құрылуына қатысты жарғылардың көшірмелерін және қазына табылуына жауапты лауазым иесі коронер екендігін, ал герцогтің Корнуоллда коронерді тағайындау құқығы бар екендігін, сондықтан қазына табылуы герцогтіктің меншігіне тиесілі екенін көрсететін хаттар жіберді. Сондай-ақ, 3-ші герцогтік жарғы «Корнуоллда әрекет ететін кез келген министрге тікелей тыйым салады» деп мәлімдеді. Жауап ретінде үкіметтік прокурор және заң кеңесшісі Қаржы министрлігіне Корнуолл герцогтігінде қазына табылуына қатысты тергеу жүргізе алмайтындықтарын және корольдік министрлердің герцогтіктің жеріне кіруіне тыйым салынғандықтан ешқандай шешімді орындай алмайтындықтарын ескеріп, бас тартылуын ұсынды.

Корнуолл күрес

Корнуолл күресі турнирлері 1800 жылдары «Корольдің қаруы» мейрамханасында өткізілген.