Жер өлшемінің тарихи бірлігі – "хайд" — Мақалалармен ағылшынша

Кіріспе

Жер өлшемінің тарихи бірлігі

Hide – бұл ағылшын жер өлшемінің бірлігі, бастапқыда бір шаруашылықты қамтамасыз етуге жеткілікті жер мөлшерін көрсету үшін қолданылған. Дәстүрлі түрде , бірақ іс жүзінде ол құндылықты және салық салуды бағалаудың өлшемі болды, соның ішінде азық-түлік жалдауы (феорм), көпірлер мен бекіністерді күтіп ұстау және жөндеу, әскерге жұмылдыруға арналған еңбек ресурстары (фьрд) және (кейінірек) жер салығы. Hide-дың есептеу әдісі қазір белгісіз: бірдей hide мөлшеріне ие әртүрлі жерлер тіпті бір округтің ішінде де көлемі жағынан үлкен айырмашылықтарға ие болуы мүмкін. Англияны нормандар басып алғаннан кейін, 1086 жылғы «Соңғы сот кітабында» (Domesday Book) hide бойынша бағалаулар тіркелді, сондай-ақ жылына 1 фунт табыс беретін жер 1 hide ретінде бағаланды. Норман корольдері салық салу үшін осы бірлікті 12 ғасырдың соңына дейін пайдаланды. Hide төрт yardland немесе virgate-ке бөлінді. Осылайша, ол ауданы бойынша Дания құқығында қолданылған carucate бірлігіне шамамен тең болды.

Бастапқы мағынасы

Англосаксон тілінде hide сөзі hid (немесе оның синонимі hiwisc) түрінде болған. Екі сөз де "отбасы" деген мағынаны білдіретін hiwan түбірінен туындаған деп саналады. Беда өзінің "Шіркеу тарихында" (шамамен 731 жыл) аумақтың мөлшерін оны қамтамасыз ететін отбасылар саны арқылы сипаттайды, мысалы, латын тілінде terra x familiarum – "он отбасының жері" дегенді білдіреді. Осы еңбектің англосаксон нұсқасында hid немесе hiwan terra familiarum орнына қолданылған. Осы дәуірдегі басқа да құжаттар осыған ұқсас эквиваленттілікті көрсетеді және hide сөзі бастапқыда шаруа мен оның отбасын немесе "отбасын" асырауға жеткілікті жерді білдіргені анық, ол кеңейтілген мағынаға ие болуы мүмкін. Бұл сөз жақын туыстарды немесе үлкен топты білдіретіні белгісіз. Чарльз Эдвардс бұл сөздің алғашқы қолданысында бір отбасының жерін, оны бір соқамен өңдегенін көрсетеді, ал hide-қа иелік ету еркін адамның мәртебесін берген, оны Стентон "шаруа отбасының тәуелсіз иесі" деп атаған.

Киелі Римдік қолдану

Жер участалары Киелі Рим империясының еркін жауынгерлерін (миль) жарақтандыруға жұмсалатын салықтардың негізін құрады. 807 жылы, мысалы, Сенаның батысындағы аймақта төрт немесе бес жер участасы болған вассал соғысқа толық жабдықталған күйінде жеке өзі келуге міндетті болды. Бірақ үш адамның әрқайсының бір жер участасы болса, олардың екеуі үшіншісін жарақтандыруға жауапты болды, ол олардың атынан соғысқа қатысты. Ал жарты жер участасы болғандар алты адамнан тұратын әр топқа бір адам дайындауға міндетті болды. Бұл, билеушінің толық жабдықталған және жабдықталынған әскермен майданға шығуын қамтамасыз ету мақсатымен жасалды.

Англо-саксондық Англияда

Ертедегі англосаксон Англиясында hide ауыл немесе иеліктерден төленетін азық-түлік салымының (feorm деп аталатын) мөлшерін анықтау үшін негізгі өлшем ретінде қолданылды және ол барлық мемлекеттік міндеттемелерді бағалау бірлігіне айналды, соның ішінде, ең әсіресе, көпірлер мен бекіністерді күтіп ұстау және жөндеу, сондай-ақ қаланың қорғанысын немесе "fyrd" деп аталатын әскерлік күшін қамтамасыз ету. Мысалы, бір кезде патшаның қызметінде бір толық қаруланған сарбазды ұстау үшін бес hide қажет болды. 990 жылы алғаш рет алынған жер салығы, geld деп белгілі болды, және ол Данегельд деп аталды, себебі ол сол кезде елге шабуыл жасап, басып кірген даниялықтарды сатып алу үшін пайдаланылды. Ол бірнеше рет сол мақсатта қайтадан алынды. Hide-тардағы жерді бағалаудың бұрыннан бар жүйесі geld жинау үшін пайдаланылды, ол hide-қа белгілі бір мөлшерде (мысалы, hide-қа екі шиллинг) салынатын. Кейіннен осы жүйе жалпы салық салу үшін қолданылды және қажет болған жағдайда geld жиналды. Hide – ауданды өлшеуден гөрі құнды өлшеу болатын, бірақ оны бағалау логикасын түсіну қиын, әсіресе бағалаулар уақыт өте келе өзгергендіктен және әрқашан дәйекті болмағандықтан. Англосаксон кезеңінің соңында ол "жердің салық салынатын құны" болып саналды, бірақ оның ауданымен, онда жұмыс істейтін жыртыстар санымен немесе халқымен тікелей байланысы болған жоқ; сондай-ақ ол иеліктің егістік жерімен шектелмеді. Бейлидің айтуынша, "1086 жылы hide-тың ауданы өте әртүрлі болған; 120 акрлық ескі түсінік сақталмайды". Беда мен Domesday Book арасындағы 350 жыл ішінде жүйенің дамуының көптеген егжей-тегжейлері әлі де түсініксіз болып қала береді. Фрэнк Стентонның айтуынша, "көптеген көрнекті ғалымдардың жұмысына қарамастан, ерте ағылшын мәтіндеріндегі hide мағынасы анықталмайды". Бағалаулар үнемі 5 hide немесе 5 hide-тың есебімен жасалғандығы, біз нақты немесе тіпті шамамен жер көлемі туралы айтпаймыз, және бұл тек 11 ғасырда ғана емес, сонымен қатар 7-ші және 8-ші ғасырлардағы жарғыларға да қатысты. Дегенмен, hide ұзақ уақыт бойы жалғасқан салық салу мақсатында жерді бағалаудың негізін қалады. Hide-тың ең тұрақты ерекшелігі Салли Харви (Domesday Book-қа сілтеме жасай отырып) былайша сипаттайды: "Мейтленд пен Виноградов бұрыннан-ақ Domesday-дегі жердің бір hide-ы 1 фунт стерлингке тең болатынын немесе керісінше, 1 фунт стерлинг табыс беретін жер hide-қа бағаланатынын байқаған". Hide-қа қатысты көптеген ерте құжаттар сақталған, бірақ оларды hide тұжырымдамасының дамуындағы қадамдар ретінде қарастыруға болады және толық суретті көруге мүмкіндік бермейді. "Тайпалық hide" деп аталатын құжат – бұл 7-ші ғасырдан бастап да келгендігі саналатын өте ертедегі тізім, бірақ тек кейінірек және сенімсіз қолжазбадан белгілі. Бұл – бір жолбасшыға алым-салық төлеуге тиісті тайпалар мен кіші патшалықтардың тізімі және олардың әрқайсысына тиесілі пропорционалды жауапкершілік немесе квота. Бұл hide-тармен көрсетілген, бірақ олардың қалай есептелгені немесе ақшалай міндеттемеге қалай ауысқандығы туралы ешқандай мәлімет жоқ. Бургал hide (10-шы ғасырдың басында) – бұл көршілес аудандардың қорғанысына үлес қосуға міндетті болған бекіністердің hide бағалауын беруші округтердің тізімі, әрқайсысы бекіністерді күтіп-ұстауға және адаммен қамтамасыз етуге өздерінің жауапты hide санына пропорционалды үлес қосады. County hide (11-ші ғасырдың басында) әр округте бағаланатын hide-тардың жалпы санын тізімдейді және осы уақытқа дейін белгілі бір аймақтағы hide-тардың жалпы саны жоғарыдан белгіленген. Әр округке hide-тардың дөңгелек саны тағайындалды, ол үшін жауап беру қажет болды. Мысалы, 11-ші ғасырдың басында Нортгемптонширге 3200 hide, ал Стаффордширге 500 hide ғана бөлінді. Бұл сан содан кейін округтегі жүздіктер арасында бөлінді. Теориялық тұрғыдан алғанда, әр жүздікте 100 hide болды, бірақ бұл пропорция жиі сақталмайды, мысалы, жүздіктерде немесе оларды құрайтын иеліктерде өзгерістер болғандықтан немесе нақты ақшалай міндеттеме тым жоғары немесе тым төмен деп танылған кезде бағалаулар өзгертілді. Әр жүздіктегі hide-тар ауылдарға, иеліктерге немесе усадьбаларға, әдетте 5 hide-тан тұратын блоктарда немесе еселіктерде бөлінді, бірақ бұл әрқашан сақталмайды. Нормадан ауытқулар иеліктердің бір жүздіктен екінші жүздікке көшірілуінен немесе иеліктің көлемін өзгерт...

In early Anglo Saxon England, the hide was used as the basis for assessing the amount of food rent (known as feorm) due from a village or estate and it became the unit on which all public obligations were assessed, including in particular the maintenance and repair of bridges and fortifications and the provision of troops for manning the defences of a town or for the defence force known as the 'fyrd'. For instance, at one period, five hides were expected to provide one fully armed soldier in the king's service, and one man from every hide was to be liable to do garrison duty for the burhs and to help in their initial construction and upkeep. A land tax known as geld was first levied in 990 and this became known as the Danegeld, as it was used to buy off the Danes who were then raiding and invading the country. It was raised again for the same purpose on several occasions. The already existing system of assessment of land in hides was utilised to raise the geld, which was levied at a stated rate per hide (e. g. two shillings per hide). Subsequently the same system was used for general taxation and the geld was raised as required. The hide was a measure of value rather than a measurement of area, but the logic of its assessment is not easy to understand, especially as assessments were changed from time to time and not always consistently. By the end of the Anglo Saxon period, it was a measure of 'the taxable worth of an area of land', but it had no fixed relationship to its area, the number of ploughteams working on it, or its population; nor was it limited to the arable land on an estate. According to Bailey, "It is a commonplace that the hide in 1086 had a very variable extent on the ground; the old concept of 120 acres cannot be sustained." Many details of the development of the system during the 350 years which elapsed between the time of Bede and the Domesday Book remain obscure. According to Sir Frank Stenton, "Despite the work of many great scholars the hide of early English texts remains a term of elusive meaning." The fact that assessments consistently tended to be made in units of 5 hides or multiples of 5 hides goes to show that we are not speaking of fixed or even approximate acreages and this applies not only to the 11th century but to charters of the 7th and 8th centuries. Nevertheless, the hide became the basis of an artificial system of assessment of land for purposes of taxation, which lasted for a long period. The most consistent aspect of the hide is described as follows by Sally Harvey (referring particularly to Domesday Book): "Both Maitland and Vinogradoff long ago noticed that there was a general tendency throughout Domesday for a hide of land to be worth £1, or, put another way, for land producing £1 of income to be assessed at one hide." A number of early documents referring to hides have survived, but these can only be seen as steps in the development of the concept of the hide and do not enable us to see the full story. The document known as the Tribal Hidage is a very early list thought to date possibly from the 7th century, but known only from a later and unreliable manuscript. It is a list of tribes and small kingdoms owing tribute to an overlord and of the proportionate liability or quota imposed on each of them. This is expressed in terms of hides, though we have no details as to how these were arrived at nor how they were converted into a cash liability. The Burghal Hidage (early 10th century) is a list of boroughs giving the hide assessments of neighbouring districts which were liable to contribute to the defence of the borough, each contributing to the maintenance and manning of the fortifications in proportion to the number of hides for which they answered. The County Hidage (early 11th century) lists the total number of hides to be assessed on each county and it seems that by this time at least the total number of hides in a given area was imposed from above. Each county was assigned a round number of hides, for which it would be required to answer. For instance, at an early date in the 11th century, Northamptonshire was assigned 3,200 hides, while Staffordshire was assigned only 500. This number was then divided up between the hundreds in the county. Theoretically there were 100 hides in each hundred, but this proportion was often not maintained, for example because of changes in the hundreds or in the estates comprising them or because assessments were altered when the actual cash liability was perceived as being too high or too low or for other reasons now unknown. The hides within each hundred were then divided between villages, estates or manors, usually in blocks or multiples of 5 hides, though this was not always maintained. Differences from the norm could result from estates being moved from one hundred to another, or from adjustments to the size of an estate or alterations in the number of hides for which an estate should answer. As each local community had the task of deciding how its quota of hides should be divided between the lands held by that community, different communities used different criteria, depending on the type of land held and on the way in which an individual's wealth was reckoned within that community, it is self evident that no single comprehensive definition is possible.

Нормандықтар жаулап алғаннан кейін

Норман патшалары, Норман жаулап алудан кейін, қолданыстағы жүйені пайдалануды жалғастырды. Гелд мерзімімен қолданыстағы хидаж бағалары бойынша салынатын. 1084 жылы I Вильгельм әр хидажға алты шиллингтік аса ауыр салық салды. Сол кезде хидаждың құны жылына жиырма шиллингке жуық, ал бір өгіздің бағасы екі шиллинг болатын. Осылайша, хидажға ие болған адам үш өгізінің құнына тең және жерінің жылдық құнының шамамен үштен бір бөлігін салық ретінде төлейтін. 1066 мен 1086 жылдар аралығында басқарушыларға тиесілі жерлерге салынатын хидаж бағаларының көпшілігі салықтан босату немесе салық мөлшерін азайту мақсатымен төмендетілді; бұл хидаж – жердің көлемі емес, салықтық бағалау екенін тағы да көрсетеді. Кейде хидаж бойынша бағалау бүкіл иелік үшін де, оның құрамындағы жер үшін де (яғни иеліктің жеке жері) беріледі. Салли Харви "Соңғы сот кітабындағы" егістік жер туралы мәліметтер толыққанды қайта бағалау үшін арналған болуы мүмкін деп болжады, бірақ егер олай болса, ол ешқашан жүзеге аспады. Құбыр тізімдері (ол қолжетімді болған жағдайда) салықтардың негізінен ескі бағалауларға негізделгенін, бірақ кейбір түзетулер мен босатулар енгізілгенін көрсетеді. Соңғы тіркелген салық II Генрих патшаның билік кезеңінде 1162 жылы алынды, бірақ салық ресми түрде жойылған жоқ және II Генрих 1173 және 1175 жылдар аралығында оны қайта қолдануды ойлады. Ескі бағалаулар 1193 жылы Ричард патшаның құны үшін ақша жинау мақсатымен жер салығы ретінде пайдаланылды.

Басқа терминдермен байланысы

Скид әдетте төрт қыздан тұратын, бірақ ерекше жағдайда Сассекс сегіз қыздан тұратын. Сол сияқты өлшем сегіз боваттан тұратын солтүстік Данелауда қолданылды, ал Кент төрт иықтан тұратын "сулунг" жүйесіне негізделген жүйені пайдаланды, ол скидтен үлкен және кейде екі скидке тең деп есептелді. Бұл өлшемдердің бастауы басқаша болды, олар бір плуг командасымен өңделетін жер мөлшерін, отбасылық иелікпен салыстырғанда көрсететін, бірақ кейіннен олардың барлығы жасанды салықтық бағалауға айналды. Domesday Book-та (мысалы, Кембриджшир) кейбір округтерде скид 120 акрдан (виргатқа 30 акрдан) тұратын болып көрсетілген, бірақ Дарби түсіндіргендей: "Акрлар, әрине, аумақ бірлігі емес, салық акрлары, яғни бағалау бірлігі". Басқаша айтқанда, бұл скид бойынша салықтық бағалауды бірнеше жер иелері арасында бөлудің бір жолы еді. 10 скидке бағаланып, әр скид үшін 2 шиллинг төлейтін ауылда 40 номиналды (немесе "бюджеттік") акр жердің иесі 2 шиллингтің үштен бір бөлігін (40/120) – яғни 8 пенске – төлеуге жауапты болар еді, бірақ оның жері қазіргі заманғы 40 акрдан әлдеқайда көп немесе аз болуы мүмкін. Хубер тегі (сонымен қатар Хувер деп ағылшынша айтылатын) неміс тіліндегі Hube сөзінен шыққан, бұл фермердің меншігінде болуы мүмкін жер бірлігі.

Жалпы сілтемелер

Бейли, Кит, Букингемширдің «жасырынуы», «Букингемширдің жазбалары», 32-том, 1990 ж. (1–22 бб.)
Чарльз Эдвардс, Т. М., «Туыстық қатынастар, мәртебе және «жасырудың» пайда болуы», «Past & Present», 36-том, 1972 ж. (3–33 бб.)
Дарби, Генри С., «Домсдей Англиясы», Кембридж университетінің баспасы, 1977 ж.
Дарби, Генри С., «Шығыс Англияның «Домсдей» географиясы», Кембридж университетінің баспасы, 1971 ж.
Дельбрюк, Ханс, Уолтер Ренфроу-младший аударған, «Соғыс өнерінің тарихы», 3-том: «Ортағасырлық соғыс» (Линкольн, NE: Небраска университетінің баспасы, 1982 ж.)
Фейт, Розамунд Дж., «Ағылшын шаруалары және лордтардың билігінің өсуі», Лондон, 1997 ж.
Фейт, Розамунд Дж., «Hide», «The Blackwell Encyclopaedia of Anglo Saxon England» энциклопедиясынан мақала, ред.: Майкл Лапидж және басқалар, Лондон, 2001 ж.

Грин, Дж. А., «Данегельдтің соңғы ғасыры», «The English Historical Review», 96-том, 379-сан (1981 жылғы сәуір), 241–258 бб.
Харви, Салли П. Дж., «Домсдей кітабы және англо-нормандық басқару», «Royal Historical Society транзакциялары», 5-ші серия, 25-том (1975 ж.), 175–193 бб.
Харви, Салли П. Дж., «Салық салу және экономика», «Domesday Studies» жинағы, ред.: Дж. С. Холт, Вудбридж, 1987 ж.

Леннард, Реджинальд, «Фискалдық карукаттың шығу тегі», «The Economic History Review», 14-том, 1-сан (1944 ж.), 51–63 бб.
Липсон, Э., «Англияның экономикалық тарихы», 1-том (12-басылым; Лондон, 1959 ж.)

Стэнтон, Фрэнк М., «Англосаксон Англиясы» (3-басылым), Оксфорд университетінің баспасы, 1971 ж.