Кіріспе

Кіші Венгр жазығы немесе Кіші Альфёльд (венгрше: Kisalföld, словакше: Malá dunajská kotlina, немісше: Kleine Ungarische Tiefebene) – Венгрияның солтүстік-батысында, Словакияның оңтүстік-батысында (Podunajská nížina – Дунай жазығы) және Австрияның шығысында орналасқан, шамамен 8000 км² аумақты жазық (тектоникалық бекен). Ол Венгрияның көп бөлігін қамтитын Паннон жазығының бір бөлігі болып табылады.

География

Оның шекаралары солтүстікте Карпат таулары, оңтүстікте Бакони-Вертэш таулары, шығыста Герече таулары, ал батыста Лейта таулары мен Альп тауларының етегімен шектеседі. Венгрияда бұл аймаққа Гьер-Мошон-Шопрон және Ваш округтерінің көп бөлігі, сондай-ақ Комаром-Эстергом және Веспрем округтерінің батыс бөлігі кіреді. Даныш жазығын Дунай өзені екіге бөліп өтеді, Братислава мен Комарно арасында көптеген салаларға бөлініп, ірі аралдарды құрайды. Оның негізгі салалары – Ваг, Раба, Рабка және Маркал өзендері. Кіші Альфёльдтің шағын микроаймақтары: Хансаг, Зеевинкель, Нойзидль ойпаты, Рабаköz, Сигетköz, Маркал ойпаты, Мошон жазығы, Комаром-Эстергом жазығы және Житни остров. Кеменешхат, Шопрон-Ваш жазығы және Штайриш Хюгеллан аймақтары кейде Кіші Альфёльдке жатады деп есептеледі, бірақ венгр және австриялық географтар бұл терминді тар мағынада қолданады.

Тарих

Неолит дәуірінен бері жазық маңызды егіншілік аймағы болып келген. Оның оңтүстік бөлігі 1-5 ғасырларда Рим провинциясы Паннонияның құрамына кірді, кейін герман және славян халықтары қоныстанды, ал шамамен 900 жылдан бастап венгрлер де қоныстанды. 1000 жылдан бері аймақ Венгрия Корольдігінің бір бөлігі болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Кіші Алфёльд Венгрия, Чехословакия және Австрия арасында бөлісті. 1990 жылдары Словакия Габчиковода үлкен тоған мен электр станциясын салды.

Халық саны

Ел шекаралары тілдік шекаралармен дәл келіспейді, әсіресе жазықтың солтүстік бөлігінде, онда мажарлар ең оңтүстіктегі екі аудан – Дунайска-Стреда мен Комарнода көпшілік құрайды, ал қалған аудандарда азшылықта болады. Үш елдің шекарасы қиылысатын аймақта кішкентай хорват топтары да бар. Аймақтағы маңызды қалалар: Гьёр (ХУ), Комарром (ХУ), Комарно (SK), Дунайска-Стреда (SK), Нове-Замки (SK) және Мошонмадьяровар (ХУ).