Кіріспе

Сөздерді көлденең және тік оқуға болады. Сөздік квадрат – акростихтің бір түрі. Ол шаршы торға жазылған сөздер жиынтығынан тұрады, оларды көлденең де, тік те оқуға болады. Сөздердің саны, әр сөздің әріптері санымен тең болатын, квадраттың "дәрежесі" деп аталады. Мысалы, бұл 5-дәрежелі квадрат:

H E A R T E M B E R A B U S E R E S I N T R E N D

Көне заманнан бері танымал болған бұл жұмбақ сөздік квадрат кейде сандық сиқырлы квадратпен салыстырылады, бірақ олардың арасындағы жалғыз ортақ нәрсе – екеуі де шаршы торды қолданады, басқа ешқандай байланыс жоқ.

Басқа тілдер

Ағылшын тілінен басқа көптеген тілдерде әртүрлі өлшемдегі сөз тізбектері құрастырылды, оның ішінде тек кішкентай әріптермен жазылған сөздік сөздерінен ғана тұратын толық тізбектер де бар. Бүгінгі күнге дейін кез келген тілде жарияланған жалғыз 10-реттік тізбек латын және ағылшын тілдерінде жасалған, ал 11-реттік тізбек латын тілінде де құрастырылды. Француз тілінде 9-реттік тізбектер құрастырылған, ал итальян және испан тілдерінде кем дегенде 8-реттік тізбектер жасалды. Сондай-ақ, әрқайсысында бірнеше еуропалық тілдерден сөздер қолданылған 10-реттік полиглот тізбектері де құрастырылды.

Сөздік

Сөз квадраттарын құруға қажетті сөздік көлемін шамалау мүмкін. Мысалы, 5x5 сөз квадратын әдетте 250 сөзден құрастыруға болады. Әрбір деңгейге көтерілгенде, шамамен төрт есе көп сөз қажет болады. 9x9 сөз квадраты үшін 60 000-нан астам 9 әріпті сөз керек, бұл ірі сөздіктердегі барлық сөздерге жуық. Үлкен сөз квадраттары үшін сөздердің үлкен қорының қажеттілігі, осы жиынтықты "қажетті" сөздермен (яғни, дефисі жоқ, жиі қолданылатын, жасалма түбірлерсіз және үлкен әріппен жазылмаған сөздермен) шектеуге мүмкіндік бермейді, сондықтан нәтижедегі сөз квадраттарында кейбір сирек кездесетін сөздер болуы мүмкін. Кішкентай сөз квадраттарында керісінше мәселе туындайды: компьютерлік іздеу миллиондаған мысалдарды береді, олардың көпшілігінде кем дегенде бір түсініксіз сөз қолданылады. Мұндай жағдайларда "қажетті" (жоғарыда сипатталғандай) сөздерден тұратын сөз квадратын табу үшін, сирек кездесетін сөздерді жою немесе тек жиі қолданылатын сөздерді қамтитын кіші сөздікті пайдалану қажет. Ойын-сауық үшін қолданылатын кішкентай сөз квадраттарының қарапайым шешімдерге ие болуы күтіледі, әсіресе балаларға тапсырма ретінде берілген жағдайда; бірақ көптеген 8x8 сөз квадраттары білімді ересек адамның сөздік қорын тексереді.

Басқа нысандар

Көптеген басқа пішіндер де сөздерді тығыздау үшін негізгі ұқсас қағидалар бойынша қолданылған. Ұлттық жұмбақ шешушілер лигасы қолданылған формалардың толық тізімін сақтайды.