Кіріспе

Америкалық классикалық композитор

Карлос Лунд (немесе Карлес Суриньяч) i Врокона (; 6 наурыз 1915 – 12 қараша 1997) – Испанияда туған композитор және дирижер.

Ерте өмір

Карлос Суриняч 1915 жылғы 6 наурызда Испанияның Барселона қаласында дүниеге келген. Оның австриялық поляк анасы үй пианині болған, оны кішкентай кезінде музыкамен таныстырған. Ол 5-6 жасында пианинода ойнай бастады және шамамен 10 жасында музыканы формалды түрде оқуға кірісті. Әкесі биржалық делдал болып жұмыс істеген. Ол Суринячтың музыкамен айналысуын қабылдамады және оның ізімен бизнеске түскен екінші ұлына сенім артты. Ол музыкаға ешқашан толыққанды берілмегенін, бірақ оны әрқашан жақсы көргенін айтты. 14 жасқа дейін анасынан сабақ алған ол Каминалс музыка академиясында фортепиано мен музыка теориясын оқыды. Барселона симфониялық оркестрінде және Гран-Театр-дель-Лицеуде дирижерлік қызметтер атқарды. Барселона консерваториясының директоры Энрике Морерадан композиция және оркестрлеуді оқыды. Ол Мадридке барып, содан кейін Германияға көшіп, Берлинде Макс Трапп пен Рихард Штраусспен оқыды, Штраустың бес семинарына қатысты. 1944 жылы Барселона филармониялық оркестрінің жаңа дирижері ретінде Барселонаға оралды, онда оның "El mozo que casó con mujer brava" операсы мен "Passacaglia Sinfonia" шығармасы тұңғыш рет орындалды. 20 жасының шамасында опера театры мен дирижерлік қызметінің көмегімен ішкі композитордан сыртқы композиторға айналды.

Мансап

1950 жылдың соңында Карлос Суриняч табысты композитор болу ниетімен АҚШ-қа эмиграциялады. Екінші дүниежүзілік соғыс жақында ғана аяқталған еді және еуропалық баспагерлер үлкен композиторлардың – Бетховен, Мендельсон, Шопен және т.б. – бұрынғы шығармаларын қарқынды түрде қайта басып шығарып жатқан. Амбицияға толы Суриняч алдымен оркестрді дирижерлеу үшін Нью-Йоркке тоқтады. 1951 жылдың мамыр айында Музейде Нью-Йорктің ең элиталық артистерінің қатысуымен концерт өтті. Концертте оның, Марта Грэмнің, Израильдің Батшева труппасының, Хосе Лемонның, Баланчиннің, Дорис Хамфридің және тағы да басқалардың шығармалары орындалды. Оның "Ритмо Жондо" атты алғашқы жарқын премьерасы көрермендердің сұрауымен қайталанды. Композицияның ұзақтығы 6 минутты құрады, ол кларнет, труба, ксилофон, литавра және 3 қол соққышы үшін жазылған. Карлос Суринячтың шығармалары осы уақытқа дейін белгілі болмаған. Бұл өнер оның мансабын өрге жүзеп, жаңа биікке көтерді. Концерттен бір апта өткен соң Дорис Хамфри мен Хосе Лимон оның үйіне келіп, оның композицияларын балетте пайдалану туралы өтініш жасады және пікір алмасты. Бұл сәтті ынтымақтастық 1953 жылдың сәуір айында Альвин театрында көрсетілді. Ол 20 минуттық шығарманы 23 музыканттан тұратын Бродвей оркестрі үшін жазды. Содан кейін ол балеттің екінші нұсқасын жасау үшін Дорис Хамфримен тығыз жұмыс істеді. Ол MGM Records компаниясымен көптеген жазуларды жүргізді. "Ритмо Жондо" премьерасынан кейін бірнеше жыл өткен соң, хореограф Марта Грэм Суринячқа жүгінді. Ол оның бір трегі бар жазбаны сатып алып, Суринячтың білмеуімен 8 минуттық хореографиялық қойылым жасады. Бұл заңсыз болғанымен, ол қойылымды көргеннен кейін көз жұмды. Ол қойылымды көріп, Грэмның шеберлігіне тәнті болды. Бір тректі пайдаланудан басқа, Грэм онымен жұмыс істеуді, қойылымды ұзартуды және оркестрлеуді толықтыруды сұрады. Ол Марта Грэм үшін үш балетке музыка жазды: "Embattled Garden" (1958), "Acrobats of God" (1960) және "The Owl and the Pussycat" (1978). Марта Грэм "Acrobats of God" балеті үшін Капецио сыйлығымен марапатталды және оған композиторлық жұмысы үшін үлкен тапсырыс берді. "The Owl and the Pussycat" қойылымының дайындығына бар болғаны алты ай кеткені де атап өтерлік. 1967 жылы Пол Тейлордың хореографиясымен жасалған тағы бір ынтымақтастық – "Agathe's Tale" балетінің премьерасы өтті. Суриняч сондай-ақ Джоффри балеті үшін "Feast of Ashes" шығармасын жазды. Луисвилл симфониялық оркестрі мен Рокфеллердің басшылығымен көптеген рет көрсетілген бұл қойылымдар үшін дирижерлер берген сыйлықтардың мөлшері әрқайсысы 1 миллион долларды құрады. Суриняч бастапқы электронды музыканы өңдеп, 1973 жылы Марк Хеллингер театрында қойылған "Chronic" балетіне музыка жазды. Оның арфа концерті Чарльз Ройс өзінің қызы Мария үшін тапсырыс берген. Премьерасы 1978 жылы Мичиган штатының Гранд-Рапидс қаласында өтті, сололық бөлікті Никанор Забаллета орындады. Кейін концертті Мария Ройс Interlochen қаласында орындады. Содан бері Суринячтың арфа концерті тағы орындалмаған. Фламенконың дәстүрлі элементтері, испан мәдениеті және американдық музыка Суринячны ерекше композитор етеді. Карлос Суриняч 1959 жылы АҚШ азаматы болды. Суриняч сонымен қатар Исаак Альбенистің фортепиано сюитасы "Iberia" шығармасының бір бөлігін оркестрледі. Оның белгілі шәкірттерінің бірі – Луис В. Баллард. Ол Дорис Хамфри, Хосе Лимон, Марта Грэм, Пол Тейлор, Роберт Койн, Мадрид балеттеріндегі Антонио және тағы да басқа хореографтармен жұмыс істеді. Суриняч 1997 жылдың 12 қарашасында АҚШ-тың Коннектикут штатындағы Нью-Хейвен қаласында қайтыс болды. BMI Foundation Карлос Суриняч атындағы сыйлықтар мен тапсырыс беру бағдарламасын демеушілік етеді, ол американдық музыкаға қызмет еткен талантты жас музыканттарды марапаттайды және BMI Студент композиторлар сыйлығының бұрынғы жеңімпаздарының жаңа шығармаларын жасауға қаржылай көмек көрсетеді. Бұл бағдарлама Суринячтың өсиеті бойынша құрылды. Суринячтың тегіндегі соңғы "ch" әрпі көне каталон орфографиясына сәйкес "k" деп айтылады (қазіргі орфографияда бұл дыбыс "c" әрпімен белгіленеді). "ch" соңғысы каталондық тегтерде жиі кездеседі, олардың көпшілігі осы жазуын сақтайды. Сонымен қатар, Суриняч Испаниядан кеткенге дейін оның тегі "Suriñach" деп жазылып, "n" әрпінің үстінде тильда белгісі болған. Ол кейін тильдадан бас тартты, бірақ Испанияға барған сайын концерттік плакаттарда түпнұсқа жазуды көретін. Каталон тілінде оның есімі стандартты түрде Surinyach немесе Surinyac деп жазылуы мүмкін.