Көгілдір қанатты көбелек: Сипаттама және таралуы

Кіріспе

Көбелектің түрі

Cyaniris semiargus, Mazarine blue – Lycaenidae тұқымдасына жататын палеарктикалық көбелек.

Тарату

Мазарин көкінің популяциясы континенттік Еуропаның барлық аймағына тараған, Арктика шеңберін, Марокконы қамтиды, содан кейін Палеарктика арқылы Сібірге және Ресейдің Солтүстік-Шығысына дейін жетеді. 19 ғасырдың басында Ұлыбританияда осы түрдің көптеген жергілікті популяциялары болған, бірақ ол 20 ғасырдың басына дейін жоғалып кетті. Дегенмен, кейде жалғыз-жалғыз көшіп келгендері байқалды, ал британдық популяцияның толық жойылуы 1906 жылға дейін болған деген болжамдар да бар. 2009 жылы ЮНЕСКО Мазарин көкін Ұлыбританияға қайта енгізу мүмкіндігін зерттеді. Соңғы кезде Мазарин көкінің саны Еуропалық ареалында (әсіресе Скандинавияда) азайып барады, ал себебі әлі анықталған жоқ.

Тіршілік ету ортасы

Бұл көп тараған түр шалғындарда, жайылымдарда, далаларда және гүлді шөптес ылғалды жерлерде, 2200 метрге дейін биіктікте мекендейді. Ол тыңайтылмаған және мал азыратуға пайдаланылмаған жерлерді ұнататын сияқты.

Сипаттама

Аталық және аналық қанаттарының ені 32–38 мм шамасында бірдей. Аналық Мазарині көгілдірінің түсі қоңыр. Қанаттың төменгі жағы сұрғылт немесе сары-қоңыр, айналасы ақ және көк түсті ұсақ дақтармен, ал негізгі бөлігінде көк түсті қабыршақтармен жабылған. Бұл түр Cupido minimus-ке өте ұқсас, бірақ Мазарині көгілдірінің артқы қанаттарының төменгі жағында 6-шы бөлімдегі қара дақ және оған жақын екі дақ доғал бұрыш құрайды, ал C. minimus-те олар сүйір бұрыш құрайды. Құйрығы зәйтүн жасыл түсті және тағамдық өсімдікке жібек баумен бекітіледі.

Сицилиядағы сипаттама

L. semiargus Rott. (= acis Schiff., argiolus Fuessl, argianus Zett.) (82 е) түрі. Еркегінің үсті күңгірт, бірақ терең көк түсті, жылтырсыз, қара жиекті және жіңішке қара дискоклеткалы дақпен; жиектері таза ақ. Месінің үсті қара қоңыр, жиектері қараңғы. Астыңғы жағы көк түсті, базасында көк түсті қабыршақтармен, айқын дискоклеткалы дақ және артқы қанаттың төменгі жағындағы қанат тамырының астында базальды оcellus және дискілік оcelli қатары бар. Артқы қанаттың оcelli-леріндегі өзгерістердің біріншісі – Hellweger-дің spadae түрі, онда оcelli мүлдем жоқ. Fuchs-тың caeca түрінде алдыңғы қанатта тек бір оcellus бар. Wheel-дің striata түрінде оcelli жолақтарға айналады. Aetnaea Zett. түрінде (кездейсоқ) Этна тауында табылған, оcelli үлкейтіліп, сыртқы жиектің жанына жақындатылған. Еуропаның және Солтүстік Азияның барлық аймақтарында, шығысқа қарай Тынық мұхитына дейін таралған; Англияда да кездеседі, бірақ онда сирек және жоғалып бара жатқандай көрінеді; Еуропа мен Азияда 68 градусқа дейін (Herz). — montana M. Dur [C semiargus ssp. montana Meyer Dür, 1852] (82 е) – Оңтүстік-Шығыс Еуропаның жоғары Альпі және тауларында кездесетін альпілік форма; кішкентай, еркегінің үсті ашық көк түсті, кең қара дистальді жиегі бар. — bellis Frr. [Cyaniris bellis (Freyer, 1845)] (82 е, f) – үсті montana түріне ұқсас, бірақ артқы қанатының астыңғы жағында анальді аймақта сары-қызыл дақтардың іздері бар. — impura Krul – Шығыс Ресейден, бүкіл сыртқы жиегінен, әсіресе артқы қанатынан көмескі сары дақтар бар. — parnassia Stgr. [Cyaniris bellis] – Балқан түбегінен, impura түріне ұқсас, бірақ одан ірі. — helena Stgr. [Cyaniris bellis]. (82 f) – Оңтүстік Грекия тауларынан шыққан кішкентай форма, астыңғы жағындағы қызғылт сары дақтар үздіксіз тізбек құрайды және кейбіреулері месінде де пайда болады, бұл одан да оңтүстік antiochenaLed. [C. b. antiochena (Lederer, 1861)] түрінде одан да жиі кездеседі. — Ларвасы күңгірт жасыл-сары түсті, қоңыр баспен, қара арқалық және бүйірлік жолақтарымен; шілдеде және күзде Anthyllis және Armeria vulgaris гүлшоғырында. Пупасы ашық зәйтүн жасыл түсті, қыстап жатқан пупалары кейінірек қоңыр түске айналады; тамақ өсімдігінің сабағына анальді ұшымен бекітіледі (Assmus). Көптеген аудандарда мамыр айында және тағы да тамыз айында, көбінесе жалғыз, бірақ көптеп, кең ормандық жолдарда және даланың шөпті жиектерінде ұшып жүреді. Олардың ұшуы өте ұқыпсыз және өте төмен, жәндіктер әдетте жерге жақын болады және жиі Potentilla, Ranunculus және Trefoil гүлдерін мекендейді. Биік тауларда бұл түр ылғалды жерлерде жиі кездесетін ең көп таралған түрлердің бірі.

L. semiargus Rott. (= acis Schiff., argiolus Fuessl, argianus Zett.) (82 e). male above dull but deep blue, without gloss, with black margin and thin dark discocellular spot; the fringes pure white. Female above black brown, the fringes darkened. Underside earth grey with blue scaling at the base, distinct discocellular spot and a row of discal ocelli as well as a basal ocellus below the costa of the hindwing. Of the modifications in the ocelli of the hindwing we mention first ab. spadae Hellweger, in which the ocelli are all absent. In ab. caeca Fuchs there is only one ocellus on the forewing. In ab. striata Wheel. the ocelli are modified into streaks. The ocelli are enlarged and placed nearer to the outer margin in
aetnaea Zett., which was (accidentally) found on the Etna. Throughout Europe and North Asia, eastwards to the Pacific; also in England, but here rare and apparently disappearing; in Europe and Asia as far north as 68 deg(Herz). — montana M. Dur [C semiargus ssp. montana Meyer Dür, 1852] (82 e) is an alpine form which occurs in the higher Alps and the mountains of South East Europe; smaller, the male bright blue above, with broader black distal border. — bellis Frr. [Cyaniris bellis (Freyer, 1845)] (82 e, f) is above like montana, but the hindwing beneath bears traces of yellowish red spots in anal area. — impura Krul has dull yellow spots before the whole outer margin, especially on thehindwing; from East Russia. — parnassia Stgr. [Cyaniris bellis] from the Balkan Peninsula, resembles impura, but is larger. — In helena Stgr. [Cyaniris bellis]. (82 f), a small form from the mountains of Southern Greece, the reddish yellow spots of the underside form a continuous chain and some of them appear in the female also on the upperside, which is quite generally the case in the still more southern form antiochenaLed.[C. b. antiochena (Lederer, 1861)] — Larva dull greenish yellow with brown head, a dark dorsal line and a dark lateral one; in July and in the autumn on Anthyllis and Armeria vulgaris, in the inflorescences. Pupa light olive green, the hibernating pupae become brown later on; fastened with anal end at the stem of the food plant (Assmus). The butterflies in May and again in August, in most districts singly but common, flying on broad forest roads and grassy borders of fields. Their flight is rather clumsy and very low, the insects usually keeping quite close to the ground and frequently visiting Potentilla, Ranunculus and Trefoil. In the high mountains the species is one of the commonest on damp places on roads.

Биология

Бұл түр жылына бір рет көбейеді. Ол жас күйінде қыстайды. Ересек дарақтар мамырдан тамызға дейін ұшады.

Этимология

Мазарин – 17-шы ғасырдың соңы мен 18-шы ғасырдың басында экспортталған фарфорда кездесетін терең, қанық көк түс, және бұл түс кардинал Мазариннің есімімен байланысты.