Жасылқос – далалық көбелек (Жасылқос – далалық көбелек)
Speckled wood (butterfly)
Жарқылдақ көбелек (Pararge aegeria) – Еуразияда кең таралған, Nymphalidae тұқымдасына жататын көбелек. Түрлері, аралас белгілері, сыртқы түрі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Nymphalidae тұқымдасына жататын көбелектер түрі.
Species of butterfly in the family Nymphalidae
Тікшіл ағаш көбелегі (Pararge aegeria) – Палеарктика аймағының көп бөлігінде орманды жерлерде және олардың шетінде кездесетін көбелек. Бұл түрге төрт кіші түр кіреді: Pararge aegeria aegeria, Pararge aegeria tircis,
The speckled wood (Pararge aegeria) is a butterfly found in and on the borders of woodland areas throughout much of the Palearctic realm. Furthermore, the species Pararge aegeria comprises four subspecies: Pararge aegeria aegeria, Pararge aegeria tircis,
Сипаттама
Ерлер мен әйелдердің қанаттарының орташа ені , бірақ ерлер әйелдерге қарағанда сәл кішірек болады. Сонымен қатар, аталықтарының алдыңғы қанаттарында әйелдерінде жоқ сұрғылт қоңыр иіс қабыршақтарының қатары болады. P. a. tircis және P. a. aegeria біртіндеп бір-бірімен араласып кетеді.
The average wingspan of both males and females is , although males tend to be slightly smaller than females. Furthermore, males possess a row of grayish brown scent scales on their forewings that is absent in the females. P. a. tircis and P. a. aegeria gradually intergrade into each other.
Тамақ көзі
Личинкалардың жеміне болатын өсімдіктеріне түрлі шөп түрлері жатады, мысалы, Агропирон (Ливан), Брахиподиум (Палеарктика), Брахиподиум сильватикум (Британ аралдары), Бромус (Мальта), Цинодон дактилон (Испания), Дактилис гломерата (Британ аралдары, Еуропа), Элимус репенс (Ливан), Элитригия репенс (Испания), Holcus lanatus (Британ аралдары), Hordeum (Мальта), Melica nutans (Финляндия), Melica uniflora (Еуропа), Oryzopsis miliacea (Испания), Poa annua (Ливан), Poa nemoralis (Чехия / Словакия), Poa trivialis (Чехия / Словакия), бірақ ең қолайлы шөп түрі – бадақ шөп (Elytrigia repens). Ересек түрі нектармен қоректенеді. Жоғары өсу қарқыны личинкалардың тірі қалуына кері әсер етеді. Жылдам өсетіндер азық жетіспесе, тез салмақ жоғалтады. Азық қайта қолжетімді болғанда олардың тірі қалу ықтималдығы төмендейді.
Larval food plants include a variety of grass species such as Agropyron (Lebanon), Brachypodium (Palaearctic), Brachypodium sylvaticum (British Isles), Bromus (Malta), Cynodon dactylon (Spain), Dactylis glomerata (British Isles, Europe), Elymus repens (Lebanon), Elytrigia repens (Spain), Holcus lanatus (British Isles), Hordeum (Malta), Melica nutans (Finland), Melica uniflora (Europe), Oryzopsis miliacea (Spain), Poa annua (Lebanon), Poa nemoralis (Czechia/Slovakia), Poa trivialis (Czechia/Slovakia), but the preferred species of grass is the couch grass (Elytrigia repens). The adult is nectar feeding. A high growth rate can also negatively affect larval survivorship. Those with high growth rates will also have high weight loss rates if food becomes scarce. They are less likely to survive if food becomes available once again.
Жұптасу мінез-құлқы
Ұялы ағаш бауыршақтарында аналықтары моноандрлы, яғни өмір бойында тек бір рет жұптасады. Ал аталықтары полигинозды және көбінесе бірнеше рет жұптасады. Аналықтарды табу үшін аталықтар екі стратегияның бірін қолданады: аумақтық қорғау және патрульдеу. Содан кейін аналық патрульдеуші аталықпен немесе аумақтық аталықпен жұптасуды таңдауы керек. Аумақтық аталықпен жұптасу арқылы аналық жоғары сапалы аталықты таңдағанына көз жеткізе алады, себебі аумақты қорғау қабілеті аталықтың генетикалық сапасын көрсетеді. Сондықтан аумақты таңдау арқылы аналық қандай аталықпен жұптасатынын таңдауға көбірек немсеушілік танытады. Бұл таңдау, ең алдымен, жұбай табуға жұмсалатын іздеу шығындарына байланысты. Аталықтарды іздеу үшін аналық құнды уақытын және күшін жұмсауы керек, бұл іздеу шығындарын тудырады, әсіресе өмір сүру мерзімі шектеулі болғанда. Іздеу шығындары артқан сайын аналықтың жұбайға қоятын талаптары төмендейді. Мысалы, егер аналықтың өмір сүру ұзақтығы қысқа болса, ол идеалды жұбайды іздеуге байланысты жоғары шығындарға келеді. Сондықтан ол ересекке айналғаннан кейін бір күн ішінде жұптасып, оларды табу оңай болғандықтан патрульдеуші аталықпен жұптасуы мүмкін. Алайда, егер аналықтың өмір сүру ұзақтығы ұзақ болса, жұбай табуға байланысты іздеу шығындары төмендейді. Осылайша аналық аталықтың аумағын белсенді түрде іздеуге бейім болады. Іздеу шығындары қоршаған ортаның жағдайларына байланысты өзгеретіндіктен, стратегиялар популяциядан популяцияға өзгереді. Бұл кездесу кезіндегі ұшу үлгісі өсімдік жамылғысына байланысты. Ашық жерде жұп тік жоғары ұшады. Ал тығыз орман астында мұндай ұшу мүмкін болмайды, сондықтан жұп спираль тәрізді жоғары көтеріледі. Мұндай қарым-қатынастардың көпшілігінде қақтығыс салыстырмалы түрде қысқа болады және тұрғын аталық жеңіске жетеді. Шабуылшы, әдетте, кері шегінеді, себебі қатаң қарсыласу қымбатқа түсуі мүмкін, ал күнге толы орындар жеткілікті. Алайда, егер екі аталық та өздерін «тұрғын» аталық деп есептесе, қақтығыс күшейеді. Ұялы ағаш бауыршақтарының екі жынысы да асимметриялық қанаттармен ерекшеленеді; алайда, бағытталған асимметрия тек аталықтарда ғана байқалады (бұл генетикалық факторлардың салдары болуы мүмкін). Дене салмағынан басқа, аналықтың салған жұмыртқаларының саны жұмыртқа салар орынды іздеуге жұмсалған уақытқа да байланысты болуы мүмкін. Жұмыртқалар саны жұмыртқаның мөлшеріне кері пропорционал. Алайда, жұмыртқаның мөлшері эксперименттік жағдайларда жұмыртқаның немесе личинканың тіршілік етуіне, личинканың даму уақытына немесе қуыршақтың салмағына ешқандай әсер етпейтіні анықталды. Мүмкін, бұл жұмыртқалар саны мен оңтайлы жұмыртқа салар орынды іздеуге жұмсалған уақыт арасындағы айырбасқа байланысты болуы мүмкін. Аналық жануарлар қолайлы жағдайда көбірек жұмыртқа салады, сондықтан олар көбірек ұрпақ тудырып, өнімділігін арттыра алады.
In the speckled wood butterfly females are monandrous; they typically only mate once within their lifetime. On the other hand, males are polygynous and typically mate multiple times. In order to locate females, males employ one of two strategies: territorial defense and patrolling. Then, the female must make a choice between mating with a patrolling male or a territorial male. By mating with a territorial male, a female can be sure that she has chosen a high quality male, as the ability to defend a territory reflects the genetic quality of a male. Therefore, by choosing a territorial male, the female is being more picky about which male she chooses to mate with. The choice is most likely dependent on the search costs associated with finding a mate. When actively searching for a male, a female must spend her precious time and energy, which results in search costs, especially when she has a limited life span. As search costs increase, female choosiness for a mate decreases. For example, if a female's life span is shorter, she has a higher cost associated with searching for the ideal mate. Therefore, she is likely to mate within a day of her emergence as an adult, and will most likely mate with a patrolling male, as they are easier to find. However, if a female lifespan is longer, then the search costs associated with finding a mate are lower. The female is then more likely to actively search for a territorial male. Since the search costs vary depending on environmental conditions, strategies vary from population to population. The pattern of flight during this encounter depends on the vegetation. In an open understory, the pair fly straight upwards. In a dense understory, this flight pattern is not possible, so the pair spiral upwards. In most of these interactions, the conflict is relatively short, and the resident male wins. The intruder most likely backs down as a serious confrontation could be costly, and there is an abundance of equally desirable sunspots. However, if both males believe they are the "resident" male, the conflict escalates. Both genders of the speckled wood butterfly exhibit asymmetrical wings; however, only males show directional asymmetry (likely to be caused by genetic factors). In addition to body mass, the number of eggs laid by a female may also be related to the time spent searching for an oviposition site. The number of eggs laid is inversely proportional to egg size. However, egg size was not found to have any influence on egg or larval survival, larval development time, or pupal weight under experimental conditions. One explanation may be that there is a tradeoff between the number of eggs laid and the time spent searching for the optimal oviposition site. A female would produce more eggs in an optimal environment, so she can produce more offspring and increase her reproductive fitness.
Аталық инвестициялар
Көппіршіктерде жұптасу кезінде аталық сперматофорды, яғни сперматозоидтар мен жоғары концентрациялы ақуыздар мен липидтерден тұратын секрецияны аналыққа жеткізеді. Аналық сперматофордағы қоректік заттарды жұмыртқа өндіруге пайдаланады. Сперматозоидтар арасында бәсекелестік болатын полиандроздық жұптасу жүйесінде, аталықтар үшін мүмкіндігінше көп жұмыртқаны ұрықтандыру және аналықтың қайта жұптасуына бөгет қою үшін үлкен сперматофор жеткізу пайдалы. Көптеген дақылды ормандағы (speckled wood) аналықтар моноандрозды мінез-құлық танытатындықтан, сперматозоидтар арасындағы бәсекелестік азаяды, сондықтан аталықтың сперматофоры басқа түрлерге қарағанда әлдеқайда кішідірек болады. Дақылды ормандағы аталықтың сперматофорының мөлшері аталықтың дене массасы артуымен бірге ұлғаяды. Екінші жұптасу кезіндегі сперматофор айтарлықтай кішірек болады, сондықтан жаңа (ұрықтанбаған) аталықпен жұптасу нәтижесінде личинкалардың саны артады. Демек, аналық үшін ұрықтанбаған аталықпен жұптасудың салдары бар.
During copulation in butterfly species, the male deposits a spermatophore in the female consisting of sperm and a secretion high in proteins and lipids. The female uses the nutrients in the spermatophore in egg production. In a polyandrous mating system, where sperm competition is present, it is beneficial for males to deposit a large spermatophore in order to fertilize the largest amount of eggs possible and possibly prevent the female from mating again. Since most females in the speckled wood butterfly behave monandrously, there is decreased sperm competition, and the male's spermatophore is much smaller relative to other species. The speckled wood male's spermatophore size increases as body mass of the male increases. The spermatophore in the second copulation is significantly smaller, so copulation with a virgin male results in a higher number of larval offspring. Therefore, there is a cost to females associated with mating with a non virgin male.