Кіріспе

Англияның Батыс Йоркшир аймағындағы Лидс қаласындағы Такрей медицина мұражайы – Санкт-Джеймс университетінің ауруханасына жақын орналасқан медицина тарихы мұражайы. Ол 1997 жылдың наурыз айында «Такрей медициналық мұражайы» деген атпен ашылды. 1998 жылы «Жыл мұражайы» атағын жеңіп алды, сондай-ақ 2004 жылы «Жылдың үздік шағын туристік нысаны» және «Мұралық білім беру саласындағы Санфорд сыйлығы» сияқты басқа да марапаттарға ие болды. 2021 жылдың 17 мамырынан бастап мұражай қайта ашылды. Мұражай 2019 жылы 4 миллион фунт стерлингтік жөндеу жұмыстарына байланысты уақытша жабылды, бірақ мұражайдың конференц-орталығы мен тұрақ ашық қалды, содан кейін COVID-19 пандемиясы салдарынан жабылды. 2020 жылдың қазан айында мұражайға Мәдениетті қайта жаңғырту қорынан 370 000 фунт стерлинг көмек берілді, бұл оның қауіпсіз түрде қайта ашылуына көмектесу үшін жасалды. 2020 жылдың желтоқсан айында мұражайдың конференц-орталығы COVID-19 вакцинациясы орталығы ретінде пайдаланылды. Жаңадан жаңартылған мұражай 2021 жылғы «Жыл мұражайы» сыйлығына үміткер болып іріктеліп алынды.

Тарих

Ғимарат ІІ санаттағы ескерткіш, бұрынғы Лидс одақтық жұмыс үйі. Ол 1861 жылы ашылды (негізгі тас 1858 жылы қаланды), 784 жандарға пана берді. 19 ғасырдың соңына қарай ғимараттар жұмыс үйі мен оқу орны ретінде емес, кедейлерге медициналық көмек көрсету үшін негізгі мақсатына ие болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Шығыс Лидс әскери госпиталі деп аталды және қарулы күштердің қызметкерлеріне көмек көрсетті. Музейдің тарихы 1902 жылы Чарльз Тэкрейдің Лидстегі Ұлы Жордж көшесінде ашқан шағын, отбасылық дәріханасынан басталады. Бір ғасырдың ішінде бұл дүкен Ұлыбританияның ірі медициналық компанияларының біріне – Chas F Thackray Limited-ке айналды. Компания дәрі-дәрмек және медициналық құралдар өндірді, сондай-ақ сэр Джон Чарнлимен бірлесіп жамбас сүйегін алмастыру операциясын дамытты. 1980 жылдары Чарльз Тэкрейдің немересі Пол Тэкрей Лидстегі медициналық жабдықтар компаниясының мұрағаты ретінде шағын коллекция құрды. 1990 жылы коллекцияны дамыту мақсатында қайырымдылық қор құрылды.

Музейлік көрмелер

2021 жылғы қайта құрудан бұрын, ең қызықтыларының бірі – «Лидс 1842: Викториялық Лидстегі өмір» болды: келушілер нағыз көріністерімен, дыбыстарымен және иістерімен толық шалаптар көшелерінің көшірмесі арқылы жүріп, сегіз викториялық кейіпкердің өмірін, ауруларын және емдеуін бақылап, олардың аман қалуын анықтайтын таңдаулар жасады – егеуқұйрықтардың, биттердің және кереует құрттарының арасында. «Ауырсыну, ірің және қан» журналы анестезиядан бұрын жасалған хирургиялық операцияларды, сондай-ақ ауырсынуды жеңілдетудің қалай дамығанын сипаттады, ал «Бала тудыру» бала туғандағы қауіпсіздіктің жақсаруына арналған. Ханна Дайсонның тағдыры – 1842 жылы анестезия қолданылмаған кезде жасалған операцияның бейнекөшірмесі: келушілер хирург, оның көмекшісі және тәлімгерліктегі дәрігерлер Ханна Дайсонның операциясына – фабрикадағы апатта қысылып қалған аяғын ампутациялауға дайындалғанда бақылады (бейнекөшірмеде нақты операция көрсетілмеді). «Өмір аймағы!» – адам денесінің қалай жұмыс істейтінін зерттейтін, кішкентай бөлмесі бес жасқа дейінгі балаларға арналған интерактивті балалар галереясы болды. «Қалпына келтіру?» галереясында Бірінші дүниежүзілік соғыс және қазіргі заманғы қақтығыстар медицинасын қарастыра отырып, соғыс ардагерлерін емдеу мәселелері зерттелді. Жыл сайын жаңаланатын уақытша көрмелер галереясы да болды.

Жинақ

Такрей медицина музейінде рим дәуірінен бастап қазіргі күнге дейінгі медицина тарихынан 47 000-нан астам заттар сақталған, сондай-ақ 15 000 сауда каталогтары және медицина мен денсаулық сақтау туралы 9 000 кітап бар. Көрермендер назарына Альберт ханзаданың жеке дәрі-дәрмек жиынтығы және Гитлердің қан құю жиынтығы ұсынылады. Жиынтықтың ерекшеліктері: 1600 жылдардан бүгінгі күнге дейінгі еуропалық хирургиялық құралдар; Британдық аудиология қоғамының жинағын қоса алғанда, есту аппараттарының "ұлттық маңызы бар" жинағы; Дж. Ф. Уилкинсонның фармацевтикалық керамика жинағы; патенттелген дәрілер және үй шаруашылығында қолданылатын алғашқы көмек жиынтықтары. Такрей медицина музейі 2015 жылдың 1 қарашасында Really телеарнасындағы "Most Haunted" бағдарламасында көрсетілді.

Уақытша көрмелер

2016 жылы Тэкрай медициналық мұражайы Ұлыбритания, Еуропа және Африкадағы он бес орынның бірі болып, Wellcome қорының Wellcome Image Awards жүлдесінің жеңімпаз коллекциясын бірдей уақытта көрсетуге таңдалды. Бұл жүлделер биомедициналық ғылымның маңызды аспектілерін ең жақсы көрсететін суреттердің авторлары – ғалымдар, клиникалық дәрігерлер, фотографтар және суретшілерді марапаттайды. Тэкрай медициналық мұражайында жиырма суреттен тұратын уақытша көрме ұйымдастырылды. Көрмеге адам көзінің ішіндегі, оптикалық когерентті томография әдісімен жасалған 3D-бейне кірді. Суретте қан тамырлары туннель тәрізді құрылымдар ретінде бейнеленген. Басқа суреттер сүйек дамуы, Эбола вирусы және адам бауырының тіндерін жасауға арналған. 2021 жылға жоспарланған уақытша көрмелердің ішінде "Локдаундағы аналар" және "Өзіңнің тарихыңды тік" көрмелері бар.

Білім беру және оқыту

Жыл сайын 20 000 мектеп оқушысы келіп қарайтын мұражай, сыныптардағы жұмыстар мен білім беру ресурстарын, қарызға берілетін жинақтарды және мұғалімдерге арналған іс-шараларды ұсынады. Мұражай мұраны зерттеу жөніндегі білім беру саласындағы Сэндфорд сыйлығымен марапатталды.