Жозеф Портлок: Британдық геолог және әскери инженердің өмірбаяны

Кіріспе

Генерал-майор Джозеф Эллисон Портлок (30 қыркүйек 1794 – 14 ақпан 1864) – британдық геолог және әскери шенеунік, Натаниел Портлоктың жалғыз ұлы, Корольдік теңіз флотының капитаны. Блунделл мектебінде және Корольдік әскери академияда білім алған Портлок 1813 жылы Корольдік инженерлер қатарына қабылданды. 1814 жылы ол Канададағы шекаралық операцияларға қатысты. 1824 жылы оны подполковник (кейін генерал-майор) Т. Ф. Колби (1784–1852) Ирландияның картографиялық зерттеулеріне қатысу үшін таңдады. Ол бірнеше жыл тригонометриялық бөлімде жұмыс істеді, содан кейін Ирландияның физикалық ерекшеліктері, геологиясы және экономикалық өнімдері туралы ақпарат жинады, оның ішінде өнімді экономикаға арналған маңызды бөлімдерді жазған «Естелік» еңбегі де бар. 1837 жылы ол Белфаст қаласында геологиялық және статистикалық кеңсе, геологиялық және зоологиялық үлгілер мұражайы және топырақты зерттеу зертханасын құрды. Бұл жұмысты Портлок картографиялық зерттеулердің геологиялық бөлімі ретінде жалғастырды, ал негізгі нәтижелер оның «Лондондерри округінің және Тирон мен Фермананың бір бөлігінің геологиясы туралы есеп» (1843) еңбегінде қамтылды, оған Томас Олдхэм көмектескен, бұл еңбек жан-жақты және көрнекті суреттермен толықтырылған. Корфу және Портсмутте қызметтен кейін, ол 1849 жылы Коркта Корольдік инженерлердің қолбасшысы болып тағайындалды, ал 1851–1856 жылдары Вулвичтегі Корольдік әскери академияның оқу инспекторы қызметін атқарды. 1857 жылы Әскери білім беру кеңесі құрылғанда, ол қысқа мерзімге Довердегі қолбасшылық лауазымында болды және кеңес мүшесі болып сайланды. Осы жылдары белсенді қызметте жүрген кезінде ол Дублиннің ғылыми қоғамдарына және Британ қауымдастығына көптеген геологиялық мақалалар жариялады. 1848 жылы Джон Уилдің «Негізгі сериясында» геология туралы трактат жариялады (3-басылым, 1853 ж.). Ол Белфасттағы Британ қауымдастығының геологиялық бөлімінің (1852) және Лондон геологиялық қоғамының (1856–1858) президенті болды. Ол марқұм генерал-майор Колбидің естеліктерін жазды, сонымен қатар тригонометриялық зерттеулердің бастауы мен дамуы туралы эссе қосты (1869 жылы «Корольдік инженерлерге қатысты материалдардан» қайта басылды, 3- және 5-томдар). Ол сонымен қатар Энциклопедияның 8-басылымына әскери тақырыптарға қатысты бірнеше мақалалар жазды. 1837 жылы Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды. Ол 1864 жылдың 14 ақпанында Дублинде қайтыс болды. Ол екі рет үйленді: алғашқысы – Джулия Браунмен, 1831 жылдың 24 ақпанында Килмейнде, графтық Майо, Ирландияда, екіншісі – Фанни Тернермен, 1849 жылдың 11 желтоқсанында Коркта, Ирландияда. Фанни – Корк округінің KH командирі генерал-майор Чарльз Тернердің төртінші қызы. Екеуінің де некелерінен бала тумаған.

Major General Joseph Ellison Portlock (30 September 1794 – 14 February 1864) was born at Gosport and was a British geologist and soldier, the only son of Nathaniel Portlock, and a captain in the Royal Navy. Educated at Blundell's School and the Royal Military Academy, Portlock entered the Royal Engineers in 1813. In 1814, he took part in frontier operations in Canada. In 1824, he was selected by Lieut colonel (afterwards Major General) T. F. Colby (1784–1852) to take part in Ordnance Survey of Ireland. He was engaged for several years in the trigonometrical branch and subsequently compiled information on the physical aspects, geology, and economic products of Ireland, including the Memoir for which he wrote substantial sections on productive economy. In 1837, he formed at Belfast a geological and statistical office, a museum for geological and zoological specimens, and a laboratory for the examination of soils. The work was then carried on by Portlock as the geological branch of the Ordnance Survey, and the chief results were embodied in his Report on the Geology of the County of Londonderry and of parts of Tyrone and Fermanagh (1843), an elaborate and well illustrated volume in which he was assisted by Thomas Oldham. After serving in Corfu and at Portsmouth, he was, in 1849, appointed Commanding Royal Engineer at Cork, and from 1851–1856, he was Inspector of Studies at the Royal Military Academy, Woolwich. For a short time, commanding officer at Dover, when the Council of Military Education was formed in 1857, he was selected as a member. During these years of active service, he contributed numerous geological papers to the scientific societies of Dublin and to the British Association. He published, in 1848, a treatise on geology in John Weale's Rudimentary Series (3rd. ed., 1853). He was president of the geological section of the British Association at Belfast (1852) and of the Geological Society of London (1856 1858). He wrote a Memoir of the late Major General Colby, with a Sketch of the Origin and Progress of the Trigonometrical Survey (reprinted in 1869 from Papers on Subjects connected with the Royal Engineers, vols. iii v.). He also contributed several articles on military subjects to the 8th edition of the Encyclopaedia. He was elected a Fellow of the Royal Society in 1837. He died in Dublin on 14 February 1864. He married twice: firstly Julia Browne at Kilmaine, Co Mayo, Ireland on 24 February 1831, and secondly to Fanny Turner at Cork, Ireland on 11 December 1849. Fanny was the 4th daughter of Major General Charles Turner, KH commander of the Cork District. There was no issue from either marriage.