Кіріспе

Синселехо (sinseˈlexo) – Кариб теңізі аймағындағы Колумбияның Сукре департаментінің астанасы және ең ірі қаласы. Бұл сонымен қатар департаменттің Сабанас аймағының да астанасы, және елдегі халық саны бойынша 25-ші ірі қала. Ол Кариб теңізінен 30 шақырым қашықтықта, Мороскилло шығанағында, Картахенадан 125 шақырым және Барранкильядан 200 шақырым жерде орналасқан.

Этимология

Синселехо атауының шығу тегі даулы мәселе, және оның бастауы туралы бір пікірге келгендер жоқ. Ең көп қабылданатын теория бойынша, испан қаласы осы аумақта қоныстанған жергілікті халықтың басшысы болған деп есептелетін кацик Синселдің құрметіне аталған. Бір автор, дереккөз көрсетпестен, бұл теория Боготадағы Бас ұлттық мұрағатта (AGN) сақталған құжаттармен расталатынын айтады.

Тарих

Колумбияға дейінгі дәуірде аймақтың жерінде Zenú тайпаларынан бірнеше жергілікті халықтар мекен еткен. Синселехо ауылы 1535 жылдың 4 қазанында, Ассиздік Францисктің мерекесі күні, Сан-Франциско де Асис де Синселехо деген атпен негізделді. Ауыл 1610 және 1640 жылдар аралығында Алонсо Падилланың енкомиендасына қарасты болды және бұрынғы шағын Zenú тайпасының қонысының орнында салынды. Сол кезде жергілікті халық испан отарлаушылары, яғни "енкомендеролар" тарапынан қанауға ұшырады. 1775 жылдың 21 қарашасында Синселехоны испан капитаны және инженеры Антонио де ла Торре и Миранда, Картахена губернаторы Хуан де Торрезар Диас Пимиентаның бұйрығымен қайта құрды. Қала құрылысы шіркеуден басталды, ал шіркеудің төңірегіндегі жерлер бұл аймақта бұрын тұрған адамдарға берілді; аймақта діни және саяси орталық құру мақсатында. Синселехо қаласының жоспары классикалық испан отаршылдық үлгісінде жасалуы тиіс болған, қаланың орталығында негізгі шіркеу мен алаңы орналасуы керек еді, бірақ қаланың ортасынан өтетін көптеген арналардың кесірінен бұл мүмкін болмады. 1812 жылы Синселехо Ла Ребелион де лос Курас (Қасиеттілер көтерілісі) көтерілісіне қатысқан дін қызметкерлеріне пана болды. 1887 жылға қарай Синселехо Картахена провинциясының ең ірі елді мекендерінің біріне айналды. 1908 жылы ол қысқа ғана өмір сүрген Синселехо департаментінің (испан тілінде Departamento de Sincelejo) астанасы болды, бірақ 1910 жылы қайтадан Картахена провинциясының құрамына кірді. 1912 жылы Синселехо қаласының орталық бөлігін жайлаған өрттен күйреудің азды-көптігіне ұшырады, бірақ қала қайтадан жаңартылды. 1966 жылы Сукре департаменті құрылғаннан кейін Синселехо оның астанасы болды.

География

Синчелехоның географиясы солтүстік және оңтүстікке қарай таулардан басталып, жазықтың шекарасына дейін созылған төбелі ландшафтпен ерекшеленеді. Муниципалитет аумағындағы тау етегі батыстағы теңіз-өзенді жазықтан басталып, Пальмито қаласымен ортақ шекараға дейін жеткен. Бүршікті топографиясы бар төбелерде эрозия жиі кездеседі, олардың беткейлері 7-ден 50%-ға дейін еңіспен, ал биіктігі 50-ден 260 метрге дейін ауыспалы. Синчелехо батысында Пальмито және Толу муниципалитеттерімен, оңтүстігінде Сампуес және Кордова облысымен, шығысында Корозал және Мороамен, ал солтүстігінде Толувьехомен шектеседі.

Климат

Синселехо тропикалық климатқа ие, және оның температурасы жыл бойы салыстырмалы түрде тұрақты болып қалады, орташа температура шамамен 27 °C (80.6 °F). Кёппен климаттық жіктелімі бойынша, ол тропикалық ылғалды және құрғақ климатқа (Aw) жатады.
Құрғақшылық маусымы әдетте желтоқсан айында басталып, ақпан айының соңына дейін жалғасады. Жаңбырлы маусым сәуір немесе мамыр айында шарына жетеді. Маусым және шілде айларында жауын-шашын мөлшері азаяды, бұл "Веранильо де Сан-Хуан" деп аталатын кезең, содан кейін қайтадан артады.

Экономика

Синселехо муниципалитетінің негізгі экономикалық қызметтері көршілес департаменттердің жер пайдалануымен байланысты, атап айтқанда мал шаруашылығы, егін шаруашылығы және сауда. Синселеходағы ең ірі сектор – мал шаруашылығы, және қала жоғары бағаланған етті мал өндірісі үшін "Колумбияның Себуиста астанасы" (ағылш. Zebu Capital of Colombia) деп аталады. Синселехода маңызды сүт шаруашылығы секторы да бар, бірақ етті мал қала экономикасына басым үлес қосады. Егін шаруашылығы – қаланың екінші ірі секторы, ол жүгері, маниок, таро және банан өндірісімен сипатталады. Сауда, мемлекеттік органдар және басқа да қызметтер егін шаруашылығының негізгі қызметін толықтырады. Қалада жаңа зауыттар, оның ішінде Postobón, крахмал (almidón) өндірісі, киім, аяқ киім, пенопласт (icopor), металл жабдықтары, кірпіш, бетон, құрылыс материалдары және ағаш өңдеу сияқты салалар дами бастады. Өнеркәсіп және сауда департаментінің соңғы санағы бойынша, елордада 3000-ға жуық кәсіпорын жұмыс істейді.

Мәдениет

Синчелехоның дәстүрлі музыкасына Порро, Фанданго және Валенто кіреді. Бұл қаланың дәстүрлі тағамы – ірімшік қосылған моте де кесо сорпасы. Қала жергілікті тұрғындар жасаған қолөнер бұйымдарымен, оның ішінде гамактар мен сомбреро вольтиаоларымен мәшһүр. Сомбреро вольтиао Колумбияның ұлттық символы болып табылады. Қалада жыл сайын бірнеше мәдени фестивальдер өтеді, соның ішінде Fiestas del dulce nombre de Jesús, Encuentro Nacional de Bandas және Festival Sabanero del Accordeón. Encuentro Nacional de Bandas (ағылшын тілінде: Ұлттық топтар кездесуі) – 1984 жылдан бері жыл сайын өткізіліп келе жатқан музыкалық байқау, онда халықтық ансамбльдер Саванна аймағының дәстүрлі музыкалық стильдерін – Порро мен Фандангоны орындайды. Festival Sabanero del Accordeón (ағылшын тілінде: Саваннаның аккордеон фестивалі) 1974 жылдан бері өткізіліп келеді және Сабан аймағының аккордеонда орындалатын халықтық музыкалық стильдерін, оның ішінде Paseo, Merengue, Vallenato және Puya стильдерін тойлайды.

Кораллея

Синселехо жыл сайын 20 қаңтарда өткізілетін Fiestas del dulce nombre de Jesús (ағылшын тілінде: Исаның тәтті есімінің тойы) деп аталатын жыл сайынғы фестивалімен әйгілі. Фестивальдің өзі бірнеше күнге созылады және оған әртүрлі шерулер, сұлулық сайысы және бұқа күресі кіреді. Бұқа күресі дәстүрінің болуына байланысты фестиваль Лас Фиестас де Корралеха деп те аталады, бұл атау іс-шара үшін пайдаланылатын уақытша ағаш бұқа күресі аренасы – корралехадан шыққан. 1980 жылдың 20 қаңтарында тығыздық пен үрейдің салдарынан аренаның ағаш трибуналары құлап, кем дегенде 222 адам қаза тапты, ал кейбір бағалаулар бойынша қаза болғандардың саны 400-ге жеткен. Осы трагедиядан кейін фестивальдің Корралеха бөлігі бірнеше жылға тоқтатылды. 1999 жылы муниципалитет ағаш құрылысты жыл сайын салуға рұқсат берді, соның арқасында бұқа күресі дәстүрі қайта жанданды. Бүгінде уақытша аренаның құрылысы желтоқсан айының соңында басталады, осы жобаны инженерлер мен архитекторлар қадағалайды. Бұқа күресі әдетте бірнеше күнге созылады, әртүрлі мал шаруашылықтары күніне шамамен 40 бұқа жеткізеді. Соңғы күні ең тартымды өнер көрсеткен мал шаруашылығы ресми түрде марапатталады. Бұқа күресіне қатысушыларға ресми жүлде берілмейді, бірақ бай жер иелері оларды қатысуға ынталандыру үшін ақшалай сыйлықтар ұсынады. Пикадорлар көбінесе жергілікті мал фермаларынан алынады және олар өз жұмысы үшін жалақы алады, сонымен қатар "ресми емес ынталандырулардан" да пайда көреді. Іс-шараны тамашалау үшін бір күндік билеттің бағасы шамамен 15–35 АҚШ долларын құрайды, бірақ іс-шараның соңғы күні әдетте қымбаттау болады. Басқа бұқа күресі іс-шаралары сияқты, бұл фестиваль да жануарларға қатыгездік жасағаны үшін сынап-қарысқа түседі. Сонымен қатар, іс-шара кезінде алкогольді ішімдіктердің тұтынуы және бұқа күресішілеріне тиісті дайындық пен қауіпсіздік шараларының ұйымдастырылмауы да сынға ұшырайды. Бұқа күресіне қатысатын әрбір адам рингтегі төтенше жағдайларда медициналық көмек алу үшін сақтандыру полисін сатып алуы керек, ол оқиға орнында сатылады.

Қызықты жерлер

Мажагуал Плазасы: Көбінесе Ла Пласита де Мажагуал (ағылш. Мажагуалдың кішкентай алаңы) деп аталады, және Джо Арройо сияқты әртістердің бірнеше халық әндерінде еске алынған. Бұл алаң көп жыл бойы қаладағы корралехас орталығы болды, бірақ кейін Ла Пласа де Мочилаға көшірілді. Содан бері Мажагуал Плазасы тек спорттық шаралар үшін қолданылады. 2007 жылы алаң жаңартылып, қайта ашылды, онда постмодерн стильдегі арка тәрізді мүсін және мәдени шараларға арналған кең алаң бар. Сантандер паркі: Сантандер паркі 1776 жылы, қаланың ресми түрде құрылуымен бірге ашылды. Бұл қалада корралехас алғаш рет өткізілген орын болды, және 1845 жылдан 1964 жылға дейін, Мажагуал Плазасына көшірілгенге дейін парк осы шараны қабылдады. Ассизилік Франциск соборы: Сан-Франциско де Асис соборы 1853 жылы салынды және Сантандер паркіне жақын орналасқан. Бұл Синселеходағы діни тойлар мен фестивальдердің орталығы, соның ішінде Лас Фиестас дель Дульсе Номбре де Хесус. Собор Синселехо Рим-католик діоцезінің де орталығы болып табылады. Синселехо қалалық театры: Театр 1997 жылы ашылды. Оның үй-жайлары концерттер, мюзиклдер, халықтық шаралар мен операларды қабылдайды. VIVA Sincelejo сауда орталығы: VIVA Sincelejo сауда орталығы (исп. Centro Comercial VIVA Sincelejo) 2006 жылдың тамызында, Сан-Франциско сауда орталығы (исп. Centro Comercial San Francisco) ретінде Лас-Пеньитас даңғылында (Avenida Las Peñitas) ашылды. 2011 жылы сол жерде жаңа сауда орталығының құрылысы басталды, қазір онда шамамен 91 дүкен бар.

Медиа

Синселехо қаласында екі жергілікті күнделікті газет таратылады: El Meridiano de Sucre және El Universal Sincelejo. Сонымен қатар, El Tiempo, El Espectador және El Heraldo сияқты аймақтық және ұлттық газеттер де бар. Бірнеше радиостанция жұмыс істейді, оның ішінде жергілікті станциялармен қатар RCN Radio және Caracol Radio сияқты станциялар да бар. Синселехо бес ұлттық телеарнаны қабылдайды: RCN, Caracol, Canal Uno, Señal Colombia және Señal Institucional. Екі кабельдік теледидар қызметі бар: Claro және Cable Unión. Claro компаниясында Canal Doce (12 арна) деп аталатын жалғыз жергілікті телеарна бар, ол тек абоненттерге ғана қолжетімді. Онда түрлі бағдарламалармен қатар Синселехо және оның аймағына арналған жаңалықтар да көрсетіледі.

Көлік

Синселехо Колумбияның Кариб теңізі жағалауындағы маңызды торап ретінде белгілі. Ол аймақтағы Монтерия, Магангуэ, Ковеньяс және Сан-Маркос сияқты бірнеше маңызды қалаларға жақын орналасқан, сондай-ақ Барранкилья, Картахена, Вальдеупар және Медельин секілді Колумбияның ірі қалаларына да салыстырмалы түрде жақын. Синселеходан осы қалаларға автобус және такси арқылы үнемі қатынас бар, бірақ таксилер шамалы қымбат. Синселеходан 15 шақырым қашықтықта Лас-Брухас әуежайы орналасқан, онда Богота және Медельиннің ірі қалаларына күнделікті рейстер жасалады.

Білім

Сакре және Сабана аймағының бас қаласы ретінде Синселехода көптеген студенттер оқиды, қалада 35 мемлекеттік мектеп және бірнеше жеке мектеп бар. Сукредегі жалғыз мемлекеттік университет – Универсидад де Сукре (Universidad de Sucre) осы қалада орналасқан. Сонымен қатар, CECAR, CORPOSUCRE, CUN, Universidad San Martín, Universidad Santo Tomás сияқты бірнеше жеке университеттер де бар, әрі Универсидад де Памплонаның жергілікті кеңсесі де бар. Техникалық және технологиялық білім беретін бірнеше мекеме жұмыс істейді, олардың ең маңыздысы – SENA-ның жергілікті бөлімшесі. Синселехода сондай-ақ, Ла Эскуэла де Бельяс Артес (Көркем өнер мектебі) және Батута сияқты мәдени жұмыстармен айналысатын бірнеше мекемеге ие.

Атақты тұрғындар

Хорхе Альфаро, Үлкен Лига Бейсбол ойыншысы. Ариадна Гутьеррес, модель және сұлулық сайысының жеңімпазы. Вероника Алкосер, Колумбияның бірінші ханымы.