Кіріспе

1973 жылғы фильм

"Қорқытқыш" – Джерри Шацберг режиссерлік еткен, Гин Хакман мен Аль Пачино бас рөлдерде ойнаған 1973 жылғы американдық жол драмасы. Фильм Питтсбургте бизнес ашу мақсатымен Калифорниядан саяхатқа шыққан екі адамның арақатынасын баяндайды. 1973 жылғы Канн кинофестивалінде фильм ең жоғары награда – «Гран-при» сыйлығын бөлісіп жеңіп алды. Кассалық табысы нашар болғанымен, "Қорқытқыш" кейіннен культтік мәртебеге ие болды.

Сюжет

Екі босқын, Макс Миллан, ашулы бұрынғы сотталған адам және Фрэнсис Лайонел "Арыстан" Дельбучи, бала сияқты бұрынғы теңізші, Калифорниядағы жолда кездеседі және Питтсбургке жеткеннен кейін автокөлік жуу бизнесіне серіктес болуға келіседі. Лайон Детройтке ешқашан кездеспеген баланы көруге барады және теңізде жүріп тапқан барлық ақшасын жіберген әйелі Эннимен қарым-қатынасын түзетуге барады. Макс өзінің барлық бастапқы ақшасын жіберіп отырған банктің орналасқан жеріне, Питтсбургке бара жатқанда, айналып өтуді мақұлдайды. Денвердегі Макстың әпкесіне барған кезде, жұптың әзіл-қасіреті оларды бір айға түрме фермасына әкеледі. Макс олардың тұтқындалуы үшін Лайнды кінәлайды және одан бас тартады. Лайон Райли есімді қуатты тұтқынмен дос болады, ол кейін Лайонға жыныстық қатынас жасауға тырысады және оны физикалық жағынан құртады; Райли оны ұрады, тістерін сындырады, бір көзіне соқыр етеді және Лайонды зорлайды, бұл оны эмоционалды күйзеліске ұшыратады. Макс Лайонмен достығын қайта жандырып, оның қорғаушысы болады, ақырында Райлимен күресу арқылы кек алады. Бостандыққа шыққаннан кейін Макс пен Лайон бір-біріне терең әсер етуді жалғастырады, бірақ екеуі де жеке өзгерістерге ұшырап, олардың рөлдері ауысқан. Арыстан әлі де жарақаттанып, енді алаңсыз немесе күлімсіре алмайды, ал Макс өзінің жоғары агрессиясын босатып, бардағы ұрыс-керісті жою және Арыстанды қайтадан күлдіру үшін шынайы стриптиз жасайды. Макс пен Лайон ақыры Детройтке келгенде, Лайон телефонды тауып, Энниге қоңырау шалады, ол енді қайтадан тұрмысқа шығып, бес жасар ұлын тәрбиелеп жатыр. Энни әлі де Лайонға ашулы, өйткені ол оны тастап кетті және баласын құрсақта қалдырды деп өтірік айтады. Арыстан күйзеліске ұшырап, бірақ Макспен ұлы бар деп қуанғандай әрекет етеді. Көп ұзамай Лайон қаладағы саябақта балалармен ойнап жүргенде күйзеліске ұшырап, кейіннен кататонияға ұшырайды. Макс қазір психиатриялық ауруханада жатқан Лайонға көмектесу үшін бәрін жасайтынын уәде етеді және Питтсбургке баратын пойызға round-trip билетпен түседі.

Өндіріс

Warner Bros. компаниясы жобаны мақұлдады, өйткені басшылар ірі жобалардың табысына сенімдерін жоғалтқаннан кейін төмен бюджетті фильм іздеді. Режиссер Джерри Шацберг Макс және Арыстан рөлдеріне Джин Хакман мен Аль Пачиноны қалаған, себебі Шацберг Пачиномен «Идл паркідегі паника» (1971) фильмінде жұмыс істеген. Пачино мен Хакман өз кейіпкерлерін жақсырақ түсіну үшін Сан-Францискода қайыршыларға ұқсап киініп, көшеде сураныш жасады. Бұл фильм 1974 жылы Даниядағы Bodil сыйлығында «Еуропа емес үздік фильм» аталымын жеңіп алды. АҚШ-та «Қорқытқыш» кассада сәтсіздікке ұшырады. Роджер Эберт фильмге үш жұлдыз берді, оның сюжетін «Егеуқыр мен адам» және «Түндегі ковбой» шығармаларымен салыстырып, Пачино мен Хакманның актерлік шеберлігін, сценарийді және тұрмысты жағымды бағалады. The New York Times газетінде Винсент Канби Макс пен Лайонды «классикалық саяхатшылар» және «тамаша сомдалған кейіпкерлер» деп сипаттады. The Guardian газетінен Питер Брэдшоу 2013 жылы қайта экранға шыққан «Қорқытқыш» фильміне жазған рецензиясында оны «еркін шедевр» деп атады, ал Хакман мен Пачиноны «өмірлік рөлдерін сомдаған» деп бағалады. Питер Бискинд өзінің «Easy Riders, Raging Bulls» кітабында бұл фильмді «екінші дәрежелі» маңызға ие деп сипаттады. 2012 жылға қарай «Қорқытқыш» Шацбергтің мансабындағы ең жақсы рецензия алған фильмдердің қатарына кірді. Ол культты фильмге айналғаннан кейін,