Кіріспе

Эхинодермдердің көп функциялы органдары

Түтік аяқтар (техникалық тұрғыда – подиа) – эхинодермнің ауыз жағындағы шағын, белсенді түтікше тәрізді өскіндер, олар теңіз жұлдызының қолдарында, теңіз кірпісінің, құм долларының және теңіз қиянының төменгі жағында кездеседі; олар нағыз жұлдыздарда көзге түспесе де болады, ал қауырсын жұлдыздарында тек қоректену функциясын атқарады. Олар су тамыр жүйесінің құрамына кіреді.

Құрылымы мен қызметі

Құбыр аяқтар қозғалыс, тамақтану және тыныс алу функцияларын атқарады. Теңіз жұлдызының құбыр аяқтары қолдарының бойындағы ойыстарда орналасқан. Олар гидравликалық қысым арқылы жұмыс істейді. Олар тамақты орталықтағы ауызға жеткізуге және беттерге жабысуға қолданылады. Айналған теңіз жұлдызы бір қолын бұрып, қатты бетке бекітіп, өзін тіктеп қояды. Құбыр аяқтар осы түрлі жануарларға теңіз түбіне жабысып, баяу қозғалуға мүмкіндік береді. Әрбір құбыр аяқ екі бөліктен тұрады: ампула және подиум. Ампула – жануардың денесінде орналасқан, дөңгелек және бойлық бұлшық еттері бар, сумен толтырылған қап. Подиум – денеден шығып тұратын түтік тәрізді құрылым, тек бойлық бұлшық еттерінен тұрады. Ампуланың айналасындағы бұлшық еттер жирылғанда, олар ампуладан суды қосылған подиумға қысып, подиумның ұзарауына себеп болады. Подиумның айналасындағы бұлшық еттер жирылғанда, олар суды ампулаға кері қысып, подиумның жирылуына әкеледі. Подиум субстратқа жабысу үшін химиялық жабысқыш (сорусыз) қолданады.