Кіріспе

Жергілікті қолданылатын ретиноидты препарат

Тазаротен, Тазорак саудалық атауымен де сатылады, үшінші буын рецепт бойынша берілетін жергілікті ретиноид. Ол негізінен қабыршақты псориаз бен безеуді емдеу үшін қолданылады. Тазаротен фотоқартаю және фотозақымдалған теріге емдік құрал ретінде де қолданылады және жалпы қолданысқа арналған препарат ретінде де қол жетімді.

Медициналық қолданыстар

Тазаротен акне вульгар және псориазды емдеу үшін көбінесе сырттан қолданылады. Бұл тазаротенді жеке емдеуге қарағанда тиімдірек етеді. Күннен қорғайтын кремді күнделікті қолданумен бірге емдеу тиімділігі артады.

Жүктілік

2015 жылға дейін тазаротен Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) нұсқауларына сәйкес Х санаттағы дәрі ретінде қарастырылды (яғни жүктілік кезінде қолдануға болмайды), адапален мен третиноин сияқты, плазмадағы ретиноид деңгейі шамалас болса да, олар C санатындағы дәрілер ретінде жіктеліп келді. 2015 жылы қолданысқа енген және әріптік жүктілік санаттарын жойған FDA-ның Жүктілік және Лактациялық Таңбалау Ережесіне сәйкес, тазаротен жүктілік кезінде қолдануға болмайтын препарат деп белгіленді. Бұл әсерлер көбінесе жеңіл немесе орташа дәрежеде болады және тазаротен концентрациясы артаған сайын күшейе түседі.

Әрекет ету механизмі

Тазаротен ретино қышқылының екі түріне – RAR γ және RAR β рецепторларына таңдамалы әсер етеді. Барлық ретиноидтар сияқты, ол эпидермистегі кератиноциттердің көбею және дифференциациялану қабілетіне әсер етеді.

Фармакокинетика

Тазаротеннің белсенді метаболиті – тазаротен қышқылының 99%-дан астамы қан плазмасының ақуыздарымен (негізгісі – альбумин) байланысады. Тазаротеннің таралу көлемі (ТК) 26,1 л/кг, ал тазаротен қышқылының ТК 1,97 л/кг құрайды. 18 сағатқа дейін.

Синтез

Ацетиленді ретиноид продәрмегі белсенді метаболит – тазаротен қышқылына айналады, ретино қышқылы рецепторлары RARβ және RARγ-ға селективті жақындыққа ие. Сақина жүйесінің қалыптасуы үшін тиофенол анионы диметилллилбромидімен (1) алкилденіп, тиоэтер (2) алынады. Олефиннің Фридель-Крафтс циклдендіруі PPA эквивалентімен тиопиранды (3) береді. Алюминий хлоридінің қатысуымен ацетил хлоридімен ацилдеу нәтижесінде метилкетон (4) пайда болады. Осы кетонның энолаты диэтилхлорофосфатпен реакцияласып, энол фосфат (5) уақытша аралық зат ретінде түзіледі. Артық негіздің қатысуында диэтилфосфит жойылғанда, сәйкес ацетилен (6) пайда болады. Ацетиленнің негізбен реакциясынан алынған анион этил-6 хлорникотинатынан (7) хлорды ығыстыру үшін қолданылады. Бұл реакция тазаротенді (8) байланыс өнімі ретінде береді.