Үлкен Жек (Úlken Jek)

Кіріспе

1971 жылғы фильм

«Big Jake» – Джон Уэйн, Ричард Бун және Морин О’Хараның басты рөлдерде ойнаған 1971 жылы түсірілген американдық «Техниколор» батыс фильмі. Бұл фильм Джордж Шерманның 30 жылдан астам режиссерлік карьерасындағы соңғы жұмысы, сондай-ақ Морин О’Хараның Джон Уэйнмен түскен соңғы фильмі және оның 20 жылдық зейнеткерлік демалысына кеткенге дейінгі соңғы фильмі болды. Көмекші актер құрамында Патрик Уэйн, Кристофер Митчем, Гленн Корбет, Джим Дэвис, Джон Агар, Гарри Кэри-күллі және Хэнк Уордендер бар.

Сюжет

1909 жылы Мексика мен АҚШ шекарасына жақын жерде Марта МакКэндлс ұлдары Джефф, Майкл және Джеймс көмегімен үлкен ранчоны басқарады. Фэйн бандысы (Фэйн ағайындылары, Девриз ағайындылары, Джон Гудфеллоу, Кид Даффи, Брид О’Брайен, Поп Доусон және Троупер) ранчоға шабуыл жасап, көптеген қызметкерлерді өлтіреді. Джефф Девриз ағайындыларын өлтіреді, бірақ ауыр жарақат алады; оның ұлы Джейкоб "Кішкентай Джейк" бандиттер Мексикаға қашып барар алдында, 1 миллион долларлық талап қағазы қалдырылып, ұрланып кетеді. Марта талап ақшасын мықты жәшікке салады, ал АҚШ армиясы мен Техас рейнджерлерінің өкілдері оның орнына жәшікті алуға ұсыныс жасайды. Марта оның орнына, ұзақ уақыттан бері жоғалып кеткен күйеуі Джейкоб "Биг Джейк" МакКэндлсті шақыруға шешім қабылдайды, ол көбінесе өлген деп есептеледі, бірақ шын мәнінде батыста қарулы жауынгер ретінде саяхаттап жүр. Джейк қара Rough Collie тұқымдас итімен келеді, оны жай ғана "Дог" деп атайды, және олар жәшікпен не істеу керектігі туралы құпия кеңес өткізеді. Майкл МакКэндлс мотоциклмен келіп, ол ұрлаушыларды тапқанын хабарлайды. Марта оған және оның үлкен ағасы Джеймске REO Runabout көліктерімен рейнджерлермен бірге ұрлаушыларды қуып жетуге рұқсат береді. Джейк бұған қарсы шығып, жәшік, қашыр, жүк аттары және өзінің қарт апачи досы Сэм Шарпнозбен бірге жолға шығады, ол істерді ескіше істегенді жөн көреді. Ұрлаушылар рейнджерлерге тұзақ қойып, көліктерін істен шығарғаннан кейін, Джейк екі ұлына онымен бірге жүруге рұқсат береді, бірақ олардың арасындағы қарым-қатынас шиеленіседі. Джон Фэйн тек хабаршы жігіт болып жүріп, топты тоқтатып, бандиттердің жәшікті іздеп жүргенін ескертеді. Ол оларға егер Биг Джейк (жалдамалы адам болып жүр) бандиттердің талабына бағынбаса, бандиттер Кішкентай Джейкті өлтіреді дейді. Сондай-ақ, ол алмасудың Эскондеро қаласында өтуін ұйымдастырады. Олар келгенде, қонақ үйге орналасып, қарақшыларға тұзақ құрып, оларды өлтіреді. Шабуыл кезінде жәшік кездейсоқ ашылып, ақшаның орнына газет кескіштері бар екені анықталады. Екі бала да Джейк ақшаны ұрлап алды деп ойлайды, бірақ Джейк оларға Фэйн бандысы өлтірген және жарақат алған адамдарды еске түсіреді және Марта екеуі одан пайда табуға болмайды деп шешкенін айтады. Поп Доусон қаланың сыртындағы ескі бекіністе ақшамен кездесу туралы хабармен келеді. Ол оларға бірге жүрудің шарттарын айтады және бандиттер ақшамен кеткенге дейін ештеңе істемеу керек, өйткені олардың өткір мергені Даффи алыс жерде Кішкентай Джейкке бағытталған мылтықпен жасырынып тұрады. Биг Джейк Доусонды Майклды бандиттер өлтіргеніне сендіреді, сондықтан ол, Джеймс, Сэм және Дог Доусонды фортқа дейін ертеді. Фэйн өзінің жетекші екенін және Доусонның қауіптерін қайталап айтады. Джейк Фэйнге кілтті лақтырады, ал Майкл мылтығымен форттың басына орналасады. Фэйн жәшікті ашып, алдауды түсінген кезде, Биг Джейк от ашып, Фэйннің інісі Уиллді өлтіреді, ол Кішкентай Джейкті ұстап тұр. Майкл Даффиді өлтіреді, Сэм Троуперді өлтіреді, ал Джеймс Доусон мен О’Брайенді атып өлтіреді, бірақ қолын сындырады. Фэйн мен Биг Джейк екеуі де жараланған және жасырынған жерлерінен бір-біріне қарсы тұрып, тоқтап қалады, ал Биг Джейк немересіне Джеймске жүгіруді айтады. Гудфеллоу Сэм мен Догты кескішпен шауып, үндіні өлтіреді және Кішкентай Джейкті тұраққа қуып жетеді, онда Дог Гудфеллоуға екінші рет шабуыл жасайды және өлтіріледі. Биг Джейк, оқсыз қалып, қораға қашып, Гудфеллоуды тағанмен өлтіреді. Джон Фэйн қарусыз әже мен немересін қорадан тысқары қысымға алады, бірақ Майкл, өзінің ордасынан түсіп, Фэйнді артынан атып өлтіреді. Фэйн қайтыс болған кезде Биг Джейк ақыры оған және бұрын-соңда көрмеген Кішкентай Джейкке өзінің кім екенін ашады. Соңында, отбасы қайтадан бірігіп, жаңа байланыстарын мойындайды және үйге қайтуға дайындалады.

In 1909, near the Mexico United States border, Martha McCandles runs a massive ranch with the help of her sons Jeff, Michael, and James. The Fain Gang (The Fain Brothers, the Devries Brothers, John Goodfellow, Kid Duffy, Breed O'Brien, Pop Dawson, and Trooper) attacks the ranch, slaying many members of the staff. Jeff kills the Devries brothers but is badly wounded; his son, Jacob "Little Jake," is kidnapped before the gang flees to Mexico, leaving behind a ransom note for $1 million. Martha places the ransom in a strongbox, and delegates from both the United States Army and the Texas Rangers offer to take the box for her. Martha decides instead to send for her estranged husband Jacob "Big Jake" McCandles, who is generally thought to be dead but is really wandering the west as a gunfighter. Jake arrives with his black Rough Collie mix, simply named "Dog," and they confer in secret about what to do with the box. Michael McCandles arrives on a motorcycle with news he has found the kidnappers. Martha decides to allow him and his older brother James to set off with the Rangers in REO Runabouts to try to overtake the kidnappers. Jake disapproves and sets off with the box, a mule, packhorses, and his elderly Apache friend Sam Sharpnose, preferring to do things the old fashioned way. After the kidnappers ambush the Rangers, putting the cars out of commission, Jake allows his two sons to accompany him, although relations are strained between them. John Fain, pretending to be only a messenger boy, intercepts the group and warns them that bandits are now after the box. He tells them the gang will kill Little Jake if Big Jake (who is pretending to be a hired hand) doesn't do things exactly the gang's way. He also arranges for the exchange to take place in the town of Escondero. On arrival, the family checks into a hotel and lays a trap for the bandits, killing them. During the attack, the strongbox is accidentally opened, revealing the money has been replaced by newspaper clippings. Both boys believe Jake has stolen the money, until Jake reminds them of the people killed and wounded by the Fain Gang and tells them that he and Martha had decided that they should not profit from it. Pop Dawson arrives with a message to meet the gang with the money in an old fort outside town. He tells them the conditions they are to ride together, and not try anything until after the gang has left with the money because their own sharpshooter Duffy is hidden far away with a rifle trained on Little Jake at all times. Big Jake convinces Dawson that Michael was killed by the bandits, so he, James, Sam, and Dog follow Dawson to the fort. Fain reveals he is the ringleader and reiterates Dawson's threats. Jake throws the key to Fain while Michael gets into position atop the fort with his rifle. Just as Fain opens the chest and realizes the deception, Big Jake opens fire and kills Fain's brother Will, who is holding Little Jake. Michael takes out Duffy, Sam kills Trooper, and James shoots down Dawson and O'Brien but breaks his hand. Fain and Big Jake find themselves both wounded and in a stalemate from behind their respective hiding places, and Big Jake tells his grandson to run to James. Goodfellow slashes Sam and Dog with his machete, killing the Indian, and pursues Little Jake into a stable, where Dog attacks Goodfellow a second time and is killed. Big Jake, out of bullets, makes a run for it and kills Goodfellow with a pitchfork in the stables. John Fain corners the weaponless grandfather and grandson outside the stable, but Michael, having come down from his perch, shoots Fain from behind. As Fain dies, Big Jake finally reveals his true identity to him, and to Little Jake, who has never met his grandfather before. Reunited at last, the family acknowledges their renewed bond and prepares to go home.

Өндіріс

"Миллион долларлық ұрлау" деп аталған фильм 1970 жылдың қазан айының басынан желтоқсан айының басына дейін Мексиканың Дуранго және Закатекас штаттарында түсірілді, оның ішінде Эль-Сальтито шарлауығында және Сьерра-де-Органос ұлттық паркінде түсірілген сахналар бар. Джон Уэйннің ұлы Патрик Джеймс МакКэндл рөлін ойнайды. Роберт Митчемнің ұлы Кристофер Майкл МакКэндл рөлін сомдайды. Уэйннің ең кіші ұлы Итан Кіші Джейк рөлінде көрінеді. Бұл фильм Джордж Шерманның 30 жылдан астам режиссерлік карьерасындағы соңғы туындысы болды, ал Морин О'Хара үшін Джон Уэйнмен түскен соңғы фильм және оның 20 жылдық зейнеткерлікке шығар алдындағы соңғы жұмысы еді.

Қабылдау

Говард Томпсон из The New York Times призвал зрителей «дотерпеть» до захватывающего финала, к которому остальная часть фильма была лишь «долгим предисловием», которое «довольно утомительно продвигается по следу спасения, звезда остается немногословным, плюс обычные всплески насилия и, подобным образом, юмор в седле». Джин Сискел из Chicago Tribune оценил фильм в 2 звезды из 4 и написал: «При небольшой сдержанности последний вестерн Джона Уэйна, «Большой Джейк», вполне мог бы стать одним из лучших последних работ ветерана. Наиболее очевидным избытком, что необычно для фильма с Джоном Уэйном, является насилие». Артур Д. Мерфи из Variety отметил, что фильм имеет «сценарий выше среднего, а также превосходную режиссуру опытного Джорджа Маршалла и великолепную операторскую работу Уильяма Клотхайра на мексиканских локациях», но был «бессмысленно жестоким, далеко за пределами законных требований сюжета». Кевин Томас из Los Angeles Times заявил: «Сказать, что «Большой Джейк» — типичный вестерн Джона Уэйна, значит сказать почти все. Его поклонники будут вполне довольны проверенной комбинацией экшена и комедии. «Большой Джейк» едва ли отличается, но, безусловно, приятен». Гари Арнольд из The Washington Post назвал его «довольно невыносимым видом «типичного» фильма с Уэйном» с «скрытым потоком мстительности, который портит кажущийся юмор. Очевидно, что нужны молодые актеры, чтобы привлечь более молодую аудиторию и выполнять те виды физических действий, которые требуют молодости и ловкости, и Уэйн сейчас слишком заметно массивен и медлителен, чтобы справляться с этим, — но с ними обращаются почти исключительно как с марионетками. Нет веской причины, почему молодым главным героям в фильме с Уэйном не разрешить функционировать с такой же степенью важности и достоинства, как Рики Нельсон в «Рио Браво» или молодой актер, сыгравший напротив Джоэла МакКри и Рэндольфа Скотта в «Путешествии в высокогорье» или, что еще лучше, Монтгомери Клифт в «Красной реке». Аллен Эйлс из The Monthly Film Bulletin заявил: «Еще одно радушное празднование способности Большого Джона практически в одиночку вытянуть фильм. Хотя он поддерживается группой надежных актеров, которые обычно появляются в его фильмах, а также значительной частью его семьи, именно личность Уэйна — тщательно проработанная в сценарии — составляет большую часть удовольствия».

Howard Thompson of The New York Times encouraged theatergoers to "stick it out" until the exciting climax, to which the rest of the film was a "long prelude" that "simply jogs along fairly tediously on the rescue trail, with the star being his laconic self, plus conventional spurts of violence, likewise the saddle humor." Gene Siskel of the Chicago Tribune gave the film 2 stars out of 4 and wrote, "With a little bit of restraint, the latest John Wayne Western, 'Big Jake,' might have been one of the veteran star's recent best. The most obvious excess, and this is unusual for a John Wayne film, is violence." Arthur D. Murphy of Variety wrote that the film had "[a]n above average script, plus excellent direction by vet George Marshall and superior photography by William Clothire on Mexican locations," but was "gratuitously violent far beyond the legitimate requirements of the action plot." Kevin Thomas of the Los Angeles Times stated, "To say that 'Big Jake' is a typical John Wayne western is pretty much to say it all. His fans should be well satisfied with its tried and true combination of action and comedy. 'Big Jake' is scarcely distinguished but is certainly enjoyable." Gary Arnold of The Washington Post called it "a rather insufferable sort of 'typical' Wayne vehicle" with "an undercurrent of vindictiveness that spoils the ostensible humor. It's obvious that young actors are needed to appeal to younger viewers and to perform the kinds of physical action that require youth and dexterity and that Wayne is just too visibly massive and slow to accomplish these days—but they're treated almost exclusively as stooges There's no good reason why the young leads in a Wayne picture shouldn't be allowed to function with at least as much importance and dignity as Ricky Nelson in 'Rio Bravo' or the young actor who played opposite Joel McCrea and Randolph Scott in 'Ride the High Country' or, better yet, Montgomery Clift in 'Red River.'" Allen Eyles of The Monthly Film Bulletin declared, "Another genial celebration of Big John's ability to carry a film practically single handed. Although supported by the group of dependables who usually appear in his films, as well as by a good proportion of his family, it is the Wayne personality—carefully catered for by the script—that accounts for most of the pleasure."

Кассалық жинақ

АҚШ-та ол 7,5 миллион доллар табыс етті.

Үй медиасы

Биг Джейк Paramount Home Entertainment компаниясы 2003 жылдың 29 сәуірінде 1-аймақты кең экранды DVD форматында, ал 2011 жылдың 31 мамырында 1-аймақты кең экранды Blu-ray DVD форматында жарыққа шығарды.