Кіріспе

Жүкті темір жолмен тасымалдау әдісі Жүкті темір жолмен тасымалдау - жолаушыларды емес, жүкті тасымалдау үшін темір жол мен пойыздарды пайдалану. Жүк пойызы - жүк вагондары (АҚШ) немесе жүк вагондары (Халықаралық темір жол одағы) тобы, бір немесе бірнеше локомотивтермен теміржолда жүкті тасымалдау, жүк тасымалдаушы мен жоспарланған бағыт арасындағы жолдың барлық немесе кейбір бөлігін логистикалық тізбектің бөлігі ретінде тасымалдау. Пойыздар ірі көлемді материалдарды, интермодальдық контейнерлерді, жалпы жүк тасымалын немесе арнайы арнап жасалған вагондарда арнайы жүктерді тасымалдауы мүмкін. Темір жолмен жүк тасымалы мен оның экономикалық жағдайы әр ел мен аймақта әр түрлі. Тасымалданатын тонна-миль немесе тонна-километрлер бойынша қаралғанда, теміржол көлігімен басқа көліктерге қарағанда энергия тиімділігі жоғары болуы мүмкін. Максималды экономика әдетте ірі тауарлармен (мысалы, көмірмен) жүзеге асырылады, әсіресе ұзақ қашықтыққа таситын кезде. Тауарларды темір жолмен тасымалдау, әсіресе жүк жөнелтуші немесе алушы тікелей темір жолға қатынауға мүмкіндігі болмаған кезде, жиі жүк тасымалдау шығындарын қамтиды. Бұл шығындар пойыздың өзінен асып түседі, бұл контейнерлеу, flatcar немесе жылжымалы тас жолдағы тіркеме сияқты тәжірибелердің мақсатын азайтуға бағытталған фактор.

Үлкен көлемде

Көбінесе жүк тасымалы темір жолдарда тасымалданатын тоннаждың басым бөлігін құрайтын ірі жүк. Үлкен көлемде тасымалданатын тауарлар. Бұл жүкті, әдетте, сұйық немесе қатты күйінде темір жол вагонына құяды немесе құяды. Тегіс заттар, мысалы, мұнай және химиялық заттар, сондай-ақ қысылған газдар теміржолмен цистерна вагондарында тасымалданады. Хопперлік вагондар - көмір, кен, астық, жол балласы және т.б. сияқты құрғақ тауарларды тасымалдау үшін пайдаланылатын жүк вагондары. Бұл көлік түрі гондолалық (АҚШ) немесе ашық вагоннан (АҚШ) ерекшеленеді, өйткені оның жүгін түсіру үшін төменгі жағында немесе бүйірлерінде ашылатын есіктері бар. Түпкі машинаның дамуы автоматтандырылған жүк тиеу және түсіру құрылғыларымен осындай тауарларды автоматтандырылған өңдеудің дамуымен бірге өтті. Хопперлік вагондардың екі негізгі түрі бар: ашық және жабық; Жабық хопперлік вагондар астық, қант және тыңайтқыш сияқты элементтерден (негізінен жаңбырдан) қорғалуы керек жүктер үшін қолданылады. Ашық вагондар көмір сияқты тауарлар үшін қолданылады, олар аз зиянды әсермен ылғалданған және кептірілген болуы мүмкін. Автоматтандырылған жүк тасымалдауы қажет болған кезде бүкіл әлем бойынша темір жолдар хопер вагондарын қолданды. Ротациялық автомобиль құлағыш машинаны түсіру үшін жай ғана көлікті бұрады және әсіресе Солтүстік Америкада артықшылықты түсіру технологиясына айналды; олар шоғырланған аяқтар талап етілмейтіндіктен, қарапайым, қатты және жинақты гондола машиналарын пайдалануды ұсынады.

Ауыр жүк тасымалы

Әлемдегі ең ауыр пойыздар темір кені мен көмір сияқты ірі жүк тасымалданады. Жүк бір вагонға 130 тонна, бір пойызға он мың тоннаға дейін жетеді. Дацин темір жолы күн сайын Қытайдың шығыс жағалауына 1 миллион тоннадан астам көмір тасымалдайды және 2009 жылы әлемдегі ең көп жүкті жүк тасымалы желісі болып табылады. Кейбір жүк пойыздарының ұзындығы 7 км-ден асады.

Контейнерлеу

Контейнерлеу - контейнерлік кемелерге, теміржол вагондарына және жүк көліктеріне жүк тиеуге, бекітуге және орналастыруға болатын стандартты контейнерлерді (сонымен қатар "ISO контейнерлері" немесе "изотейнерлер" деп аталады) пайдаланатын интермодальді жүк тасымалы жүйесі. Контейнерлік тасымалдау жүк тасымалын өзгертті. 2009 жылдан бастап әлемдегі ірі емес жүктің шамамен 90%-ы контейнерлермен тасымалданады; барлық контейнерлерді қайта тиеудің 26% Қытайда жүзеге асырылады. 2005 жылы 18 миллион контейнер жылына 200 миллионнан астам сапар жасайды. Әлемде контейнерлердің бірдей өлшемдерін қолдану әртүрлі елдерде темір жолдың сәйкес келмейтін өлшемдерімен байланысты проблемаларды азайтты, өйткені әртүрлі темір жолдың қашықтығы арасындағы тасымалдауды жеңілдетті. Контейнерлер теміржол арқылы жүздеген, тіпті мыңдаған шақырым жол жүретін болса, Швейцария тәжірибесі логистиканы дұрыс үйлестіре отырып, Швейцария сияқты кішкентай елде де жүктерді тасымалдаудың тиімді интермодальдық (жүк машинасы + теміржол) жүйесін пайдалануға болатынын көрсетеді.

Екі қабатты контейнерлеу

Көптеген flatcars (жарлық вагондар) 40 футтан (12 метр) артық контейнерді екіншісімен бірге тасымалдауға болмайды, өйткені тік борыштылық шектеулі, тіпті олар әдетте екі адамның салмағын көтеріп жүре алады. Мүмкіндігінше салмақтың жартысын көтеріп жүру тиімді емес. Алайда, егер темір жол желісі жеткілікті тік бос орынмен салынса, қос үйілген вагон контейнерді қабылдай алады және оның үстінде басқа контейнерге жеткілікті бос орын қалдыра алады. Қытай мен Үндістанның екеуінде де электрлі қос қабатты пойыздар бар. Сол жылы SP компаниясы ACF Industries компаниясымен бірге алғашқы көлікті жасады. Бастапқыда бұл саланың стандартына айналу баяу болды, содан кейін 1984 жылы американдық Президент желілері SP-мен жұмыс істей бастады және сол жылы тұңғыш "қос стек" пойызы Лос-Анджелестен, Калифорниядан Оңтүстік Керниге, Нью-Джерсиге "Stacktrain" темір жол қызметі деген атпен кетті. Жол бойында пойыз SP-ден Conrail-ке ауысты. Бұл жүк тасымалдаушылардың ақшасын үнемдейді және қазір АҚШ-тағы интермодальдық жүк тасымалы жөнелтілімдерінің шамамен 70 пайызын құрайды, бұл АҚШ темір жолдарының жомарт тік рұқсаттамаларына байланысты. Бұл желілер дизельмен, үстіртке сымсыз жұмыс істейді. Австралияда Аделаида, Паркс, Перт және Дарвин арасында қос үйілу қолданылады. Бұл дизельді желілер, үстіртке сымдары жоқ. Сауд Арабиясының темір жолдары Рияд Даммам дәлізінде қос стекті қолданады. Үндістанда екі еселенген жолдар тек жүк тасымалы үшін қолданылады.

Автомобильдік жолдар мен арқанмен жүру қызметі

Кейбір елдерде дөңгелек магистраль немесе дөңгелек жол, пойыздар қолданылады; жүк көліктері тікелей пойызға жүгіріп, соңғы жерге жеткенде қайтадан жүре алады. Мұндай жүйе Ұлыбритания мен Франция арасындағы Канал туннеліне, сондай-ақ Үндістанның Конкан темір жолына қолданылады. Басқа елдерде әрбір жүк көлігінің тракторы пойызға емес, тек тіркемеге тасымалданады. Пиггибек пойыздары АҚШ-та кең таралған, онда оларды сонымен қатар, тегіс вагондағы тіркеме немесе TOFC пойыздары деп атайды, бірақ олар контейнерлерге (COFC) нарықтық үлесін жоғалтты, олардан ұзын, 53 фут контейнерлер жиі ішкі жөнелту үшін қолданылады. Сондай-ақ, пойызда немесе жол көліктерінің тіркемесі ретінде пайдалануға арналған екі тізбегі дөңгелектері бар жол тіркемесі бар көліктер бар.

Көлік жүгі жүк тасудан төмен

Көлік жүгі вагондардан төмен жүк - жүк вагоны немесе жүк вагонының моторынан кем немесе жүк вагонынан кем емес жүк. Солтүстік Америкада пойыздар жүк тасымалы немесе жүк тасымалы ретінде жіктелуі мүмкін. Жүк тасымалы, әдетте, теміржол терминалынан басталған/кіреберісі теміржол терминалы болған жерге/одан жүкті жүкпен тасымалдау. Кейде бұл өнім осы кемежайға жүк тасымалы арқылы жеткізілетін/жіберілетін. Ең аз дегенде, жүк тасымалы бір жолға локомотив пен кабуседен тұрады, оған жол бойына пикаптар мен сетуттар деп аталатын машиналар қосылады немесе түсіріледі. Оңайлылық үшін кішігірім жүк тасымалдауға арналған вагондар болуы мүмкін, бұл кейбір темір жолдарды вагондарды жол вагондары деп анықтауға итермеледі, дегенмен бұл термин осы мақсатта қолданылатын қораптық вагондарға да қолданылады. Жол аялдамалары өнеркәсіптік жолдар, вокзалдар / флагтар аялдамалары, елді мекендер немесе тіпті жеке тұрғын үйлер болуы мүмкін. Дәл кестеде жүктерді тасымалдау қиын болғандықтан, жолаушылар мен пойыздар арқылы жүктерді тасымалдау жоспарланған. Олар жиі оқшауланған ауылдарға қызмет көрсететін аралас пойыздар болған. Жалпы жолаушылар қызметі сияқты, жол жүктері мен олардың кішігірім жөнелтілімдері экономикалық тұрғыдан тиімді бола алмады. Солтүстік Америкада соңғысы тоқтады, ал жолаушылар тасымалын мемлекеттік сектор өз қолына алды.

Еуразия

Еуразиялық құрлықта төрт ірі темір жол желісі және басқа да шағын ұлттық желілер бар. Еуропалық Одақтың көпшілігі автокедер желісіне қатысады. Ұлыбритания осы желіге Ла-Манш туннелі арқылы қосылған. Мармарай жобасы Еуропаны Шығыс Түркиямен, Иранмен және Таяу Шығысты Босфордың астындағы теміржол туннелі арқылы байланыстырады. 57 шақырымдық Готтард түбі 2016 жылы ашылғанда солтүстік-оңтүстік темір жол байланыстарын жақсартты. Испания мен Португалия негізінен кең кеңістік желілері, бірақ Испания Еуропаның жоғары жылдамдықты жолаушылар желісіне қосылатын кейбір стандартты кеңістік желілерін салды. Электрмен жабдықтау және сигнал беру жүйелерінің әртүрлілігі қолданылады, бірақ бұл жүк тасымалы үшін аз мәселе; алайда, жолдар екі рет қатарлау қызметін көптеген желілерде болдырмайды. Буферлік және бұрандалы жалғаулар әдетте жүк көліктері арасында қолданылады, бірақ ресейлік SA3 машинасымен үйлесімді автоматты жалғау құралын әзірлеу жоспарланған. Қараңыз: Темір жолды жалғауды қайта құру. Бұрынғы Кеңес Одағы елдері Финляндиямен және Моңғолиямен бірге SA3 қосқыштарын пайдалана отырып, ресейлік калибрлі үйлесімді желіге қатысады. Негізгі желілер электрлендірілген. Ресейдің Транс-Сибирь темір жолы Еуропаны Азиямен байланыстырады, бірақ қос қабатты контейнерлерді тасымалдау үшін қажетті рұқсаттары жоқ. Ресейлік шкалалы елдер батыстағы (Еуропаның барлық жерінде) және оңтүстікке (Қытайға, Солтүстік Кореяға және Иранға Түрікменстан арқылы) стандартты шкалалы көршілерімен көптеген байланыс жасайды. КСРО-да Түркиямен (Армениядан) және Иранмен (Азербайжанның Нахичеван анклавынан) маңызды темір жол байланыстары болған кезде, олар 1990-шы жылдардың басынан бері қызметтен шығып кетті, өйткені Кавказ аймағындағы бірқатар тоңазытылған қақтығыстар Ресей мен Грузия арасындағы Абхазия арқылы, Армения мен Әзербайжан арасындағы және Армения мен Түркия арасындағы темір жол байланыстарын жабуға мәжбүр етті. Қытайда кең ауқымды стандартты кеңістікті желісі бар. Оның жүк пойыздары Janney қосқыштарын пайдаланады. Қытай темір жолдары шығыста Солтүстік Кореяның стандартты кеңістікті желісімен, солтүстікте Ресейдің, Моңғолияның және Қазақстанның ресейлік кеңістікті желісімен, оңтүстікте Вьетнамның метрлік кеңістікті желісімен байланысады. Үндістан мен Пәкістан толықтай кең желілер арқылы жұмыс істейді. Қазіргі уақытта Үнді-Пакистан соғыстары мен қақтығыстары екі ел арасындағы темір жол қозғалысын екі жолаушы желісіне дейін шектеді. Сондай-ақ Үндістаннан Бангладеш пен Непалға, ал Пәкістаннан Иранға байланыс бар, онда Zahedan-да стандартты калибрлі желіге жаңа, бірақ аз пайдаланылатын байланыс бар. Төрт ірі Еуразиялық желі көршілес елдерге және бір-біріне бірнеше бұзылу нүктелерінде байланысты. Контейнерлеу желілер арасындағы үлкен қозғалысты жеңілдетті, оның ішінде Еуразиялық құрлық көпірі.

Солтүстік Америка

Канада, Мексика және АҚШ кең ауқымды, бірыңғай стандартты кеңістікті темір жол желісімен байланысты. Бір ерекше ерекшелігі - Аляска темір жолы, ол негізгі желіге теміржол баржасымен қосылған. Негізінен география және тауарлар араласқышы сияқты сыртқы факторларға байланысты көмір сияқты тауарларға артықшылық беріледі, Солтүстік Америкадағы жүк темір жолдарының modal үлесі әлемдегі ең жоғарылардың бірі болып табылады. Темір жол жүктері Солтүстік Америкада жақсы стандартталған, Janney қосқыштары мен үйлесімді ауа тежегіштері бар. Негізгі айырмашылықтар жүк тасымалдауыш габарит пен автомобильдің ең үлкен салмағында. Жолдың басым бөлігі жеке компанияларға тиесілі, олар осы жолдарда жүк пойыздарын да басқарады. 1980 жылғы "Стаггерс темір жолы туралы" заңнан кейін АҚШ-тағы жүк темір жолы индустриясы негізінен реттелмеген. Жүк вагондары қажет болған жағдайда тасымалдаушылар арасында жүйелі түрде алмастырылады және компанияның есеп беру белгілері мен сериялық нөмірлерімен анықталады. Көбіне компьютермен оқылатын автоматты жабдықтарды анықтау транспондері бар. Солтүстік Америкада жүк пойыздарын дизельді локомотивтер тартады, тіпті электрлі Солтүстік-шығыс дәлізінде. Ағымдағы жүк тасымалына бағытталған даму ауыр және биік жүктерді, әсіресе қос стек қызметін тасымалдау үшін көптеген желілерді жаңартуды және тиімді интермодальды терминалдар мен ірі жүк тасымалдауға арналған ауыстырып тиеу қондырғыларын салуды қамтиды. Чикагода көптеген темір жолдар өзара байланысады, ал бірқатар жақсартулар жүргізілуде немесе ондағы бөтелкелерді жою үшін ұсынылады. 2008 жылғы АҚШ темір жол қауіпсіздігін жақсарту туралы заңда Позитивті пойыздарды басқару сигналына ауысуды талап етеді. 2010 жылдары Солтүстік Американың I сыныптағы темір жолдарының көпшілігі дәлдікті темір жолдың кейбір түрлерін қабылдады.

Орталық Америка

Гватемала темір жолы қазіргі уақытта белсенді емес, Мексикадан оңтүстікке темір жол тасымалын болдырмайды. Панамада жақында стандартты кеңістікке ауыстырылған жүк темір жолы бар, ол Панама каналына параллель. Орталық Америкадағы тағы бірнеше теміржол жүйесі әлі де жұмыс істейді, бірақ олардың көпшілігі жабылды. Орталық Америка арқылы Оңтүстік Америкаға темір жол ешқашан болған емес.

Оңтүстік Америка

Бразилияда үлкен темір жол желісі бар, көбінесе метрлік, кейбір кең кеңістікпен. Ол өзінің метрлік желісі арқылы әлемдегі ең ауыр темір руда пойыздарын жүреді. Аргентинаның оңтүстігінде үнділік, шығысында стандартты және солтүстігінде метрлік желілері бар. Метрлік желілер бір нүктеде қосылған, бірақ кең кеңістік желісі ешқашан болған емес. (Екі кең кең желі арасындағы метрлік арнасы Трансандалық темір жол салынды, бірақ қазіргі уақытта пайдалануға берілмейді. Транс-Андия темір жолдарын да қараңыз.) Басқа елдерде темір жол жүйелері аз. Шығыс стандартты өлшемі Парагвай мен Уругваймен байланыстырады.

Африка

Африканың темір жолдарын негізінен отаршылдық мемлекеттер портқа ішкі ресурстарды жеткізу үшін бастаған. Ақыр соңында өзара байланысты қарастырудың қажеті болмады. Нәтижесінде, әр түрлі өлшегіш пен жалғау стандарттары қолданылады. 3 фут 6 дюймдік желінің Жани қосқыштары Оңтүстік Африкаға қызмет көрсетеді. Шығыс Африкада метрлік өлшем қолданылады. Солтүстік Африка стандартты кеңістікті пайдаланады, бірақ Еуропалық стандартты кеңістікті желіге ықтимал қосылу араб-израиль қақтығысы арқылы бұғатталған.

Австралия

Австралияның әртүрлі бөліктерінде темір жол өздігінен дамыды, нәтижесінде үш негізгі темір жол кеңістігі қолданылуда. Транс-Австралия темір жолының стандартты өлшемі континентті алып жатыр.

Статистика

+ Темір жолмен жүк тасымалдау желісі бойынша, миллиард тонна км2019Желініс Gt км ЕлдерСолтүстік Америка 2863 АҚШ, Канада, МексикаҚытай 4389Ресей 2351 ТМД, Финляндия, МонголияИндия 607 Еуропалық Одақ 400 27 мүше елБразилия 269 Боливияны қамтиды (1)Оңтүстік Африка 115 Зимбабведі қамтиды (1.6) Австралия 64 Жапония 20 Оңтүстік Корея 10 2011 жылы Солтүстік Америка темір жолдары 1471 736 жүк вагонын және 31 875 локомотивтімен жұмыс істеді, 215 985 қызметкері болды. Олар 39,53 миллион жүк жүгін (әрқайсысы орташа есеппен 63 тонна) пайдаланып, жүк тасымалынан 81,7 миллиард доллар табыс тапты. Ең ірі (1-сынып) АҚШ темір жолдары 10,17 миллион интермодальдық контейнерлер мен 1,72 миллион тіркеме тасты. Интермодальдық тасымалдар тоннаждың 6,2%-ын және кірістің 12,6%-ын құрады. Ең ірі тауарлар көмір, химия, ауыл шаруашылығы өнімдері, металл емес минералдар және интермодальдық тауарлар болды. Көмірдің өзі тоннаждың 43,3% -ын және кірістің 24,7% -ын құрады. Орташа ұзындығы 917 мильді құрайды. АҚШ-та темір жолдар тонна-миль бойынша жүктің 39,9%-ын тасымалдайды, содан кейін жүк көліктері (33,4%), мұнай құбырлары (14,3%), баржалар (12%) және әуе (0,3%). Темір жолдар арқылы жүк тасымалы тонна-км бойынша Еуропалық Одақтың 17,1%-ын құрады, ал автомобиль жолдары (76,4%) және ішкі су жолдары (6,5%) арқылы жүктер тасымалданады.