Кіріспе
Ресейде туған еврей саясаткері және бизнесмен Леонид Борисович Невзлин (Леони́д Бори́сович Не́взлин; 21 қыркүйек 1959 жылы туған) – израильдік бизнесмен, инвестор және қайырымдылық шараларын қолдаушы. Невзлин "Menatep" тобында және оның еншілес компаниясы "Yukos Oil Company"-да түрлі жоғары лауазымдарда қызмет еткен. 2003 жылы Ресей мемлекеті "ЮКОС" компаниясын тартып алып, оның басшыларына қарсы қудалау науқанын бастады. Невзлин 2008 жылғы наурыз айында Ресейде қатысқан жоқ күйде сотталды, бірнеше адамды өлтіруге қатысты құлқы жасады деп танылып, өмір бойына бас бостандығынан айырылды. 2014 жылы Халықаралық төрелік соты Невзлин және басқа "ЮКОС" акционерлерінің пайдасына шешім шығарып, Ресей мемлекетінің әрекеттерін "ЮКОС-ты жою және оның активтерін тартып алуға бағытталған қатыгез науқан" деп бағалады. 2022 жылы Ресейдің Украинаға басып кіруінен кейін Невзлин Ресей азаматтығынан бас тартып, былай деді: "Путинге тигеннің бәрі құрып кетеді. Ресей азаматтығының өзі енді көтере алмайтын арсыздыққа айналды".
Leonid Borisovich Nevzlin (Леони́д Бори́сович Не́взлин; , born 21 September 1959) is an Israeli businessman, investor, and philanthropist. Nevzlin occupied various high ranking positions at Group Menatep and its subsidiary, the Yukos Oil Company. In 2003, the Russian state expropriated Yukos and began a campaign of persecution against its executives. Nevzlin was tried in absentia in Russia in March 2008, found guilty of several counts of conspiracy to murder and sentenced to life imprisonment. In 2014, the Permanent Court of Arbitration ruled in favor of Nevzlin and other Yukos shareholders, calling the actions of the Russian state "a ruthless campaign to destroy Yukos and to expropriate its assets". Following the 2022 Russian invasion of Ukraine Nevzlin renounced his Russian citizenship, stating that: "Everything that Putin touches dies. Russian citizenship itself has become a mark of disgrace that I no longer want to bear".
Кәсіби мансап
1981 жылдан 1987 жылға дейін Невзлин совет геология министрлігінің сыртқы сауда ұйымы - Зарубежгеологияда бағдарламалық жасақтама инженері болды. 1987 жылы Михаил Ходорковскиймен танысып, Мәскеудің Фрунзенский ауданындағы комсомол комитетіне қарасты Жастардың ғылыми-техникалық шығармашылық орталығының (МЕНАТЕП) директорының орынбасары болды. МЕНАТЕП Ресейдегі алғашқы жеке банктердің бірі - "МЕНАТЕП Банкі" құрды. 1989-1991 жылдары Невзлин банктің президенті болды, одан кейін басқа да жоғары лауазымды лауазымдарды, соның ішінде басқарма төрағасының орынбасары (1993-1996) және жұртшылықпен байланыс бөлімінің басшысы (1994-1996) болды. Невзлин сонымен қатар Group Menatep-те жұмыс істеді, корпоративтік коммуникация, үкіметтік қатынастар және адам ресурстарына назар аударды. 1996 жылы сәуірде ол 1995 жылы желтоқсанда Menatep 78% үлесін сатып алған ЮКОС-тың вице-президенті болды.
Құқықтық даулар
2003 жылы Кремльмен ұзаққа созылған қақтығыстардан кейін "ЮКОС" компаниясының басқарушы акционері Михаил Ходорковский және тағы бір жоғары лауазымды қызметкер Платон Лебедев алаяқтық пен салық төлеуден жалтару үшін тұтқындалды. 2005 жылы екеуі де сот процесінде айыпты деп танылып, халықаралық деңгейде саяси себептермен айыпталды. Ходорковскийді кінәлі деп таныды, ал салық төлеуден жалтару және алаяқтық үшін жазаны Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық сот сол іс бойынша қолдады. Кейіннен "ЮКОС" активтері бірнеше мәжбүрлі сауда-саттықтар арқылы мемлекеттік компанияларға берілді. 2006 жылдың тамызында ЮКОС банкротты деп жарияланды. Невзлин Ресейден 2003 жылы Израильге көшіп келді. 2004 жылы Ресейдің Бас прокуратурасы Невзлинді экстрадициялауды сұраған. Израиль үкіметі жеткіліксіз дәлелдерге байланысты экстрадиция туралы өтінішті қабылдамады. Израильдің екі азаматы өз үкіметінің шешіміне наразылық білдіріп, оны қайтаруды талап етті. Олар сондай-ақ, ішкі істер министріне Невзлиннің Израиль азаматтығын жалған негізде алған деп, оны алып тастау туралы өтініш жасады. Невзлиннің адвокаты Дэвид Либай оған қарсы айыптаулар саяси қуғын-сүргіннің нәтижесі деп дәлелдеді. Невзлиннің өкілі экстрадиция туралы өтінішке жауап ретінде: "Амнести Интернешнл, Еуропалық парламент және Ұлыбританиядағы сот - Ресей президенті Владимир Путиннің Михаил Ходоровскийді, Леонид Невзлинді және "ЮКОС" акционерлерін қудалайтынын анықтаған органдардың кейбірі ғана. Олар демократиялық оппозициялық партияларды қолдауға батылы жетіп, оған ашық қарсы шыққан. Путин өзінің қарамағындағы ресейлік билікті жалған айыптау үшін пайдаланудан тартынбайды КГБ-ның жақсы дәстүрі бойынша, Путин осы ортада өсті". өмір бойы бас бостандығынан айырылды. Невзлин сот ісіне Владимир Путиннің ұйымдастырған шоу-процессі деп атады. Бұрынғы ЮКОС акционерлеріне жалпы сомасы 50 миллиард доллар болатын өтемақы тағайындалды, бұл тарихтағы ең үлкен төрелік шешім. Невзлин GML-дің ең ірі акционері, сот ісіне кіріскен ЮКОС холдингі, оның 70%-ы бар, сондықтан ол Гааганың шешімінен ең үлкен бенефициар болып табылады. Ресей үкіметі 2015 жылдың 15 қаңтарында берілген мерзімін орындамай, сыйақыны төлемеген. Бастапқы жаңалықтар бойынша, бұрынғы ЮКОС инвесторлары АҚШ пен ЕО соттарынан өз аумақтарында Ресейдің меншігіндегі активтерді тәркілеуді талап етіп, өтемақы талап ететінін көрсетті.
Қоғамдық істер және қайырымдылық
Невзлин 1996 жылы Борис Ельциннің сайлау науқанын қолдағаны үшін Ресей Федерациясының ең жоғары марапаттарының бірі - Достық орденімен марапатталды. Невзлин Израиль үшін еврей агенттігінің басқармасында және Керен Хайесодтың, Біріккен Израиль апелляциясының және еврей халқының саясатты жоспарлау институтының директорлар кеңесінің төрағасының орынбасары қызметін атқарды. Невзлин сонымен қатар Израильдің денсаулық сақтау қайырымдылық ұйымы Езра ЛеМарпехтің ұзақ уақыттан бері қолдаушысы.
Отбасы және білім
Невзлин 1959 жылы 21 қыркүйекте Мәскеуде литвалық еврей отбасында дүниеге келген. 1981 жылы Губкин атындағы Ресей мемлекеттік мұнай және газ университетінің магистратурасын бітіріп, Плеханов атындағы Ресей экономика университетінің менеджмент және маркетинг мамандығы бойынша магистр дәрежесін алды. Невзлин үш рет үйленген, оның бес баласы бар, оның ішінде Ирина Невзлин, Бейт Хатфуцоттың директорлар кеңесінің төрағасы. Ирина арқылы ол Израиль саясаткері Юли Эдельштейннің қайын атасы. 2014 жылы Невзлин Иерусалимнің орталығында жаңа, жоғары дәрежелі Waldorf Astoria қонақ үйі / пәтер кешенінде 40 миллион шекелге (шамамен 11,5 миллион АҚШ долларына) пәтер сатып алды.
Жазбалар
Невзлин - еркін нарық экономикасын мақтаған "Человек с рублём" ("Рубльді адам", Михаил Ходорковскиймен бірге), "Public Relations кому это надо? ("Қоғамдық қатынастар Кімге қажет?") атты екі кітаптың авторы.
Жарияланымдар
Человектің рубли. (en: Рубльді адам. ), Михаил Ходорковскиймен бірге, Мәскеу: Menatep Inform 1992,