Кіріспе

Ресейлік бизнесмен Платон Леонидович Лебедев (Ресейлік; 1956 жылдың 29 қарашасында туған) – ресейлік бизнесмен және Group Menatep тобының бұрынғы бас директоры. Ресей соттары оны екі істе салықтан қашу, ақша жылыну және мемлекеттік мүлікті жымқыру қылмыстары бойынша соттап, 2003 жылдың шілдесінен 2014 жылдың қаңтарына дейін түрмеге қамады. Ол Михаил Ходорковскийдің жақын досы ретінде белгілі.

Ерте өмір

Платон Лебедев 1981 жылы Мәскеудегі Плеханов атындағы Ұлттық экономика академиясын бітірді. Бітіргеннен кейін 1989 жылға дейін Кеңес Геология министрлігінің "Зарубежгеология" (орысша: Зарубежгеология) Сыртқы сауда департаментінде жұмыс істеді. Сол жерде ол Леонид Невзлинмен танысты, кейін ол оны Михаил Ходорковскиймен таныстырды. 1989-1992 жылдар аралығында Лебедев Ходорковскийдің "Менатэп" банкінің валюта және қаржы департаментін басқарды және 1993 жылы президент және директорлар кеңесінің мүшесі болды. Ол 1995 жылға дейін президент қызметін атқарды. 1996 жылдан бастап ол "ЮКОС" мұнай компаниясының директорлар кеңесіне кірді. Лебедев 2002 жылдан 2003 жылдың шілдесінде тұтқындалғанға дейін Group Menatep Ltd. (YUKOS-тың басты акционері) бас директоры болып жұмыс істеді. GML Limited-тің нақты иелері – Леонид Невзлин, Михаил Брудно, Владимир Дубов және Василий Шахновский.

Сотталу және түрмеге қамау

2003 жылғы 2 шілдеде «Менатеп» компаниясының басқарма төрағасы Платон Лебедев мемлекеттік қаражатты жымқыру туралы тергеу аясында Бас прокуратураға куә ретінде шақырылды. Бірақ жоспарланған сапарға дейін Лебедев таңғы сағат 5-те нашар сезініп, ауруханаға жатқызылды. Кейіннен Лебедев ауруханада «Апатит» АҚ-ның 20% үлесін ұрлаған күдігімен тұтқындалды. 2005 жылғы 31 мамырда Лебедев 2005 жылы салықтан қашуға сотталды және тоғыз жылға бас бостандығынан айырылды. 2009 жылы ол тағы да жымқыру және ақша жымқыру айыптарымен айыпталды, бірақ өзінің кінәлі екенін мойындамады. Бұл айыптамалардың саяси себептермен жасалғаны туралы пікірлер бар. 2010 жылғы 27 желтоқсанда Лебедев пен Михаил Ходорковский ақша жымқыру және жымқыру қылмыстары үшін әрқайсысы 13 жылға бас бостандығынан айырылды. Екінші іс бойынша олар мұнай бизнесінде қылмыстық ұйым құрғандары, «ЮКОС» компаниясының еншілес кәсіпорындары – «Уганскнефтегаз», «Томскнефть» және «Самараннефтегаз» компанияларынан 218 миллион тонна мұнай ұрлағандары анықталды. 2013 жылдың желтоқсанында Ходорковский босатылды, ал Лебедев 2014 жылғы 24 қаңтарда босатылды. «Қысқа мерзімге сотталғаны Путиннің қолдауындағы президент Дмитрий Медведев үшін жеңіс болуы мүмкін. Медведев мырза Ресейді жаңғырту саясатын ұстанып, сарапшылар Ходорковский ісінің шетелдік инвесторларды елдің заң жүйесінің әділдігіне көндіруге кедергі келтіретінін айтады». 2011 жылғы 24 мамырда Лебедев пен Ходорковскийді Amnesty International «ар-ождан тұтқындары» деп жариялады, олардың екінші сот процесін сынап, бастапқы мерзімі біткеннен кейін оларды босатуға шақырды. 2012 жылғы 7 тамызда Архангельск облысының Вельск қаласындағы аудандық сот судьясы Лебедевтің 13 жылдық мерзімін 3 жыл 4 айға қысқартты. Бұл шешім прокуратураның Лебедевтің қылмыстарын қайта қарау туралы өтінішінен кейін қабылданды, себебі Ресей Федерациясының Қылмыстық кодексіне жаңа заң енгізіліп, оның жасаған қылмыстары үшін жаза мөлшері төмендетілді. 2013 жылғы 25 қазанда Берлиндегі Халықаралық әдебиет фестивалі Платон Лебедевке және Ресейде саяси тұтқындар деп есептелетін барлық қылмыскерлерге қолдау көрсету мақсатында бүкіл әлемдік оқу шарасын өткізді.

Шығару

2014 жылдың 23 қаңтарында Ресей Жоғарғы Соты Лебедевтің жазасын қысқартып, түрмеден босатуға бұйырды. Алайда Жоғарғы Сот судьясы Петр Серков Лебедев пен Ходорковскийдің 17 миллиард рубльді ($500 миллион; £300 миллион) салық бойынша өндіріп алуға тиіс сот шешімін өзгерте қоймады. Босатылғаннан кейін Лебедев "Рен ТВ" телеарнасына берген сұхбатында бизнесін жаңадан бастау ниетін білдірді. 2015 жылдың ақпан айында Платон Лебедев 2015 жылдың 18 ақпанында Мәскеуде өткен баспасөз конференциясын жариялады, бұл түрмеден босатылғаннан кейін оның алғашқы баспасөз жиыны болды.