Кіріспе

Семинол қолбасшысы Халек Тустенугги (кейде Халек Тустенугги және Халок Тустенугги деп те жазылады) (шамамен 1807 – ?) 19 ғасырдағы Семинол соғыс басшысы болған. Ол Екінші Семинол соғысында АҚШ үкіметіне қарсы, ал Америка Азамат соғысында үкімет тарапынан шайқасқан.

Өмірбаян

Тустенугги, "Жауынгер" немесе "Ұлы соғыс басшысы" деп аударылатын, Семинол басшыларының кең таралған лақабы болды. Халлек Флориданың орталық бөлігінде Микосук руында дүниеге келген. Ол ақтардың үнді жерлерін тартып алуына қарсы күресті, тіпті бағыну туралы сөз қозғаған әпкесінің тамағын кесіп өлтірді. 1837 жылғы 25 желтоқсанда Окичоби көлінде болған шайқаста ол қатысып, қартайған басшы Арпейкадан (сондай-ақ "Сэм Джонс" деп танылған) Семинол әскерін басқаруды өз қолына алды. 1839 жылғы 22 сәуірде Халлек және басқа Семинол көшбасшылары Флоридадағы жаңа әскери қолбасшы, генерал-майор Александр Макомбпен кездесіп, егер олар Окичоби көліне жақын тұрса, олардың халқы Флоридада бейшегінше қала алатыны туралы жазбаша кепілдік алды. Екі тарап та соғыс аяқталды деп ойлады, бірақ Оңтүстік Флоридадағы басқа үнді тайпаларының шабуылдары тоқтамады, ал уақытша бейбітшілік те ұзаққа соқпады. 1840 жылғы сәуір айында Форт-Кингте (қазіргі Окала) капитан Габриэль Дж. Рейнске (кейін Азамат соғысында Конфедерация генералы болған) қарсы шайқаста Халлек АҚШ әскерлерінен ауыр жарақат алды. Сауыққаннан кейін Халлек Тустенугги Флориданың солтүстігінде екі жыл бойы қанаушылық шабуылдар жасап, бірнеше шайқас пен рейдтерге жетекшілік етті. 1842 жылғы қаңтарда армия Халлектің жасағын қуу үшін Екінші жаяу әскер полкін жіберді. Олар Семинолдардың лагерін Джордж көлінің жанында тапты, бірақ үндістер тұтқынға түспей қашты. 1842 жылғы 19 сәуірде Халлек жетпіс жауынгерден тұратын жасағымен бірге Пеликлаха Хаммак маңында Федералды әскерлермен шайқасып, Флоридадағы Екінші Семинол соғысының соңғы шайқасында жеңілді. Басшы форттан фортқа барап, ресми түрде бағыну туралы сөйлесті, сонымен бірге қалған халқына азық-түлік жинады. Ақырында, федералды офицер Уильям Дж. Уорт оның амалын біліп, Халлек отбасын тойға шақырып, тамақ пен арақ уәдесі берді. Халлек көп ұзамай келді және тұтқынға алынды. Ол халқымен бірге Седар-Киде тұтқын ретінде ұсталды. 14 шілдеде Халлек пен оның 66 ізбасары Флоридадан батысқа жіберілді. Олар 1842 жылғы 5 қыркүйекте Үндістан аумағындағы Форт-Гибсонға келді. 1850 жылы Халлек Флоридаға қысқа уақытқа оралды, ол әлі де қоныс аударуға қарсы болған бас көшбасшы Билли Боуллегспен келіссөздер жүргізуге тырысты. Азамат соғысы кезінде Халлек Тустенугги, Билли Боуллегс (Сонук Микко) және Джон Чупко сияқты басқа Семинол көшбасшыларымен бірге Федералды үкіметті қолдады. Конфедерация әскерлері мен Оңтүстік үнді тайпалары Одаққа адал үндістерге қарсы шыққанда, Халлек крик көшбасшысы Опотлейахоланың жасағына қосылды. Халлек Семинол жауынгерлерінің негізгі майдандық қолбасшысы болды – Дөңгелек тау, Чусто Таласа және Чустенала болған үш шайқаста олар жеңіліп, қатты қысқы ауа райында Канзасқа қашуға мәжбүр болды. Халлек және оның аман қалғандары Форт Роу маңында қоныстанды, онда бірнеше адам суықтан және аурудан қайтыс болды.