Кіріспе

Австралиялық сайлау құқығы туралы заң The Commonwealth Franchise Act 1902 (Cth) - Австралия Парламентінің заң жобасы, ол Австралияның федералды сайлауында дауыс беруге құқығы барларды белгіледі. Заң 1903 жылғы Австралиядағы федералды сайлауға дейін, Австралияда алты ай бойы тұрған 21 жастан асқан британдық азаматтар үшін федералды сайлауға сайлау құқығын бекітті. Заң Австралия, Азия, Африка және Тынық мұхит аралдарының (Жаңа Зеландиядан басқа) тума жерлестерін федералды сайлау құқығынан алып тастады, егер олар Австралия штатында дауыс беруге тіркелмесе. Заң австралиялық әйелдерге федералды деңгейде дауыс беру және парламентке сайлау құқығын берді, егер олар сайлау құқығынан шеттетілген адамдардың бір санатына жатпаса. Заң күшін жойып, оның орнына 1918 жылғы Коммуналдық сайлау туралы заң қабылданды.

Тарих

1901 жылы Австралия Федерациясына дейін Австралия алты колониядан тұратын, олардың әрқайсысының өз сайлау жүйесі мен сайлау құқығы бар. Федерациядан кейін колониялар өздерінің сайлау жүйесін және сайлау құқығын анықтау үшін конституциялық билігі бар штаттар болды. Оңтүстік Австралия мен Батыс Австралиядан басқа барлық штаттарда әйелдер дауыс беруден шеттетілді. Батыс Австралияда жергілікті австралиялықтар, азиаттар мен африкалықтар, егер олар мүліктік біліктілікке сәйкес келмесе, дауыс беруден шеттетілді. Квинслендте "Австралия, Үндістан, Қытай немесе Оңтүстік теңіз аралдарының аборигендері" егер олар мүліктік біліктілікке сәйкес болмаса, дауыс бере алмады. Австралия Конституциясының 41-бабы 1901 жылы алғашқы федералды сайлаудың қалай өткізілетінін реттеді. Бұл заңда штаттық сайлауда дауыс беруге тіркелген және дауыс беруге құқығы бар кез келген адам федералды сайлауда да дауыс бере алады деп көзделген, ал бұл заңда федералды сайлауда ұлттық деңгейдегі сайлау құқығы айқындалған. Заң жобасын Сенатта атқарушы кеңестің вице-президенті Ричард О'Коннор, ал кейіннен Ішкі істер министрі Уильям Лайн өкілдер палатасында ұсынды. Сондықтан әйелдер өз штаттарында дауыс беруге құқығы болмаса да, федералды сайлауда дауыс беру құқығын алды. Конституцияның 41-бабында мемлекеттік парламент сайлауында дауыс беруге құқығы бар ересек адамға Федералды сайлауда дауыс беруге Қауымдастықтың кез келген заңы кедергі жасамайды деп көрсетілген. Кейіннен бұл бап тар мағынада түсіндірілді, яғни осы Заң қабылданғанға дейін штаттық сайлауда дауыс беруге тіркелгендер ғана конституцияның осы бөлімі бойынша дауыс беру құқығын қорғады. Конституцияның 44-бабы өкілдер палатасына немесе сенатқа сайлануға жарамсыз деп санайды, мысалы, шетелдік билікке адал (мысалы, басқа елдің азаматы) немесе банкрот немесе төлем қабілетсіз кез-келген адам. Алайда, бұл адамдарға дауыс беруден заң кедергі келтірмеді. Заңның 5-бабында ешкім бір сайлауда бірден артық дауыс бере алмайды деп көрсетілген.

Әйелдердің сайлау құқығы

Әйелдер құқығы жоқ төрт штаттағы әйелдер осы Актінің 3-бөлімі бойынша Одақ сайлауында дауыс беру құқығын алды. Әйелдердің сайлау құқығы туралы ереже ұзақ талқыланды. Кейбір саясаткерлер әйелдерге дауыс беруге рұқсат беру үйленген ер адамдарға дискриминация жасайды деп уайымдады, өйткені сэр Эдвард Брэддонның сөзі бойынша "үйленген ер адам, отбасында бақытты, әйелі дауыс бергенде, ол екі дауыс береді". Заңда әйелдерге сайлау құқығын беруге қарсылық білдірудің көп бөлігі Уильям Нокстің сөзіне қарағанда, "әйелдің өміріндегі басты мақсат - құрметті және адал адамның әйелі болу" деген сенімге негізделген. Алайда әйелдерге дауыс беру құқығын беруді қолдағандар көп болды, ал заң жобасы парламенттің екі палатасында да көпшілікпен мақұлданды. Заң жобасына осы қарсылық ескеріліп, Австралия, Азия, Африка және Тынық мұхит аралдарының (Жаңа Зеландия маорисінен басқа) жерлестері конституцияның 41-бабына сәйкес құқығы болмаса, федералды сайлауда дауыс беруден шеттетілді. "Тұрлы" иммигранттарды сайлау құқығынан алып тастау парламенттік және қоғамдық қолдауды кеңінен алған "Ақ Австралия" саясатына сәйкес келді. Маорилерге арналған ерекшелік парламентарийлер маорилердің Жаңа Зеландияда дауыс беру құқығына ие болғанын және "өте өркениетті" екенін негіздеп қолдады. 1908 жылы тұрақты сайлаушылар тізімі құрылды, ал 1911 жылы барлық сайлаушылар үшін сайлаушылар тізіміне кіру міндетті болды. Құқықтық сайлауға қатысу әлі де ерікті түрде жүргізілгенімен, міндетті түрде сайлауға қатысу сайлауға қатысудың көп өсуіне әкелді. 1912 жылдан бастап сайлаулар сенбіде өткізіледі.

Мұра

1918 жылы бұл заң күшін жойып, оның орнына 1918 жылғы Одақ сайлау актісі енгізілді. Австралиялық сайлау жүйесінің көптеген қазіргі ерекшеліктері 1918 жылғы Заң күшіне енгеннен кейін енгізілді. 1918 жылы Өкілдер палатасында бірден екінші кезеңге дауыс беру енгізілді, 1924 жылы міндетті дауыс беру енгізілді, ал 1949 жылы Сенат үшін бірден бір ауыстырылатын дауыс енгізілді. 1962 жылы барлық жергілікті австралиялықтарға федералды сайлауда дауыс беру құқығы берілді. 1973 жылы сайлауға қатысуға жарамдылық жасы 18-ге дейін төмендетілді.