Кіріспе

Чарльз Стросс романдары сериясы "Кір жуу бөлімі" - британдық жазушы Чарльз Стросс романдары сериясы. Олар Лавкрафттың қорқыныш жанрын, тыңшылық триллерді, ғылыми фантастиканы және жұмыс ортасындағы юморды біріктіреді. Алғашқы бес романның басты кейіпкері – "Боб Ховард" (қауіпсіздік мақсатында алынған псевдоним), бұрынғы ІТ-консультант, оккульттік саланың жедел қызметкеріне айналған. Ховард SOE-нің Q бөліміне, басқаша айтқанда "Кір жуу бөлімі" деп аталатын, британдық үкіметтік агенттікке жұмысқа алынады, ол оккульттік қауіптермен күреседі. "Сиқыр" қолданбалы есептеудің (математиканың) бір саласы ретінде сипатталады, сондықтан компьютерлер мен теңдеулер классикалық сиқыр кітаптарынан, пентаграммалардан және сигльдерден гөрі пайдалы, тіпті күштірек болуы мүмкін, көне күштерге ықпал ету және басқа өлшемдерге қақпалар ашу үшін. Бұл оккульттік күрес көпшілік көзден тыс жүзеге асады, себебі "Кір жуу бөлімі" мұндай күштермен байланыс жасау әдістерін құпия ұстауға тырысады. Сонымен қатар, құрғақ юмор мен бюрократияны сатиралау элементтері де бар. Сюжеттер Х.П. Лавкрафт және басқалар жасаған Ктулху мифологиясынан шабыттанған, бірақ олар Лавкрафттың әлемінде орын алмайды. Стросс әлеміндегі ең ұлы сиқыршылар – құбылыстарды мұқият зерттейтін ғалымдар; сонымен қатар, тарихи ойшылдардың құпия тарихы да бар, олар өз жұмыстарында оккульттік қолданысқа да тап болған немесе соған ұшыраған. "Бетонды ормандар" және "Эквиод" екеуі де "Жылдың үздік повесті" номинациясында Хьюго сыйлығын жеңіп алды, ал "Түсімдегі жұмыс" үздік повесть номинациясына ұсынылды. Сериал 2019 және 2024 жылдары "Жылдың үздік сериясы" номинациясында Хьюго сыйлығына ұсынылды.

Қауіпсіздік архиві

"Атростиялық мұрағаттар" – британдық автор Чарльз Стросстің "Кір жуу кеңсесі" әңгімелер жинағы. Оқиға 2002–2003 жылдары өрбітеді және 2004 жылы жарық көрді. Жинаққа "Атростиялық мұрағат" (алғаш рет 2001 жылғы қарашада Spectrum SF журналының 7-шы санында жарияланды) және 2005 жылғы «Хьюго» сыйлығын «Үздік повесть» номинациясында жеңіп алған «Бетонды ормандар» кіреді. Екі әңгіменің де басты кейіпкері – компьютерлік сарапшы Боб Ховард, ол басқа әлемдермен байланысқа түсетін математикалық теңдеулерді қайта ашады. «Кір жуу кеңсесі» бұл бұзылысты байқап, оған міндетті түрде жұмыс ұсынады ("Мен жаңа фракталдар жасап жатырмын деп ойладым; олар менің Вулвергемптонды шетелдік кошмарлармен толықтыруға қауіпті жақын екенімді білді"). Publishers Weekly шолуында "кейіпкерлердің бәрі бірдей үнмен сөйлейтіндей, және Стросс жаңсақтықты сейілту үшін ұзақша түсіндірмелерге жүгінеді, бірақ ол жасайтын әлем керемет қызықты" деп бағалады. The Washington Post бұл туындыны "шпиондық және қорқыныш жанрларының ерекше, бірақ тиімді үйлесімі" деп атады. Стросс осы романдардағы шпион бейнесіне шабыттанғандығын Лен Дейтонның орынсыз бюрократтарынан алғанын, ал емес Джеймс Бонд үлгісінен екенін айтады. Ол сондай-ақ 1999 жылы осы серияны жаза бастағанда, "Америка топырағында зұлымдық жоспарлап отырған, мүмкін қарапайым, бірақ фанатикалық және жағымсыз топты" жау ретінде таңдағанын, бірақ 2001 жылдың соңында роман жарық көрген кезде, Әл-Қаида енді белгісіз болмағандықтан, повесть үшін басқа топты таңдады. "Атростиялық мұрағаттар" және "Дженнифер Морг" ғылыми-фантастикалық кітап клубының 2-і 1-де басылымының соңында Стросс достарының "Declare" романын оқымауға ескерткенін айтады, себебі екі туындының арасында күшті параллельдер бар еді. Стросс бұл роман мен Delta Green рольдік ойынының ұқсастығын да атап өтті, бұл ұқсастықтар "Дженнифер Морг" кітабына қосылған "Пимпф" атты әңгімесінде көрсетілген; Delta Green де Мифтен күш алуға тырысатын жауларға қарсы күресетін элиталық үкіметтік құпиялар туралы, сондай-ақ бәсекелес құпиялар туралы.

Дженифердің моргы

Дженифер Морг – британдық автор Чарльз Стросстің «Киіз үй» әңгімелерінің екінші жинағы. Оқиға 2005 жылы өрбітеді және нақты өмірдегі Project Azorian жобасына сілтеме жасайды (баспасөз бұл жобаны қате түрде Project Jennifer деп атады); Стросс Терри Пратчетт романдарынан таралған екі әдеби тәсіл – түсіндірмелер мен сюжеттік себеп-салдар байланысын да қолданады. Стросс күтілмеген сюжеттік бұрылыстар жасап, Х.П. Лавкрафттың «Теңіз тұрғындарынан» шыққан кейіпкердің бірі, «Киіз үй» терминологиясында «Көк Аид» деп танылатын Рамонаны «жаман» Бонд қызы рөлінде бейнелейді, бірақ Биллингтонның Бобты 007-мен теңестіруі дұрыс емес болып шығады. Боб «жақсы» Бонд қызының рөлін орындайды, бірақ Мо нағыз 007 кейіпкері ретінде оқиғаға араласады. «Дженифер Морг» 2007 жылы «Локус» сыйлығының «Ең үздік фантастикалық роман» номинациясына ие болды.

Толық меморандум

Фуллер меморандумы – "Күмектік" романдары сериясының үшінші романы. Оқиға 2008 жылы болған.

Резус диаграммасы

"Резондық диаграмма" – "Көмекен" сериясының бесінші романы. Оқиға 2013 жылдың көктемінде өтеді және "Асимовтың ғылыми фантастикасы" журналында мақаласы жарияланды.

Жою көрсеткіші

"Аннигиляция" романы "Көмекен" сериясының алтыншы кітабы. Оқиға 2013 жылдың жаз-күз айларында өтеді. Мыңдаған адамның қаза болуына себеп болған Эльфтердің шабуылынан кейін "Көмекеннің" бар екені жалпыға мәлім болды, ал агенттікке бұрынғыдай мистикалық емес, саяси жаңа қауіп төнді. Премьер-министр "Көмекенді" кінәлі ету үшін пайдаланып, оны таратып, орнына мемлекеттік-жекешелік серіктестік құрады. Бұл жоспардың артында "Апокалипсис кодексі" кітабынан таныс Реймонд Шиллер тұр, ол әлі де әлемді жоюды көздеп отыр. "Көмекеннің" қалдықтары "Фуллер меморандумынан" аман қалған культистермен бірігіп, төңкеріс жасап, Ұлыбританияны Нярлатотептің билігіне бағындырады, оны кіші жамандық деп есептейді. "Делирий мақаласы" Tor баспасынан жарық көрді. Стросс айтуынша, кітап Brexit референдумына байланысты кейіректеу шықты, себебі Brexit-ті қолдау нәтижесі кітапта бейнеленген саяси жағдайды шын мәніндегі оқиғалармен сәйкестендіру үшін кең масштабты түзетулерді қажет етті.

Қиялы түс кванты

Құпиялардың түні – "Жаңа басқару туралы әңгімелер" трилогиясының екінші кітабы, ол "Өлген жалған армандар" кітабының басты кейіпкерлерінің оқиғасын жалғастырады. Оқиға 2016 жылдың желтоқсанында өтеді.

Новеллалар, спин-оффтар және ұқсас шығармалар

Стросс автордың "Фермада төмен", "Овертайм" және "Эквиод" атты қысқа әңгімелері бір "Кір жуу" (Laundry) жалғастығының аясында. "Фермада төмен" және "Эквиод" әңгімелері екінші және үшінші романдар арасында (2007 жылғы оқиғалар бойынша) өтеді; "Овертайм" үшінші және төртінші романдар арасында (2009 жылғы оқиғалар бойынша) орын алады. "Эквиод" 2014 жылы үздік повесть үшін "Хьюго" сыйлығын жеңіп алды, ал "Овертайм" 2010 жылы үздік повесть номинациясына іліккен болатын. 2000 жылы жазылған "Суық соғыс" атты әңгімесі де Лавкрафт пен тыңшылық элементтерін біріктіреді және "Кір жуу" әңгімелеріне арналған белгілі бір дайындық болуы мүмкін. Дегенмен, көркемдік фон мен негізгі қағидалары өзгеше, және ол өз алдына жеке әлемді құрайды (әлем әңгіменің соңында жойылғандықтан, "Кір жуу" сериясы оның жалғасы емес). Cubicle 7 компаниясы 2010 жылдың шілде айында "Кір жуу" әңгімелеріне негізделген "Кір жуу" ролдік ойынын шығарды. Стросс "The Howard/O'Brien Relate Counseling Session Transcripts – Part 1" атты фанфикшн веб-сайтында "Кір жуу" әлеміндегі канондық емес қысқа жұмысын жариялады.

Аудиокітап нұсқалары

Лаундри файлдар сериясындағы романдардың аудиокнигалық нұсқаларын Гидеон Эмери, Элл Ньюлендс, Джек Хокинс, Каролина Гатри және Бьянка Амато оқыды.