Кіріспе
Неміс тіл білімі және этнология ғалымы Вильгельм Шмидт (16 ақпан 1868 – 10 ақпан 1954) – неміс-австриялық католик священнигі, тіл білімі және этнология ғалымы. 1952 жылы Вена қаласында өткен Антропологиялық және этнологиялық ғылымдардың төртінші халықаралық конгресіне төрағалық етті.
Wilhelm Schmidt SVD (February 16, 1868 — February 10, 1954) was a German Austrian Catholic priest, linguist and ethnologist. He presided over the Fourth International Congress of Anthropological and Ethnological Sciences that was held at Vienna in 1952.
Өмірбаян
Вильгельм Шмидт 1868 жылы Германияның Хёрде қаласында дүниеге келген. 1890 жылы ол Құдай Сөзі қоғамына қосылып, 1892 жылы Рим-католик діни қызметкері болып бекітілген. Ол Берлин және Вена университеттерінде тіл білімі саласын оқыған. Шмидттің басты құмарлығы – тіл білімі болды. Ол көп жыл бойы әлем тілдерін зерттеумен шұғылданды. Оның алғашқы еңбектері Оңтүстік-Шығыс Азиядағы мон-кхмер тілдеріне, сондай-ақ Океания мен Австралия тілдеріне арналған. Осы зерттеулердің нәтижесінде ол аустронезиялық тілдер тобын қамтитын, кең аустриялық тілдер тобының бар екендігі туралы гипотеза жасады. Шмидт мон-кхмер тілінің Оңтүстік теңіздердегі тілдермен ішкі байланысы бар екенін дәлелдеді, бұл тіл білімі саласындағы маңызды жаңалықтардың бірі болды. 1912 жылдан 1954 жылы қайтыс болғанға дейін Шмидт өзінің 12 томдық «Дер Уршпрунг дер Готтес-идее» («Құдай идеясының шығу тегі») атты еңбегін жариялады. Онда ол алғашқы монотеизм теориясын түсіндірді: барлық тайпалық халықтардың арасындағы алғашқы дін, әдетте аспан құдайы болған жоғары құдайға қатысты, игі ниетті монотеистік ұғыммен басталды деген сенім. Шмидт адамдардың көптеген құдайларға табынудан бұрын, барлық нәрсенің бастапқы себебі және Аспан мен Жердің билеушісі болған Құдайға сенеді деп болжады: «Шмидт ерлер мен әйелдер көптеген құдайларға табына бастамас бұрын, бастапқы монотеизм болған деп ұсынды. Бастапқыда олар әлемді жаратқан және адамзат істерін алыстан басқарған бір ғана Жоғарғы Құдайды мойындаған». 1906 жылы Шмидт «Anthropos» журналын, ал 1931 жылы «Anthropos» институтын құрды, екеуі де бүгінгі күнге дейін сақталған. 1938 жылы Шмидт пен институт нацистік Германиядан Швейцарияның Фрибург қаласына қашып кетті. Ол 1954 жылы онда қайтыс болды. Оның ағылшын тіліне аудармалары бар еңбектері: «Діннің пайда болуы мен дамуы: Фактілер мен теориялар» (1931), «Солтүстік Америкадағы жоғары құдайлар» (1933), «Этнологияның мәдени-тарихи әдісі» (1939) және «Бастапқы аян» (1939). «Бастапқы аян» туралы Эрик Дж. Шарп былай деді: «Шмидт тарихи этнологияның жаңа деректері Киелі кітаптағы аянмен негізінен сәйкес келеді деп сенді – ол бұл туралы «Die Uroffenbarung als Anfang der Offenbarung Gottes» (1913) еңбегінде айтқан. Осы апологетикалық монографияның қайта қаралып, толықтырылған нұсқасы ағылшын тіліне аударылып «Примитивті аян» (Шарп, 1939) деп жарияланды».
"Schmidt suggested that there had been a primitive monotheism before men and women had started to worship a number of gods. Originally they had acknowledged only one Supreme Deity, who had created the world and governed human affairs from afar." In 1906, Schmidt founded the journal Anthropos, and in 1931, the Anthropos Institute, both of which still exist today. In 1938, Schmidt and the Institute fled from Nazi occupied Austria to Fribourg, Switzerland. He died there in 1954. His works available in English translation are: The Origin and Growth of Religion: Facts and Theories (1931), High Gods in North America (1933), The Culture Historical Method of Ethnology (1939), and Primitive Revelation (1939). On Primitive Revelation, Eric J. Sharpe has said: "Schmidt did believe the emergent data of historical ethnology to be fundamentally in accord with biblical revelation—a point which he made in Die Uroffenbarung als Anfang der Offenbarung Gottes (1913) . A revised and augmented version of this apologetical monograph was published in an English translation as Primitive Revelation (Sharpe 1939)."