Кіріспе

1989 жылдың 15-16 қарашасында АҚШ-тың оңтүстік және шығыс бөлігінде, сондай-ақ Канадада құлдираған дауылдар тізбегі болды. Ол кем дегенде 40 торнадо тудырып, екі қауіпті торнадо салдарынан 30 адамның өмірін қиды. Ең ауыр зардапты Хантсвилл, Алабама штатындағы F4 торнадосы келтірді, ол 15 қараша күні түстен кейін 21 адамды қаза таптырды. 16 қарашада Нью-Йорк штатының Ньюбург қаласындағы бір бастауыш мектепте F1 торнадосынан 9 адам қаза тапты, бірақ кейіннен жүргізілген зерттеулер бұл құбылыстың торнадо емес, төмен қарай соққан жел ағыны болуы мүмкін екенін көрсетті. Бұл дауылдар тізбегі Нью-Джерси штатында бір күндік рекордтық торнадо санына әкелді, бұл көрсеткіш 2023 жылдың 1 сәуірінде қайта жаңартылды. Сонымен қатар, 15 штат бойынша бірнеше маңызды торнадолар тіркелді.

Метеорологиялық тұжырымы

Тарихи тұрғыдан алғанда, торнадолар Солтүстік Алабама штатында, Хантсвилл және Мэдисон округі орналасқан жерде, салыстырмалы түрде жиі кездеседі. Аймақ 1974 жылғы 3-4 сәуірде болған Супер-Вайқынның әсеріне ұшырады, ал деректер Мэдисон округінде 1950 жылдан 1989 жылдың қазанына дейін 25 торнадо тіркелгенін көрсетеді. 14 қарашада, сейсенбі күні таңертең жарияланған аймақтық және жергілікті болжамдарда, кейіннен күшті дауыл болу мүмкіндігі айтылды. Келесі болжамдар мен мәлімдемелер алдағы оқиғалардың қауіптілігін күшейтіп көрсетті. Ұлттық қатты дауылдарды болжау орталығы (NSSFC) шаршембі күні сағат 9:30-да жариялаған қоғамдық ескертуде, Теннесси өзені аймағында күшті дауылдар мен торнадолардың қалыптан тыс жоғары ықтималдығын атап өтті. Бірмингемдегі ауа райы бюросы сағат 10:50-де «АЛАБАМА ЖӘНЕ СОҢТЫС-БАТыС ФЛОРИДАДА ҚАТТЫ ДАУЫЛ ҚАУІПІ!» деген тақырыппен арнайы ауа райы туралы хабарлама жариялады. Мэдисон және іргелес округтер үшін сағат 12:30-дан 20:00-ге дейін торнадо сағаты қолданылды. Сағат жарияланғаннан кейін, төтенше жағдайларды басқару қызметкерлері, дауылды бақылаушылар және Хантсвиллдегі NWS қызметкерлері белгіленген процедураларға сәйкес, үйлестірілген іс-қимыл жоспарын іске қосты. Сағат 12:45-те WSO Хантсвилл округінің батыс бөлігі үшін қатты дауылдың солтүстік-батысқа қарай жылжуына байланысты ескерту жариялады. Дауылды бақылаушылар осы дауылдық фронтпен байланысты үлкен қар және күшті жел туралы хабарлады. Хантсвиллге торнадо соққан кезде Мэдисон округі үшін қатты дауыл туралы ескерту күшінде болды. Сағат 16:13-те жарияланған бұл ескерту, әуесқой радио желісі арқылы қалада торнадо пайда болғаны туралы хабарлама келіп түскеннен кейін сағат 16:35-те торнадо ескертуіне өзгертілді. Маңызды ауа райы туралы ақпарат NOAA Weather Wire Service (NWWS) және NWR арқылы, сондай-ақ Хантсвиллдегі және іргелес аймақтардағы көптеген БАҚ арқылы таратылды, бұл халыққа радиодағы және теледидардағы «жаңартулар» мен «тікелей эфирлер» арқылы ауа райы туралы жиі ақпарат берді. Бақылаушылар тобымен, төтенше жағдайларды басқару және құқық қорғау органдарымен байланыс жақсы орнатылған.

15 қарашадағы оқиға

+ Тұрандалардың тізімі – Сәрсенбі, 15 қараша 1989 ж. F#ОрынАудан/ПариштатУақыт (UTC)Жол ұзындығыМаксималды еніҚорытынды F0ЛепантоПуасеттАР17300.25 миль (0 км) Лепанто орта мектебінің спорт залының шатыры алынып тасталды, бірнеше үйдің шатырына жеңіл зақым келді. F1Хеннингтен солтүстік-батысқа қарайЛодердейлТН1830–18354 миль (6 км) Екі үй зақымдалды және көптеген сарайлар мен шаруашылық ғимараттары қиратылды. F2ТрентонГибсонТН1855–19015 миль (8 км) Бірнеше үйдің шатырына зақым келді, веранда қирады, көптеген ағаштар мен бірнеше электр сымдары құлады. F1Эшлендтен оңтүстік-шығысқа қарайКлейАЛ20200.5 миль (1 км) Меллоу аңғарындағы бір үй қирады, үш тұрғын жарақат алды. F2Гринвудтен солтүстік-шығысқа қарайГринвудСК20340.75 миль (1 км) 47 үйге зақым келді, оның төртеуі шатырсыз қалды. Бір адам жарақат алды. F2Эшлиден солтүстік-шығысқа қарайЛексингтонның оңтүстігіне қарайМорроу, РичлендОХ2100–212723 миль (37 км) Морроу округінде көптеген үйлер мен қоралар зақымдалды, көптеген ағаштар құлады. Торнадо Richland округіне, Shauck-тің шығысына өтіп, үйдің шатырын алып тастады және Лексингтонның оңтүстігінде екінші үйді және жылжымалы үйді қиратты. F1Фалмут пен Пендлтонның оңтүстік-батысынанKY21090.25 миль (0 км) Морган қауымдастығында екі жылжымалы үй қирады, ескі мектептің шатыры жыртылды. Екі адам жылжымалы үйлердің бірінде жарақат алды. F1ОливерСкривенГА21451 миль (2 км) Жылжымалы үйді іргетасынан шамамен 35 фут (11 м) алып кетті, оның бөліктері 500 фут (152 м) қашықтықта ұшырылды. Үш үйдің шатырына зақым келді, көптеген ағаштар құлады. Жылжымалы үйде болған бес адам жарақат алды. F0Де КалбКемперМС21505 миль (8 км) Екі үй қирады. 15 басқа үйге немесе қоймаға зақым келді. Бірнеше ағаш құлады. Grazulis F2 ретінде тізімдеген. F4Хантсвиллден Браунсбороның солтүстік-шығысына қарайМэдисонАЛ2230–225018.5 миль (30 км) 21 адам қаза тапты – осы торнадо туралы бөлімді қараңыз – 463 адам жарақат алды. F0Роаноктың шығысынанРэндолфАЛ22430.3 миль (0 км) Бірнеше жылжымалы үйге зақым келді. F1СтивенсонДжексонАЛ23551 миль (2 км) Бірнеше жылжымалы үйлер мен көліктер қирады, мектептің шатырына зақым келді, үлкен болаттан жасалған электр тіректері бұрылды. F2Римнің солтүстік-батысынанФлойдГА00058 миль (13 км) Торнадо Куса маңында пайда болып, Симс тауынан өтіп, Үлкен Техас аңғарына жетті. Жол бойындағы көптеген үйлер, қоралар мен шаруашылық ғимараттар, сондай-ақ көптеген көліктер зақымдалды немесе қирады. Үлкен Техас аңғарында бір жылжымалы үй аунады, екіншісіне ауыр зақым келді. Екінші жылжымалы үйден алыс емес жердегі үлкен үй қирады, ал алты көлік зақымдалды. Жол бойындағы көптеген ағаштар құлады. Бір адам жеңіл жарақат алды. 2 миллион долларлық зиян келді. F2Пальметтоның оңтүстік-шығысынанКоуэта, ФултонГА00254 миль (6 км) Бірнеше үйге зақым келді, Пальметтоның оңтүстігіндегі бассейнге елеулі зақым келді. Коуэта-Фултон округі шекарасына жақын жерде екі жылжымалы үй паркі зақымдалды. F3Кларксвилльден Таллула шарпатының батысына қарайХабешамГА00308 миль (13 км) Алты үй қирады, ал алтауына ауыр зақым келді. Бизнес орындары қирады, үш жылжымалы үй жайпаңдады. Құс шаруашылығында 17 үлкен тауық үйі қирады, 250 мың құс өлді. Стоунпайл және Жаңа Либерти қалаларында едәуір зақым келді. Үш адам жарақат алды. Торнадоның ені 2 шақырымға дейін жетіп, 1 миллион долларлық зиян келді. F2Пальметтоның шығысынанКоуэта, ФултонГА00457 миль (11 км) Бұл торнадо алғашқы Пальметто торнадо әсер еткен сол жылжымалы үй парктеріне соқтығысты, нәтижесінде бірнеше адам жарақат алды. Жалпы, 72 тіркеме зақымдалды немесе қирады, ал 50 үйге зақым келді. Көптеген көліктер зақымдалды, бірнеше бизнес орындарына да зақым келді. 85-ші тас жолда 4 фура тіркемесі аударылып, жүргізушілер жарақат алды. Тағы бір жарақат автокөліктің 30 метрге дейін айналып кетуінен болды. Сондай-ақ, жаңалықтарды жеткізетін көлік торнадоның күшінен 122 метрге лақтырылды. Жүк көліктері тоқтаған жерде бензин сорғылары түсіп, газ төгіліп кетті. Жол бойындағы көптеген ағаштар құлады. Барлығы 14 адам жарақат алды. 1 200 000 долларлық зиян келді. F1Кливлендтен оңтүстікке қарайБрэдлиТН0045–00513 миль (5 км) Ескі бос ғимарат жермен тегістеліп, бірнеше қосымша ғимараттар қирады, үйдің кірпіш шамы жойылды. Көптеген ағаштар құлады.

16 қарашадағы оқиға

+ Тілбірген дауылдардың тізімі – 16 қараша, 1989 жылғы бейсенбіF#ОрынАудан / ПарохияМемлекетУақыт (UTC)Жол ұзындығыМаксималды еніҚорытынды F1Линдхерст/РатерфордБергенНью-Джерси17200.5 миль (1 км)Зақымдар туралы мәліметтер жоқ. F0ЛинденЮнионНью-Джерси17251 миль (2 км)Зақымдар туралы мәліметтер жоқ. F0Ұзын көлдің батысыГамильтонНью-Йорк17301.7 миль (3 км)Зақымдар туралы мәліметтер жоқ. F1Портер бұрышыСаратогаНью-Йорк18200.3 миль (0 км)Зақымдар туралы мәліметтер жоқ. Бір адам жарақат алды. F1Коринттың оңтүстігіСаратогаНью-Йорк18500.1 миль (0 км)Зақымдар туралы мәліметтер жоқ. F0БускиркРенсселерНью-Йорк19300.1 миль (0 км)Зақымдар туралы мәліметтер жоқ. F2Мон Сен-ИлерЛа Валле дю РишельеКвебекБелгісізБелгісізБелгісізКанадада тіркелген соңғы маусымдық дауылдардың бірі. Қоғамға 2 000 000 долларлық зиян келтірді.