Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1989 жылдың 15-16 қарашасында АҚШ-тың оңтүстік және шығыс бөлігінде, сондай-ақ Канадада құлдираған дауылдар тізбегі болды. Ол кем дегенде 40 торнадо тудырып, екі қауіпті торнадо салдарынан 30 адамның өмірін қиды. Ең ауыр зардапты Хантсвилл, Алабама штатындағы F4 торнадосы келтірді, ол 15 қараша күні түстен кейін 21 адамды қаза таптырды. 16 қарашада Нью-Йорк штатының Ньюбург қаласындағы бір бастауыш мектепте F1 торнадосынан 9 адам қаза тапты, бірақ кейіннен жүргізілген зерттеулер бұл құбылыстың торнадо емес, төмен қарай соққан жел ағыны болуы мүмкін екенін көрсетті. Бұл дауылдар тізбегі Нью-Джерси штатында бір күндік рекордтық торнадо санына әкелді, бұл көрсеткіш 2023 жылдың 1 сәуірінде қайта жаңартылды. Сонымен қатар, 15 штат бойынша бірнеше маңызды торнадолар тіркелді.
A destructive tornado outbreak struck a wide swath of the Southern and Eastern United States as well as Canada on November 15 and 16, 1989. It produced at least 40 tornadoes and caused 30 deaths as a result of two deadly tornadoes. The most devastating event was the Huntsville, Alabama F4 tornado, which killed 21 on the afternoon of November 15. Nine more fatalities occurred at a single elementary school by an F1 tornado on November 16 in Newburgh, New York, although further survey revealed that this might have been a downburst instead. This outbreak also produced the most tornadoes in a single day in New Jersey, later tied on April 1, 2023. Several other significant tornadoes were reported across 15 states.
Метеорологиялық тұжырымы
Тарихи тұрғыдан алғанда, торнадолар Солтүстік Алабама штатында, Хантсвилл және Мэдисон округі орналасқан жерде, салыстырмалы түрде жиі кездеседі. Аймақ 1974 жылғы 3-4 сәуірде болған Супер-Вайқынның әсеріне ұшырады, ал деректер Мэдисон округінде 1950 жылдан 1989 жылдың қазанына дейін 25 торнадо тіркелгенін көрсетеді. 14 қарашада, сейсенбі күні таңертең жарияланған аймақтық және жергілікті болжамдарда, кейіннен күшті дауыл болу мүмкіндігі айтылды. Келесі болжамдар мен мәлімдемелер алдағы оқиғалардың қауіптілігін күшейтіп көрсетті. Ұлттық қатты дауылдарды болжау орталығы (NSSFC) шаршембі күні сағат 9:30-да жариялаған қоғамдық ескертуде, Теннесси өзені аймағында күшті дауылдар мен торнадолардың қалыптан тыс жоғары ықтималдығын атап өтті. Бірмингемдегі ауа райы бюросы сағат 10:50-де «АЛАБАМА ЖӘНЕ СОҢТЫС-БАТыС ФЛОРИДАДА ҚАТТЫ ДАУЫЛ ҚАУІПІ!» деген тақырыппен арнайы ауа райы туралы хабарлама жариялады. Мэдисон және іргелес округтер үшін сағат 12:30-дан 20:00-ге дейін торнадо сағаты қолданылды. Сағат жарияланғаннан кейін, төтенше жағдайларды басқару қызметкерлері, дауылды бақылаушылар және Хантсвиллдегі NWS қызметкерлері белгіленген процедураларға сәйкес, үйлестірілген іс-қимыл жоспарын іске қосты. Сағат 12:45-те WSO Хантсвилл округінің батыс бөлігі үшін қатты дауылдың солтүстік-батысқа қарай жылжуына байланысты ескерту жариялады. Дауылды бақылаушылар осы дауылдық фронтпен байланысты үлкен қар және күшті жел туралы хабарлады. Хантсвиллге торнадо соққан кезде Мэдисон округі үшін қатты дауыл туралы ескерту күшінде болды. Сағат 16:13-те жарияланған бұл ескерту, әуесқой радио желісі арқылы қалада торнадо пайда болғаны туралы хабарлама келіп түскеннен кейін сағат 16:35-те торнадо ескертуіне өзгертілді. Маңызды ауа райы туралы ақпарат NOAA Weather Wire Service (NWWS) және NWR арқылы, сондай-ақ Хантсвиллдегі және іргелес аймақтардағы көптеген БАҚ арқылы таратылды, бұл халыққа радиодағы және теледидардағы «жаңартулар» мен «тікелей эфирлер» арқылы ауа райы туралы жиі ақпарат берді. Бақылаушылар тобымен, төтенше жағдайларды басқару және құқық қорғау органдарымен байланыс жақсы орнатылған.
Historically, tornadoes are relatively common in north Alabama, where Huntsville and Madison County are located. The region was affected by the April 3–4, 1974, Super Outbreak and records show that Madison County has had 25 tornadoes from 1950 through October 1989. The Zone and Local Forecasts issued during the early morning, Tuesday, November 14, mentioned the possibility of severe thunderstorms on Wednesday. Subsequent forecasts and statements marked with increasing certainty the ominous nature of the events to come. The National Severe Storms Forecast Center (NSSFC) issued a Public Severe Weather Outlook at 9:30 a. m. Wednesday and highlighted the unusually strong potential for severe thunderstorms and tornadoes over the Tennessee Valley. The Birmingham Forecast Office followed with a Special Weather Statement at 10:50 a. m. with the headline, "MAJOR SEVERE WEATHER THREAT POISED FOR ALABAMA AND NORTHWEST FLORIDA!". A Tornado Watch was in effect for Madison and adjacent counties from 12:30 p. m. to 8:00 p. m. Soon after the issuance of the watch, emergency management officials, storm spotters and the NWS staff at Huntsville placed into effect a coordinated plan of action in accordance with established procedures. Beginning at 12:45 p. m., WSO Huntsville issued warnings for the west part of its county warning area as an intense squall line moved into northwest Alabama. Storm spotters reported large hail and intense straight line wind associated with this squall line. At the time the tornado struck Huntsville, a Severe Thunderstorm Warning was in effect for Madison County. That warning, issued at 4:13 p. m., was changed to a Tornado Warning at 4:35 p. m. based on a report relayed through the amateur radio spotter network of a tornado touchdown in the city. Critical weather information was disseminated over the NOAA Weather Wire Service (NWWS) and NWR and by many media outlets in Huntsville and adjacent areas providing the public with frequent weather updates on radio and "crawls" and live "cut ins" on television. Links with spotter groups and emergency management and law enforcement officials worked well.
15 қарашадағы оқиға
+ Тұрандалардың тізімі – Сәрсенбі, 15 қараша 1989 ж. F#ОрынАудан/ПариштатУақыт (UTC)Жол ұзындығыМаксималды еніҚорытынды F0ЛепантоПуасеттАР17300.25 миль (0 км) Лепанто орта мектебінің спорт залының шатыры алынып тасталды, бірнеше үйдің шатырына жеңіл зақым келді. F1Хеннингтен солтүстік-батысқа қарайЛодердейлТН1830–18354 миль (6 км) Екі үй зақымдалды және көптеген сарайлар мен шаруашылық ғимараттары қиратылды. F2ТрентонГибсонТН1855–19015 миль (8 км) Бірнеше үйдің шатырына зақым келді, веранда қирады, көптеген ағаштар мен бірнеше электр сымдары құлады. F1Эшлендтен оңтүстік-шығысқа қарайКлейАЛ20200.5 миль (1 км) Меллоу аңғарындағы бір үй қирады, үш тұрғын жарақат алды. F2Гринвудтен солтүстік-шығысқа қарайГринвудСК20340.75 миль (1 км) 47 үйге зақым келді, оның төртеуі шатырсыз қалды. Бір адам жарақат алды. F2Эшлиден солтүстік-шығысқа қарайЛексингтонның оңтүстігіне қарайМорроу, РичлендОХ2100–212723 миль (37 км) Морроу округінде көптеген үйлер мен қоралар зақымдалды, көптеген ағаштар құлады. Торнадо Richland округіне, Shauck-тің шығысына өтіп, үйдің шатырын алып тастады және Лексингтонның оңтүстігінде екінші үйді және жылжымалы үйді қиратты. F1Фалмут пен Пендлтонның оңтүстік-батысынанKY21090.25 миль (0 км) Морган қауымдастығында екі жылжымалы үй қирады, ескі мектептің шатыры жыртылды. Екі адам жылжымалы үйлердің бірінде жарақат алды. F1ОливерСкривенГА21451 миль (2 км) Жылжымалы үйді іргетасынан шамамен 35 фут (11 м) алып кетті, оның бөліктері 500 фут (152 м) қашықтықта ұшырылды. Үш үйдің шатырына зақым келді, көптеген ағаштар құлады. Жылжымалы үйде болған бес адам жарақат алды. F0Де КалбКемперМС21505 миль (8 км) Екі үй қирады. 15 басқа үйге немесе қоймаға зақым келді. Бірнеше ағаш құлады. Grazulis F2 ретінде тізімдеген. F4Хантсвиллден Браунсбороның солтүстік-шығысына қарайМэдисонАЛ2230–225018.5 миль (30 км) 21 адам қаза тапты – осы торнадо туралы бөлімді қараңыз – 463 адам жарақат алды. F0Роаноктың шығысынанРэндолфАЛ22430.3 миль (0 км) Бірнеше жылжымалы үйге зақым келді. F1СтивенсонДжексонАЛ23551 миль (2 км) Бірнеше жылжымалы үйлер мен көліктер қирады, мектептің шатырына зақым келді, үлкен болаттан жасалған электр тіректері бұрылды. F2Римнің солтүстік-батысынанФлойдГА00058 миль (13 км) Торнадо Куса маңында пайда болып, Симс тауынан өтіп, Үлкен Техас аңғарына жетті. Жол бойындағы көптеген үйлер, қоралар мен шаруашылық ғимараттар, сондай-ақ көптеген көліктер зақымдалды немесе қирады. Үлкен Техас аңғарында бір жылжымалы үй аунады, екіншісіне ауыр зақым келді. Екінші жылжымалы үйден алыс емес жердегі үлкен үй қирады, ал алты көлік зақымдалды. Жол бойындағы көптеген ағаштар құлады. Бір адам жеңіл жарақат алды. 2 миллион долларлық зиян келді. F2Пальметтоның оңтүстік-шығысынанКоуэта, ФултонГА00254 миль (6 км) Бірнеше үйге зақым келді, Пальметтоның оңтүстігіндегі бассейнге елеулі зақым келді. Коуэта-Фултон округі шекарасына жақын жерде екі жылжымалы үй паркі зақымдалды. F3Кларксвилльден Таллула шарпатының батысына қарайХабешамГА00308 миль (13 км) Алты үй қирады, ал алтауына ауыр зақым келді. Бизнес орындары қирады, үш жылжымалы үй жайпаңдады. Құс шаруашылығында 17 үлкен тауық үйі қирады, 250 мың құс өлді. Стоунпайл және Жаңа Либерти қалаларында едәуір зақым келді. Үш адам жарақат алды. Торнадоның ені 2 шақырымға дейін жетіп, 1 миллион долларлық зиян келді. F2Пальметтоның шығысынанКоуэта, ФултонГА00457 миль (11 км) Бұл торнадо алғашқы Пальметто торнадо әсер еткен сол жылжымалы үй парктеріне соқтығысты, нәтижесінде бірнеше адам жарақат алды. Жалпы, 72 тіркеме зақымдалды немесе қирады, ал 50 үйге зақым келді. Көптеген көліктер зақымдалды, бірнеше бизнес орындарына да зақым келді. 85-ші тас жолда 4 фура тіркемесі аударылып, жүргізушілер жарақат алды. Тағы бір жарақат автокөліктің 30 метрге дейін айналып кетуінен болды. Сондай-ақ, жаңалықтарды жеткізетін көлік торнадоның күшінен 122 метрге лақтырылды. Жүк көліктері тоқтаған жерде бензин сорғылары түсіп, газ төгіліп кетті. Жол бойындағы көптеген ағаштар құлады. Барлығы 14 адам жарақат алды. 1 200 000 долларлық зиян келді. F1Кливлендтен оңтүстікке қарайБрэдлиТН0045–00513 миль (5 км) Ескі бос ғимарат жермен тегістеліп, бірнеше қосымша ғимараттар қирады, үйдің кірпіш шамы жойылды. Көптеген ағаштар құлады.
+ List of reported tornadoes – Wednesday, November 15, 1989F#LocationCounty / ParishStateTime (UTC)Path lengthMax widthSummary F0LepantoPoinsettAR17300.25 mile (0 km)Most of the roof was removed from the gymnasium at Lepanto High School, and several homes sustained minor roof damage. F1NW of HenningLauderdaleTN1830–18354 mile (6 km)Two homes were damaged and numerous sheds and outbuildings were destroyed. F2TrentonGibsonTN1855–19015 mile (8 km)A few homes sustained roof damage, a patio was torn up, and numerous trees and several power lines were downed. F1SE of AshlandClayAL20200.5 mile (1 km)One house was destroyed in the Mellow Valley area, and the three occupants were injured. F2NE of GreenwoodGreenwoodSC20340.75 mile (1 km)47 homes were damaged in a subdivision, four of which were unroofed. One person was injured. F2NNE of Ashley to S of LexingtonMorrow, RichlandOH2100–212723 mile (37 km)Many homes and barns were damaged, and numerous trees were downed in Morrow County. The tornado crossed into Richland County east of Shauck, taking a roof off a home and destroying a second home and a mobile home south of Lexington. F1SW of FalmouthPendletonKY21090.25 mile (0 km)Two mobile homes were destroyed, and the roof of an old school was ripped off in the community of Morgan. Two people were injured in one of the mobile homes. F1OliverScrevenGA21451 mile (2 km)A mobile home was carried about 35 feet (11 m) from its foundation, with parts of it being blown up to 500 feet (152 m) away. Three houses sustained roof damage, and numerous trees were downed. The five occupants of the mobile home were injured. F0De KalbKemperMS21505 mile (8 km)Two homes were destroyed. 15 other homes or barns were damaged. Several trees were downed. Listed as F2 by Grazulis. F4Huntsville to NE of BrownsboroMadisonAL2230–225018.5 mile (30 km)21 deaths – See section on this tornado – 463 people were injured. F0E of RoanokeRandolphAL22430.3 mile (0 km)Several mobile homes were damaged. F1StevensonJacksonAL23551 mile (2 km)Several mobile homes and vehicles were destroyed, a school roof was damaged, and large steel utility towers were twisted. F2NW of RomeFloydGA00058 mile (13 km)The tornado touched down near Coosa before moving across Simms Mountain and into Big Texas Valley. Many homes were damaged along the path, and numerous barns and outbuildings were either damaged or destroyed, along with multiple vehicles. In Big Texas Valley, one mobile home was overturned and another was heavily damaged. A large house about away from the second mobile home was demolished and six vehicles were destroyed. Many trees were downed along the path. One person sustained minor injuries. Caused $2,000,000 in damage. F2SE of PalmettoCoweta, FultonGA00254 mile (6 km)Several homes were damaged and a poolhouse sustained significant damage south of Palmetto. Two mobile home parks were damaged near the Coweta–Fulton county line. F3W of Clarkesville to WSW of Tallulah FallsHabershamGA00308 mile (13 km)Six homes were destroyed, and six others were heavily damaged. Businesses were destroyed, and three mobile homes were flattened. Seventeen large chicken houses were destroyed at a poultry farm, killing 250,000 birds. Considerable damage occurred in the communities of Stonepile and New Liberty. Three people were injured. The tornado was up to 1 mile (2 km) wide and caused $1,000,000 in damage. F2E of PalmettoCoweta, FultonGA00457 mile (11 km)This tornado struck the same mobile home parks just impacted by the first Palmetto tornado, resulting in several injuries. In total, 72 trailers were either damaged or destroyed, and 50 site built homes were damaged. Numerous vehicles were either damaged or destroyed, and a few businesses were damaged as well. Four tractor trailers were flipped on Interstate 85, injuring the drivers. Another injury occurred when a car was rolled for 100 feet (30 m). A mobile news van was thrown 400 feet (122 m) by the tornado as well. At a truck stop, gas pumps were uprooted, spilling gas on the lots. Numerous trees were downed along the path. Fourteen people were injured in total. Caused $1,200,000 in damage. F1S of ClevelandBradleyTN0045–00513 mile (5 km)An older unoccupied building was levelled, several outbuildings were destroyed, and a brick chimney on a house was destroyed. Numerous trees were downed.
16 қарашадағы оқиға
+ Тілбірген дауылдардың тізімі – 16 қараша, 1989 жылғы бейсенбіF#ОрынАудан / ПарохияМемлекетУақыт (UTC)Жол ұзындығыМаксималды еніҚорытынды F1Линдхерст/РатерфордБергенНью-Джерси17200.5 миль (1 км)Зақымдар туралы мәліметтер жоқ. F0ЛинденЮнионНью-Джерси17251 миль (2 км)Зақымдар туралы мәліметтер жоқ. F0Ұзын көлдің батысыГамильтонНью-Йорк17301.7 миль (3 км)Зақымдар туралы мәліметтер жоқ. F1Портер бұрышыСаратогаНью-Йорк18200.3 миль (0 км)Зақымдар туралы мәліметтер жоқ. Бір адам жарақат алды. F1Коринттың оңтүстігіСаратогаНью-Йорк18500.1 миль (0 км)Зақымдар туралы мәліметтер жоқ. F0БускиркРенсселерНью-Йорк19300.1 миль (0 км)Зақымдар туралы мәліметтер жоқ. F2Мон Сен-ИлерЛа Валле дю РишельеКвебекБелгісізБелгісізБелгісізКанадада тіркелген соңғы маусымдық дауылдардың бірі. Қоғамға 2 000 000 долларлық зиян келтірді.
+ List of reported tornadoes – Thursday, November 16, 1989F#LocationCounty / ParishStateTime (UTC)Path lengthMax widthSummary F1Lyndhurst/RutherfordBergenNJ17200.5 mile (1 km)Damage details unavailable. F0LindenUnionNJ17251 mile (2 km)Damage details unavailable. F0W of Long LakeHamiltonNY17301.7 mile (3 km)Damage details unavailable. F1Porter CornersSaratogaNY18200.3 mile (0 km)Damage details unavailable. One person was injured. F1S of CorinthSaratogaNY18500.1 mile (0 km)Damage details unavailable. F0BuskirkRensselaerNY19300.1 mile (0 km)Damage details unavailable. F2Mont Saint HilaireLa Vallée du RichelieuQCUnknownUnknownUnknownOne of the latest season tornadoes ever reported in Canada. Caused $2,000,000 in damage to the community.