Кіріспе

Жапон анимациялық режиссері және жазушы (1965 жылы туған)

Масааки Юаса (湯浅 政明) – жапон режиссері, сценаристі және аниматоры. Ол 2013 жылы продюсер Юно Юн Чоймен бірге құрған жапон анимациялық студиясы Science SARU-дың мүшесі. Юаса бұрын Science SARU президенті қызметін атқарған, бірақ 2020 жылы осы лауазымнан бас тартты. Ерекше көркем стилімен және режиссерлік шеберлігімен танылған Юаса мансабын 1990–1992 жылдарғы «Chibi Maruko chan» және 1992 жылдан қазірге дейінгі «Crayon Shin chan» телесериалдарында аниматор ретінде бастады. Кейін ол 2004 жылғы «Mind Game» толық метражды фильмімен режиссерлікке көшті және культтық танымалдылыққа ие болды. 2000-шы жылдардың басы мен 2010-шы жылдардың басында Юаса теледидар режиссері ретінде жұмыс істеді, «Kemonozume» (2006), «Kaiba» (2008) және «The Tatami Galaxy» (2010) сериалдарын түсірді. «Kick Heart» (2013) қысқаметражды фильмін түсіру кезінде Чой Science SARU құруды ұсынды, нәтижесінде студияда жасалған туындылар халықаралық дистрибуцияны кеңейтіп, 2010-шы жылдары үлкен жетістіктерге жеткізді және Юасаны Жапонияның жетекші тәуелсіз суретшілерінің бірі ретінде танымал етті. Science SARU-да Юаса теледидар мен толық метражды фильмдерді режиссерлікке бағыттап, американдық анимациялық «Adventure Time» (2014) сериалының эпизодымен бастап, «Ping Pong the Animation» (2014), «Night Is Short, Walk On Girl» (2017), «Lu Over the Wall» (2017), «Devilman Crybaby» (2018), «Ride Your Wave» (2019), «Super Shiro» (2019), «Keep Your Hands Off Eizouken!» (2020), «Japan Sinks: 2020» (2020) және «Inu Oh» (2021) фильмдерін түсірді. Юасаның туындылары халықаралық сыншылардың жоғары бағасын алды, ол Аннеси, Жапон кино академиясының сыйлығы, Mainichi кино сыйлығы және Жапон медиа өнер фестивалінің сыйлықтарын жеңіп алды. Оның мансаптық жетістіктерін мойындап, Жапония үкіметі оны Қызғылт ленталы Еңбек орденімен марапаттады, сондай-ақ Мәдениет агенттігінің Медиа өнері саласындағы министрлік сыйлығына ие болды. Юасаның соңғы жобасы – «Inu Oh» музыкалық драмалық толық метражды фильмі, ол 2021 жылдың қыркүйегінде Венеция халықаралық кинофестивалінде көрсетілді және 2022 жылдың тамызында бүкіл әлемде шықты.

Режиссерлік және ойнату ойынына ауысу

Юасаның көркем фильмдерге көшу мүмкіндігі Studio 4°C-тің негізін қалаушы және бас директоры Эйко Танака Юасадан Робин Нишидің «Ақыл ойыны» мангасын бейімдеуді сұраған кезде туды. Манга жалпы жұртшылыққа көп таныс болмаса да, Studio 4°C-тің бірнеше көрнекті қызметкерлері осы туындыға өте құштар болды, ал студияның негізін қалаушы Кодзи Моримото бұрын Юасаны осы сериямен таныстырған еді. Юаса материал өзіне сай екенін сезініп, жобаны жүзеге асыруға келісті. Туындыда түрлі көркем стильдер қолданылып, тікелей түсірілген кадрлар да пайдаланылды. Юаса осы стильдердің үйлесімін қолдану арқылы бастапқы манганың сезімін сақтауды көздеді, себебі манга дөрекі, көңіл көтеріп, визуалды әсер беретін стильде салынған еді. Юасаның сөзімен айтқанда, «Біз бұған көп еңбекті жұмсаған жоқпыз деген ой тудырғымыз келді, әрине, бірақ шын мәнінде көп жұмыс істедік». Фильмнің сюжеті түпнұсқа мангаға жақын болғанымен, Юаса бір маңызды өзгеріс жасады: ол финалды барлық кейіпкерлер үшін оңтайлы болуына бейімдеді, тек басты кейіпкер үшін ғана емес. Осы өзгерістің мақсаты Юасаның болашақ туындыларында көрінетін – жағымды оқиғалар жасау, құмарлықпен атқарылған істер армандар мен тілектердің орындалуына әкелу ниеті болды. Шағын бюджетпен жасалған бұл туындыда Ито кейін Юасаның көптеген жобаларында кейіпкерлерді суреттеуші және анимациялық режиссер болып жұмыс істеді. «Ақыл ойыны» 2004 жылы шықты, бірақ коммерциялық сәттілікке жете алмады. Фильм шыққаннан кейін Юаса оны қолдайтын продюсерлерді табуда қиындыққа тап болды. АҚШ-та көрсетілгеннен кейін «Ақыл ойыны» сын-пикирлерді жинақтайтын Rotten Tomatoes сайтында 100% рейтингке ие болды.

Теледидардағы " Madhouse " режиссері

"Ай ойын" фильмінің көрсетілімінен кейін, Мадхаус негізін қалаушы Масао Маруяма Юасаға ерекше мүмкіндік ұсынды. Он жылдықтар бойы индустрияда жұмыс істеген Маруяма, ешбір продюсер ойламаған анимациялық жобаларды жасау арқасында беделге ие болды, және Юасаға Мадхауста телесериалдарды режиссерлік ету мүмкіндігін берді. Сонымен қатар, Маруяма тәжірибелі продюсер ретіндегі ықпалын пайдаланып, телеарналарды тәуекелге баруға ынталандырды, бұл Юасаға шығармашылық еркіндік пен өзі қалаған контентті жасау мүмкіндігін сыйлады. Осы жобалардың алғашқысы – Юасаның өзі түсірген, режиссерлік еткен және сценарийін жазған "Кемонозуме" (2006) болды. Чойдың "Кемонозуме" жобасындағы негізгі аниматор және эпизодтық анимация режиссері ретіндегі жұмысы, аниматорлар мен жанкүйерлер тарапынан мақтауға ие болды және Юасаның келесі жобаларына қатысуына әкелді. "Кемонозуме" Жапония Медиа Өнер Фестивалінде Төрешілер Таңдауы сыйлығын жеңіп алды, Юасаның сыншылар тарапынан жоғары бағалануын жалғастырды. Мадхаустағы келесі жобасын бастамас бұрын, Юаса қысқа уақытқа Studio 4°C-ге оралып, студияның "Genius Party" антологиялық жобасы үшін қысқаметражды фильм түсірді (2007). "Бақытты машина" деп аталған фильмде, сәбидің құпиялы және қауіпті әлемдегі саяхаты бейнеленген. Төрт негізгі аниматордан тұратын шағын командамен жасалған "Бақытты машина", Юасаның сюрреалистік визуалды стилін дамытудың жалғасы болды, атмосфералық таңғажайып сезімі үшін де, Юасаның Жапонияның эксперименталды анимация сахнасының жетекшісі ретіндегі беделі үшін де мақтауға ие болды. Келесі жылы Юаса Мадхаустағы келесі телевизиялық өндірісін – "Kaiba" (2008) ғылыми-фантастикалық драмалық сериалын жүзеге асырды, оның өзі жазған, режиссерлік еткен және түсірген. Жобада Юно Чоймен ынтымақтастық кеңейтілді, ол серияның эпизодтарын режиссерлік етіп, сценарийін жазды, сондай-ақ Юасамен бірге эпизодты жазды. Жады, жеке тұлға және әлеуметтік теңсіздік туралы айтатын, мазмұнымен ерекшеленетін "Kaiba" Жапония Медиа Өнер Фестивалінде Ұлттық сыйлықты жеңіп алды, арманға ұқсас визуалды бейнелері мен қиялға толы оқиғасы үшін оң пікірлер алды, әсіресе балалық кескіндерді ересек тақырыптармен және кейде қайғылы жоғалтумен үйлестіруден туындаған эмоционалдық әсерге ерекше назар аударылды. 2010 жылы Юаса Мадхаустағы үшінші және соңғы телесериалын – абсурдты психологиялық драма "Татами Галактикасын" (2010) аяқтады. Томихико Моримидің романынан бейімделген сериалда, аты-жөні белгісіз студенттің романтика мен бақыт туралы идеалдық көзқарастарын қанағаттандыру үшін колледждегі соңғы жылын қайта-қайта басынан өткізуі туралы оқиға баяндалады. Романды бейімдеу мүмкіндігі ұсылғаннан кейін, Юаса оқиғаның тартымдылығын тез байқап, келісті, бірақ жоба бастапқы туындының өткір, диалогқа толы стилін визуалды ортаға көшіруде қиындықтар тудырды. Романның тартымдылығын сақтау үшін Юаса жылдам монтаждау мен қарқынды диалогты пайдаланды, бұл басты кейіпкердің сана ағынына ұқсас әсерді тудырды. Бұрынғы "Кемонозуме" және "Kaiba" сериалдары WOWOW спутниктік телеарнасында көрсетілгенімен, "Татами Галактикасы" Fuji TV-нің Noitamina бағдарламалық блогы арқылы ұлттық телеарнада көрсетілді. "Татами Галактикасы" бірден сыншылардың жоғары бағасын алды, Жапония Медиа Өнер Фестивалінің Анимация бойынша бас жүлдесін жеңіп алды. Солтүстік Америкада ағынды түрде көрсетілген Юасаның алғашқы жобасы ретінде, сериал оның жұмысын жаһандық деңгейде танытуға көмектесті және кейіннен онжылдықтың ең жақсы жапон анимациялық сериалдарының бірі деп танылды. "Татами Галактикасы" аяқталғаннан кейін, Мадхаус NTV телеарнасымен сатып алынды. Студияның корпоративтік мәдениеті өзгерді, ал Мадхаустың шығармашылық жетекшісі Масао Маруяма жаңа өндіріс компаниясын құру үшін кетті. Юаса тағы да басқа студиялармен мүмкіндіктер іздеді. Ол сондай-ақ "Shin men" (2010–2012) қысқа сериалдарын режиссерлік етті, бұл негізгі "Crayon Shin chan" телесериалының ішінде орналасқан арнайы эпизодтар жиынтығы болды. Жаңа ашылған студияда дәстүрлі қолмен салынған анимация техникалары Adobe Animate және басқа бағдарламалар арқылы жасалған цифрлық анимациямен үйлестірілді, бұл Юаса бұрын қолданбаған жаңа тәсіл болды. Студия тек халықаралық бизнес кәсіпорны ғана емес, сонымен қатар шығармашылық орта болды, Токиодағы студияда 25 еуропалық аниматор жұмыс істеді. Бұрынғы рөлдерін өзгертіп, Юаса Чой ұйымдастырған жобаға қатысты, компанияның "Wakfu" анимациялық сериясының "Noximilien the Watchmaker" (2010) атты эпизоды; Чой эпизодты режиссерлік етті, ал Юаса кейіпкерлерді жасаумен айналысты. Эпизод аяқталғаннан кейін көп ұзамай 2011 жылғы Тохоку жер сілкінісі мен цунамисі болды және Анкама Жапониядағы студиясын жапты. Мазохистік күресші және садистік әйел қарсыласы арасындағы махаббат оқиғасын баяндайтын фильм Production I.G студиясында жасалды және Kickstarter платформасында сәтті қаржыландырылған алғашқы ірі жапон анимациялық жобасы болды, бүкіл әлемнен 3200-ден астам қолдаушылардан 200 000 доллардан астам қаражат жинады. Фильм Cartoon Network-тің Toonami бағдарламалық блогында жарнамаланбастан көрсетілді, көрермендердің 708 000 және 618 000 рейтингтерін алды, сондай-ақ түрлі-түсті визуалды айтылымдары үшін оң пікірлер алды. "Kick Heart" Аннесидегі байқауға қатысты, Жапония Медиа Өнер Фестивалінде Төрешілер Таңдауы сыйлығын жеңіп алды және Fantasia Фестивалінде үздік анимациялық қысқаметражды фильм сыйлығын жеңіп алды. "Kick Heart" өндірісі кезінде Чой Юасамен бірлесіп студия құруды ұсынды. 2013 жылдың ақпанында жаңа компания "Science SARU" деген атпен құрылды. Юаса мен Чой осы атты таңдады, ол "Ғылым маймылы" деп аудалады, халықаралық, технологиялық бағытты (атының "Science" бөлігі, ағылшын тілінде жазылған) және жапондық, дәстүрлі анимациялық сәйкестікті ("SARU" бөлігі, жапон тілінде жазылған) біріктіруге тырысты. Студияның алғашқы өндіріс орны шағын қалалық үй болды, ол импровизацияланған жұмыс кеңістігіне айналдырылды; 2013 жылдың соңына қарай компания штаты бес адамға дейін өсті.

Ғылым САРУ-дағы алғашқы еңбектері

Юасаның жаңа студиясы корпоративтік қызметін қосалқы келісімшарттарды орындау және басқа компаниялармен ынтымақтастық арқылы бастады. Science SARU-ның алғашқы жобасы – американдық телесериал «Adventure Time» эпизоды болды; «Food Chain» (2014) атты эпизодты Юаса режиссерлік етті, Чой оның режиссерлігіне көмектесті, ал өндіріс студия ішінде толыққанды жүзеге асырылды. «Food Chain» сериалдың ең жақсы эпизодтарының бірі деп танылды, Аннеси фестивалінде ресми іріктеуден өтті және «Үздік теледидар режиссурасы» номинациясы бойынша «Энни» сыйлығына ұсынылды. Science SARU «цифрлық көмекпен» анимациялық өндіріс қызметтерін ұсынды, «Пинг-Понг анимациясы» Жапония медиа өнер фестивалінде қазылар алқасының арнайы сыйлығын жеңіп алды және Токио аниме сыйлықтары фестивалінде «Телевизиялық анимация» номинациясы бойынша бас жүлдеге ие болды; сонымен қатар, кейіпкерлерді жасаушы және көп жылғы серіктес Нобутаке Ито жеке жетістіктері үшін «Үздік аниматор» сыйлығын алды. 2014 жылы Юаса «BONES» телесериалының «Space Dandy» (2014) сериясының эпизодын режиссерлік етті. «Баяу да тұрақты жеңіске жетеді, сәби» деп аталатын эпизодты BONES және Science SARU бірлесіп өндірді, ол сыншылардың жоғары бағасын алды.

Ұзын фильмдерге оралу

2016 жылдың басына қарай Ғылым САРУ тәжірибе жинақтап, ірі жобаларды қолға алуға дайын болды. Студияның алғашқы толық метражды фильмі, отбасылық көрерменге арналған «Лу Овер дь Валл» (2017) фантастикалық фильмі, «цифрлық түрде қолдау көрсетілген» анимациялық техникаларды пайдалана отырып, 16 айдан кем уақытта жасалды. «Лу Овер дь Валл» фильмін жасау барысында Юасаға екінші толық метражды фильм, яғни комедиялық-романтикалық «Түн қысқа, серуенде, қыз» (2017) фильмін жасау мүмкіндігі ұсылды, ол Томихико Моримидің романы негізінде түсірілді. «Лу Овер дь Валл» бірінші болып аяқталса да, «Түн қысқа, серуенде, қыз» фильмінен кейін шықты; бұл студияның алғашқы фильмі жапон көрермендеріне таныс туындының негізінде жасалса, жақсы болар деген маркетингтік ұсынысқа байланысты болды. «Лу Овер дь Валл» және «Түн қысқа, серуенде, қыз» екеуі де бірден сыншылардың жоғары бағасын алды. «Лу Овер дь Валл» «Аннеси Кристал дю Лонг Метраж» сыйлығына және Жапония медиа өнер фестивалінде қазылар алқасының таңдау сыйлығына ие болды, сондай-ақ онжылдықтың ең үздік жапон анимациялық фильмдерінің бірі деп саналады.

Халықаралық танылу

2018 жылы Юаса бұрынғы көркем фильмдерінің жарық көргенінен кейін, сондай-ақ жаңа серияның тұсаукесерінен кейін халықаралық деңгейде танылды. Жыл басында Mind Game, Lu Over the Wall, The Night is Short, Walk On Girl фильмдері Солтүстік Америкадағы танымал анимациялық дистрибьютор GKIDS лицензиясымен шықты. Алайда, Юасаның халықаралық танымалдылығы үшін одан да маңыздысы Netflix сериясы Devilman crybaby (2018) болды, ол Го Нагаидің мангасына негізделген. Devilman crybaby бірден және үлкен халықаралық сәттілікке ие болды; оның 90% көрермендері Жапониядан тыс жерде болды, бұл сериал Yuasa және Science SARU үшін осы күнге дейін ең үлкен әлемдік аудиторияға жеткізді. Сериал YouTube блогері PewDiePie-дің арнасында жарияланды және Twitter желісінде кеңінен талқыланды. Сериал Crunchyroll Anime Awards сыйлығына 7 номинацияда ұсынылып, «Жылдың анимесі» және «Жылдың режиссері» номинацияларын жеңіп алды, Жапония медиа өнер фестивалінде қазылар алқасының таңдау сыйлығын алды, Vulture басылымы оны әлемдік анимация тарихындағы ең ықпалды 100 эпизодтың бірі деп атады және онжылдықтың ең жақсы жапон анимациялық серияларының бірі деп саналды. 2019 жылы Юаса өзінің келесі көркем фильмін – «Ride Your Wave» (2019) романтикалық фильмін түсірді. Оригинальды сюжетке негізделген «Ride Your Wave» бүкіл әлем бойынша сыншылардың мақтауына ие болды. Фильм Аннесидегі ресми байқауға іліккен, «Жылдың үздік анимациялық фильмі» номинациясы үшін Маиничи кино сыйлығына ұсынылған, «Үздік инди-фильм» және «Үздік көркем фильм режиссурасы» санаттарында Энни сыйлығына ұсынылған, Жапония медиа өнер фестивалінде қазылар алқасының таңдау сыйлығын алған, сондай-ақ Шанхай халықаралық кинофестивалінде, Фантазия халықаралық кинофестивалінде және Ситжес кинофестивалінде «Үздік анимациялық көркем фильм» сыйлығын жеңіп алды. Сондай-ақ 2019 жылы Юаса танымал Crayon Shin chan франшизасының бір бөлігі болған «Super Shiro» (2019–2020) сериясының режиссері болды. Юаса режиссерлік міндеттерді тәжірибелі аниматор Томохиса Шимоямамен бірлесіп орындады, ол осы сериямен режиссерлік дебютін жасады. Science SARU студиясында анимацияланған және Crayon Shin chan-нің басты студиясы Shin Ei Animation-мен бірлесіп өндірілген жоба Юасаның Crayon Shin chan-мен ұзақ және тығыз байланысының нәтижесі болды, ол аниматор ретіндегі жылдарына дейін соңғы нүкте болды. Жыл соңында 2010 жылдар Масааки Юасаның «жетістікке жеткен онжылдығы» деп жарияланды; ол интернет-мемдерге әсер етті және жапондық эфирлік сыншылар қауымдастығының ай сайынғы Galaxy сыйлығын жеңіп алды. Эфирге шыққаннан кейін «Keep Your Hands Off Eizouken!» сериалы The New York Times және The New Yorker газеттері тарапынан 2020 жылдың ең жақсы телесериалдарының бірі деп мойындалды. Сериал Crunchyroll Anime Awards сыйлығына 10 номинацияда ұсынылып, «Жылдың режиссері» және «Үздік анимация» жүлдесін жеңіп алды, Токио аниме сыйлықтары фестивалінде теледидарлық анимация бойынша үлкен сыйлыққа ие болды және анимация бойынша Жапония медиа өнер фестивалінің үлкен сыйлығын алды. Юасаның сериалға қатысты түсінігінің негізі ұлттық апат кезінде бір отбасына назар аударудың тікелей болуы, сондай-ақ қоғамның қайта туылуы идеясы болды, онда бұзылу және қайта құру процесі бұрынғыдан гөрі жақсы нәтиже беруі мүмкін. Сериал жапондық ұлтшылдықты сынағандығы үшін Жапонияда сынға ұшырады, бірақ оның көпмәдениеттілігі мен инклюзивтілігі үшін оң пікірлер алды. Сериалдың бірінші эпизоды телесериалдар үшін Аннеси жюри сыйлығына ие болды және Жапония медиа өнер фестивалінде жюридің таңдау сыйлығын алды. 2020 жылдың 25 наурызында Юаса Science SARU президенті және директоры лауазымынан кетті. Ол жеті жыл бойы үзіліссіз жұмыс істегеннен кейін режиссерлік қызметтен демалуға ниеттенгенін айтты, бірақ болашақта Science SARU-мен қосымша жобаларды аяқтауға уәде берді. Юаса 2021 жылдың қыркүйегінде режиссерлік жұмыстан демалу туралы айтқанда, белсенді өндірістен тыс уақытта «оқу үшін үзіліс жасап жатқанын» мәлімдеді. 2021 жылдың басында Юасаны Жапон үкіметінің Мәдени істер агенттігі мойындады, ол оған мансабындағы жетістіктері үшін Медиа өнері саласындағы министрлік сыйлығын табыс етті. Кейін сол жылы Юаса көркемдік және мәдени дамуға қосқан еңбегі үшін Жапон үкіметі тарапынан «Құрмет медалі» орденімен марапатталды. Фильмдегі кейіпкерлерді пинг-понгтың авторы Тайё Мацумото жасаған, оны Science SARU өндірген және Солтүстік Америкадағы театрларда көрсетуге және үйге бейнежазба таратуға GKIDS лицензия алған. Фильм 2021 жылдың қыркүйегінде Венеция халықаралық кинофестивалінде әлемдік премьерасын көрсетті, ал 2022 жылдың тамызында бүкіл әлем бойынша театрларда көрсетілді. Фильм Fantasia халықаралық кинофестивалінде «Үздік анимациялық көркем фильм» сыйлығын, Bucheon халықаралық анимациялық фестивалінде «Халықаралық көркем фильмге арналған арнайы марапат» алды және «Жылдың үздік анимациялық көркем фильмі» номинациясы бойынша «Алтын глобус» сыйлығына ұсынылды.

Тақырыптар мен шығармашылық сезімталдық

Юасаның шығармалары махаббат, мейірімділік және қабылдауды баса назарда ұстайды. Эмоцияларды бейнелеуде Юасаның ниеті реализм мен шынайылықты сақтау, бірақ эмоциялар көрініс беретін визуализация экспрессионистік болуы мүмкін; Юасаның еркек кейіпкерлері көбінесе мақсатсыз, сәтсіз және шындықты айтудан қорқатын, бірақ оқиға барысында өз даусын таба алатын жандар ретінде сипатталады. Юасаның туындыларында ұрпақтар арасындағы мәселелер де көтеріледі, онда жастар қабылдау және позитивтік көзқарас арқылы ескі ұрпақтың бұрынғы ауырсыну мен кемсітуге себеп болған қорқыныштарын жеңуге көмектеседі. Юаса әңгіме айта келе, көрерменге туындыға қатысты түрлі сезімдерді басынан өткізуге мүмкіндік беруді үміттенеді. Ол көрермендерге қалай сезіну керектігін айтуды өзінің міндеті деп санамайды, керісінше, өзінің ниеті мен көрерменнің түсінігі арасында жеке мағынаны қалыптастыруға мүмкіндік беретін аралықты сақтауға тырысады. Шанхай халықаралық кинофестивалі (1 жеңіс, 1 номинация), Ситжес кинофестивалі (1 жеңіс, 3 номинация), Фантазия халықаралық кинофестивалі (3 жеңіс, 1 күміс, 1 қола жүлде), Сателлит сыйлығы (1 номинация) және Энни сыйлығы (3 номинация). Бұған қоса, Юаса Жапон үкіметі тарапынан мойындалып, Мәдени істер агенттігінің Медиа өнері саласындағы Министрлер кабинеті сыйлығымен және мансаптық жетістіктері үшін Қызғылт ленталы Құрмет медалімен марапатталды.